Icma.az
close
up
RU
Valideyn mənşəli genetik təsirlərin yeni statistika metodu aşkarlanıb

Valideyn mənşəli genetik təsirlərin yeni statistika metodu aşkarlanıb

Icma.az, Azertag saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Bakı, 8 avqust, AZƏRTAC

Genetik variantların valideyn mənşəyinə görə fərqli təsirlər göstərə bilməsi artıq məlum olsa da, bu cür təsirlərin aşkarlanması uzun illər çətinlik yaradıb. Lakin “Nature” jurnalında dərc olunan bir araşdırma valideyn məlumatlarına ehtiyac olmadan genetik mənşəyi təyin edə bilən yeni statistik yanaşmanı təqdim edir.

AZƏRTAC “Nature” jurnalına istinadla xəbər verir ki, uşaqlar, adətən hər bir genin iki nüsxəsini, biri anadan, digəri atadan miras alır. Bu nüsxələrin hər ikisi ya ifadə edilir (aktivləşir), ya da susdurulur (passiv qalır). Lakin bəzi hallarda yalnız bir nüsxə aktiv olur, digər nüsxə isə genetik olaraq “susdurulur”. Bu fenomenə “genomik imprinting” deyilir və bəzi irsi sindromların səbəbi məhz bu prosesdir. Məsələn, “UBE3A” geninin ata mənşəli nüsxəsinin ifadə olunmaması Prader-Willi, ana mənşəli nüsxəsinin isə Angelman sindromu ilə əlaqələndirilir.

Yeni tədqiqatda Avropa və ABŞ-dan olan alimlər valideyn mənşəyini təyin etmək üçün fərdin valideynlərinin deyil, istənilən qohumlarının genomik məlumatlarını istifadə edən bir statistik metod hazırlayıblar. Bu yanaşma mövcud genetik məlumat bazalarında valideyn məlumatlarının olmamasını kompensasiya edərək geniş miqyaslı analizlərə imkan verir.

Tədqiqat qrupu Böyük Britaniyanın Biobankında yer alan təxminən 109 min fərdin məlumatlarını təhlil edərək 30-dan çox valideyn mənşəli təsir göstərən genetik variant müəyyənləşdirib. Bu variantlardan 19-u “bipolyar təsirə” malik olub, yəni onların fenotipik təsiri genin hansı valideyndən miras alındığından asılı olaraq əks istiqamətli ola bilər. Məsələn, bir genetik variant atadan miras alındıqda 2-ci tip diabetin riskini 14 faiz artırır, anadan miras alındıqda isə bu risk 9 faiz azalır. Bu bipolyar variantların təqribən yarısı 11-ci xromosomda yerləşir və böyümə ilə əlaqəli “imprinting” genləri ilə zəngindir. Əldə edilən nəticələr Estoniya Biobankında 85 min, Norveçin Ana, Ata və Uşaq Kohort Tədqiqatında isə 42 min nəfər üzərində aparılmış təhlillərlə də təsdiqlənib. Əlavə olaraq, Norveç və Böyük Britaniya məlumatlarından istifadə edilərək “KLF14” geninin ana mənşəli variantının körpəlik dövründə artmış bədən kütləsi indeksi (BMI) ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib. Bu tədqiqat genetik variantların insan sağlamlığına və inkişafına təsirində valideyn mənşəsinin rolunu daha dərindən anlamağa imkan verir. Ən əsası isə bu metod gələcəkdə genom məlumatları əsasında daha dəqiq risk qiymətləndirmələri və fərdiləşdirilmiş tibbi yanaşmalar üçün yeni yollar aça bilər.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:149
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 08 Avqust 2025 06:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see319

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see307

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see303

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see299

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see299

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see295

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see287

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see283

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see278

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see277

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see253

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see252

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see246

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see245

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see244

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see239

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see233

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see232

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see230

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see228
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri