Vaşinqtondan Bakıya əməkdaşlıq mesajı...

Prezident Tramp Azərbaycanı Cənubi Qafqazın lideri kimi tanıyır

Yeni reallıqlarda Azərbaycanın qlobal diqqət mərkəzində olması təsadüfi deyil. Xüsusilə, 2020-ci il Vətən müharibəsi və 2023-cü il antiterror tədbirlərindən sonra bölgədə bərqərar olan təhlükəsizlik seqmenti cəlbedici hal almaqdadır. Azərbaycan isə bütövlükdə, prosesin mərkəzində yer alır - ən mühüm üstünlük isə Cənubi Qafqaz regionunun lider dövləti olan Azərbaycanın apardığı uğurlu xarici siyasət kursunun həm aparıcı beynəlxalq təşkilatlar, həm də mühüm güc mərkəzləri tərəfindən diqqətlə izlənməsi, təqdir olunmasıdır. Rəsmi Bakının bütün məsələlərdə nümayiş etdirdiyi qətiyyətli mövqe bütün tərəfləri bizə yaxınlaşdırır. Eyni zamanda, beynəlxalq məsələlərdə davranışlarımız, beynəlxalq hüquqa əsaslanmamız və yeni reallıqları nəzərə almamız strateji təmasları artırır. Təsadüfi deyil ki, dünyanın aparıcı güc mərkəzləri Bakını özünün strateji tərəfdaşı kimi xarakterizə edir.

Trampın məktubu...

Bu mənada, Donald Trampın prezident seçilməsinin ardından ABŞ-ın Azərbaycanla daha müsbət nl əlaqələr arzusunda olmasını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Bəlli olduğu kimi, rəsmi Vaşinqton dünyanın iqtisadi-siyasi nəbzini formalaşdıran mühüm güc mərkəzlərindən biri sayılır Nəhəng iqtisadiyyata, müqayisəyəgəlməz siyasi çəkiyə malik olan bu dövlətin Bayden-Blinken adminstrasiyasının hakimiyyəti dövründə bölgəyə nəzərən adekvat münasibət göstərməməsi, milli maraqları çərçivəsindən, ikitərəfli münasibətlər müstəvisindən deyil, ermənipərəst rakursdan çıxış etməsi təəssüf doğururdu. Amma son proseslər vəziyyətin köklü şəkildə dəyişdiyini deməyə əsas verir. Artıq Vaşinqton Azərbaycana qarşı tam fərqli - adekvat, əməkdaşlığı özündə ehtiva edən, qlobal məsələlərlə bağlı tərəfdaşlığı əsas götürən siyasət yürüdür. Bunu, Prezident Trampın Azərbaycanın dövlət başçısı İlham Əliyevə ünvanladığı Novruz bayramı ilə əlaqədar təbrik məktubunda da görmək olar.

Zəngin əməkdaşlıq tarixi...

Qeyd edək ki, ABŞ Prezidenti məktubunda ölkələrimizin birgə işləmək sahəsində zəngin tarixə malik olduğunu və qarşıdan gələn illərdə əldə edə biləcəyimiz möhtəşəm məqamları səbirsizliklə gözlədiyini vurğulayıb.

Həqiqətən də, Bayden-Blinken adminstrasiyasının hakimiyyətinə qədər Azərbaycan ilə ABŞ arasında ikitərəfli münasibət qarşılıqlı hörmət, dialoq və yüksək iqtisadi tərəfdaşlıq çərçivəsində inkişaf edib. Birləşmiş Ştatlar XXI əsrin ilk 20 ilində regionda formalaşdırmağa çalışdığı iqtisadi rəngarəngliyi, enerji əməkdaşlığını hər zaman təqdir edib. Bakının bütün sahələrdə nümayiş etdirdiyi mövqe ABŞ tərəfindən yüksək səviyyədə qarşılanıb. Bu isə həm də ABŞ-ın Azərbaycanın yaxın tərəfdaşı olması həqiqətini ortaya qoyub - Prezident Trampın məktubunda səsləndirilən “birgə işləmək sahəsində zəngin tarix” bunu təsdiqləyir. Yeni nizamın astanasında qlobal mühitin əsas və strateji iqtisadi-siyasi regionlarından sayılan Cənubi Qafqazın lider ölkəsi ilə işləmək arzusu Vaşinqtonun Bakı ilə münasibətləri yeni mərhələyə daşıma istəyindən xəbər verir - indiki dövrdə yaranan mühüm perspektivlər isə göz önündədir. Belə ki:

- Azərbaycanın apardığı siyasət müasir qlobal iqtisadi münasibətlər sistemində mühüm yeniliklər vəd edir ki, bu da ABŞ-ın diqqətini ən yüksək səviyyədə cəlb edib;

- Ölkəmizin beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizədə ortaya qoyduğu qətiyyətli davranış unudulmayıb - Prezident Tramp bu istiqamətdə ardıcıl siyasət yürüdür və ABŞ Azərbaycanı vacib tərəfdaşı qismində görür;

- Enerji və iqtisadi mövzularda tutulan mövqe yüksək dəyərləndirilir. Azərbaycanın qlobal məkanda enerji təminatçısı kimi artan rolu Vaşinqtonun gözündən yayınmayıb;

- Nəhayət, qarşıdakı perspektivdə imzalanacaq sülh yeni iqtisadi mühitin oturuşmasına yaxından kömək edəcək.

Tramp Azərbaycanın lider mövqeyini təsdiqləyir...

Məktubda bildirilir ki, “Azərbaycanın tərəfdaşımız İsrailə dəstəyini və onunla dostluğunu dəyərləndirir, ölkənizin və Ermənistanın regiona sülh gətirmək üçün atdığı addımları alqışlayıram”.

Bəli, son illərdə artan kataklizmlər və siyasi-hərbi təlatümlər mühüm narahatlıqlar formalaşdırıb - bunun fonunda, Azərbaycanın özünün prinsipial suverenlik məsələsini həll edən yeganə statusu daşıması, qalib ölkə olduğu halda belə sülh təşəbbüsləri irəli sürməsi ABŞ üçün mühüm bir məqamdır.

Eyni zamanda, Yaxın Şərqdə artan xəttə qədəm qoyan bir sıra gərginliklərin həllində mühüm rol oynamaq imkanlarımız Vaşinqton tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Türkiyə ilə müttəfiq və qardaş, İsrail ilə dost olan Azərbaycan bu narahatlıqların aradan qalxması, sabitliyin formalaşması, problemlərin dialoq yolu ilə tənzimlənməsi üçün hər zaman öz vasitəçi rolunu təklif edib. Azərbaycanın bu kimi mühüm və məsuliyyətli bir vəzifəni üzərinə götürməyə isə həm mənəvi, həm də siyasi imkanları genişdir:

- Hər iki tərəflə ən yüksək səviyyədə münasibətlərimiz mövcuddur;

- Problemlərə baxış bucağı beynəlxalq hüquq əsasında tənzimlənir;

- Yalnız sülh və dialoq təşəbbüsü irəli sürürük;

- Dialoq üçün danışıqlar platformsı təqdim edirik.

Beləliklə, Azərbaycan Cənubi Qafqazın lideri olduğunu bir daha sübuta yetirir - ABŞ isə bu statusu təsdiqləyir, Bakı ilə məhz regional lider kimi münasibətlərini müəyyənləşdirir.

Münasibətlər əvvəlki işgüzar məcrasına dönür

Təbrik məktubunun sonunda qeyd olunur ki, “ölkələrimiz uğurlara doğru sürətlə irəlilədikcə Sizinlə işləməyi səbirsizliklə gözləyirəm. Birləşmiş Ştatlar Azərbaycanın suverenliyinin, müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün sarsılmaz dəstəkçisi olaraq qalır”.

Ortaya qoyulan bu mövqe isə Tramp administrasiyasının bölgəyə baxışının ən mühüm ştrixlərini özündə əks etdirir. Nəzərə alsaq ki, məhz Bayden-Blinken adminstrasiyasının fəaliyyəti nəticəsində münasibətlər böhranlı bir vəziyyət almışdı, artıq yeni dönəmdə proses özünün keçmiş - uğurlu əməkdaşlığa əsaslanan məcrasına dönmə imkanı qazanır. Təsadüfi deyil ki, Prezident Tramp özünün birinic dövlət başçısı olduğu dönəmdə də iki ölkə arasında işgüzar tərəfdaşlığa əsaslanan bir münasibət olub. Bu dövrdə Tramp administrasiyası Azərbaycanla bağlı müsbət mövqe sərgiləyib və tərəfdaşlıq əlaqələrini vurğulayıb. Donald Tramp Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə mütəmadi olaraq təbrik məktubları göndərib. Xüsusilə Respublika Günü (28 may), Müstəqillik Günü (18 oktyabr) və digər mühüm tarixlərdə məktublarında Azərbaycan-ABŞ əlaqələrinin əhəmiyyətini vurğulayıb. 2017, 2018, 2019 və 2020-ci illərdə göndərilən məktublarda Tramp Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələri və beynəlxalq təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığını yüksək qiymətləndirib. Tramp administrasiyası Azərbaycanın Cənub Qaz Dəhlizi layihəsindəki rolunu dəstəkləyib. 2018-ci ildə Prezident Tramp Bakıya ünvanladığı məktubda Azərbaycanın enerji sahəsindəki rolunun vacibliyini qeyd edərək, iki ölkə arasındakı əməkdaşlığın gücləndirilməsini bəyan edib, eləcə də 2019-cu ildə ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmiləri Azərbaycanın iqtisadi inkişaf istiqamətində atdığı addımları yüksək qiymətləndiriblər. 44 günlük müharibə dövründə Tramp administrasiyası Ermənistanı dəstəkləməyib və hər zaman olduğu kimi ölkəmizin ərazi bütövluyünü tanıyıb - birmənalı şəkildə həmin dövrdə ABŞ-Azərbaycan münasibətləri strateji əməkdaşlıq xəttində inkişaf edib. Təsadüfi deyil ki, son məktubunda da Tramp bu məsələni xüsusi vurğulayaraq ABŞ-ın ölkəmizin suverenliyinin, müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün sarsılmaz dəstəkçisi olaraq qaldığını bəyan edib.

Pərviz SADAYOĞLU