Vaxt yaşla niyə uçur və onu necə yavaşlatmaq olar..?

...Hər bir yetkinin illər uşaqlıqdan daha sürətli uçduğuna dair tanış hiss sadəcə bir illüziya deyil.

Bu, psixologiya və ruhi sağlamlıq üzrə sərhədlər institutunun tədqiqatçısı Mark Vittmannın gəldiyi nəticədir.

SİA xəbər verir ki, onun tapıntıları "Memory & Cognition" elmi jurnalında dərc olunub.

...Uşaqlıqda günlər uzun görünür, çünki ətrafda çoxlu yeni şeylər var.

Hər hadisə ilk dəfə baş verir, yaxşı xatırlanır və canlı şəkildə yaşanır, zənginlik hissi yaradır. Bundan əlavə, uşağın beyni aktiv şəkildə inkişaf edir ki, bu da təzə təəssüratların təsirini artırır.

Yaşlandıqca yeni təəssüratlar azalır, həyat tanış ritmə keçir və gündəlik hadisələr yaddaşda çətinliklə həkk olunur. Tədqiqatlar göstərir ki, 30 yaşdan sonra beyin tədricən adi, gündəlik anları qeyd etmək qabiliyyətini itirir.

Məhz gündəlik yaddaşdakı bu "boşluqlar" yaşadığımız illəri daha az nəzərə çarpan və subyektiv olaraq daha qısa göstərir. Bundan əlavə, canlı və emosional cəhətdən əhəmiyyətli xatirələr yaşlı insanlarda gənclərə nisbətən daha yaxşı saxlanılır.

Vittmann həmçinin qeyd edib ki, "ömür uzunluğu kəsri"nin məşhur nəzəriyyəsi bu suala tam cavab vermir. Zamanın keçməsini subyektiv olaraq yavaşlatmaq üçün alim yeni şeyləri daha tez-tez sınamağı, aktiv həyat tərzi sürməyi, daha çox ünsiyyət qurmağı və beyni intellektual cəhətdən məşğul etməyi tövsiyə edir.

Lakin özünüzü həddindən artıq yükləməmək vacibdir - həddindən artıq məşğul olmaq və xroniki stressli olmaq əslində zamanın daha da sürətlə keçməsinə səbəb ola bilər. Vittmann həmçinin diqqətlilik təcrübələrini tövsiyə edir: hazırda baş verənləri fərq etmək, gündəlik həyatın təfərrüatlarını tutmaq və kiçik hadisələrdən sevinc tapmaq. Beləliklə, həyatı “uzatmağın” açarı zamanla mübarizə aparmaq deyil, onu yenilik və şüurlu varlıqla doldurmaqdır. Beyin nə qədər canlı və müxtəlif hadisələri xatırlayırsa, zaman dövrü bir o qədər uzun və zəngin görünəcək.

Əli Babayev