Vicdanın hökmü ölüm hökmündən ağırdır

Bəzi filmlər var ki, onları sadəcə izləmirsən - yaşayır, qəhrəmanlarla birlikdə düşünür, tərəddüd edir və sonda özün də cavab tapa bilmədiyin suallarla baş-başa qalırsan. 2008-ci ildə Böyük Britaniya və ABŞ-ın birgə istehsalı olan, irland dramaturqu və rejissoru Martin Makdonaxın çəkdiyi "Brüggedə gizlənmək" (In Bruges) məhz belə ekran əsərlərindən biridir. Rejissorun böyük kinoda ilk tammetrajlı işi olan bu film premyerasını "Sundance" Kino Festivalında edib və qısa müddət sonra həm tamaşaçıların, həm də kino tənqidçilərinin yüksək qiymətini qazanıb. İlk baxışdan uğursuz əməliyyatdan sonra gizlənməyə məcbur qalan iki muzdlu qatil haqqında kriminal film təsiri bağışlasa da, əslində bu ekran əsəri insan vicdanı, günah, peşmanlıq, dostluq, sədaqət və bağışlanmaq arzusu haqqında son dərəcə təsirli psixoloji dramdır. Elə buna görə də "Brüggedə gizlənmək" bu gün də XXI əsrin ən uğurlu qara komediyalarından biri hesab olunur.

Martin Makdonax uzun illər teatr dramaturqu kimi qazandığı uğurları ilk böyük bədii filmi ilə kinoya da uğurla daşıdı. Onun yaradıcılığını fərqləndirən əsas cəhət qara yumorla dərin faciəni eyni süjet daxilində təbii şəkildə birləşdirə bilməsidir. Makdonaxın qəhrəmanları mütləq mənada nə yaxşıdır, nə də pis. Onlar səhvlərinin ağırlığını daşıyan, seçim qarşısında qalan və vicdanlarının hökmündən qaça bilməyən insanlardır.

Filmin süjeti londonlu iki muzdlu qatil - Ken və Rey ətrafında qurulub. Növbəti sifariş zamanı Rey təsadüfən bir uşağın ölümünə səbəb olur. Bu hadisə onun həyatını tamamilə dəyişir. Cinayət aləminin sərt qaydaları ilə yaşayan rəhbərləri Harri onları vəziyyət sakitləşənədək Belçikanın qədim Brügge şəhərinə göndərir. Lakin qəhrəmanlar üçün bu şəhər gizlənmək yeri deyil, vicdan məhkəməsinə çevrilir. Rey günah hissindən xilas ola bilmir, Ken isə həyatını və keçdiyi yolu yenidən qiymətləndirməyə başlayır.

Brügge bu filmdə sadəcə hadisələrin baş verdiyi məkan deyil. Orta əsrlərin ruhunu yaşadan dar küçələr, qədim kilsələr, kanallar və məşhur zəng qülləsi sanki ayrıca obraz kimi çıxış edir. Şəhərin nağılvari gözəlliyi ilə qəhrəmanların daxilində baş verən mənəvi fırtına arasında yaradılan ziddiyyət filmin emosional təsirini daha da gücləndirir. Ekran əsərinin əsas səhnələrinin məhz Brügge şəhərində çəkilməsi ona xüsusi təbiilik qazandırıb. Hətta filmin nümayişindən sonra şəhərə gələn turistlərin sayının nəzərəçarpacaq dərəcədə artdığı bildirilir. Rejissor şəhərin tarixi atmosferini süjetin ayrılmaz hissəsinə çevirərək Brüggeni sanki filmin əsas qəhrəmanlarından biri kimi təqdim edir.

Filmin uğurunda aktyor heyətinin xüsusi rolu var. Kolin Farrell Rey obrazında həm istehzalı, həm də faciəvi çalarları böyük ustalıqla canlandıraraq karyerasının ən güclü performanslarından birini nümayiş etdirib və bu roluna görə "Qızıl qlobus" mükafatını qazanıb. Brendan Qlison müdrik və təmkinli Ken obrazına xüsusi səmimiyyət bəxş edir. Ralf Fayns isə cinayət aləminin sərt prinsiplərinə kor-koranə sadiq qalan Harri rolunda yaddaqalan obraz yaradır. Üç aktyorun qarşılıqlı oyunu filmin dramatik yükünü daha da artırır, dialoqları isə ekran əsərinin ən güclü tərəflərindən birinə çevrilir.

"Brüggedə gizlənmək" "Ən yaxşı orijinal ssenari" nominasiyasında "Oskar" mükafatına namizəd göstərilib, Martin Makdonax isə həmin ssenariyə görə BAFTA mükafatına layiq görülüb. Kolin Farrell "Ən yaxşı komediya və ya müzikl aktyoru" nominasiyasında "Qızıl qlobus" qazanıb. Film həmçinin Britaniya Müstəqil Kino Mükafatları da daxil olmaqla bir sıra nüfuzlu kino mükafatlarına layiq görülüb. Məşhur kino tənqidçisi Rocer Ebert filmi "gözlənilməz, ağıllı və son dərəcə insani" adlandırmış, beynəlxalq kino tənqidçiləri isə onu XXI əsrin ən uğurlu qara komediyalarından biri kimi qiymətləndirmişlər. Film uzun müddət IMDb-nin dünyanın ən yaxşı 250 filmi siyahısında yer alıb və bu gün də yüksək reytinqini qoruyub saxlayır.

Aradan on yeddi ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, "Brüggedə gizlənmək" aktuallığını itirməyib. Çünki bu film cinayət aləmindən daha çox insanın daxili dünyasından bəhs edir. O, tamaşaçıya xatırladır ki, qanundan gizlənmək mümkündür, amma vicdandan gizlənmək mümkün deyil. Bəzən insan üçün ən ağır hökm məhkəmənin çıxardığı qərar yox, ömrünün sonuna qədər özü ilə apardığı peşmanlıq hissidir. Elə bu fikir də Martin Makdonaxın filmini sadəcə maraqlı kriminal hekayədən çıxarıb, illər keçsə də, dəyərini itirməyən əsl kino klassikasına çevirir.

"525"

Treyler

https://www.youtube.com/watch?v=96harmMOyiY

Türkcə

https://ok.ru/video/216844995138 

Rusca

https://ok.ru/video/8120557898323