Vladimir Putin Azərbaycandan nə istəyib?

Məlum olduğu kimi, dünən Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Moskva-Bakı münasibətlərinin mövcud vəziyyətindən danışmışdı.

APA-nın Rusiya bürosu xəbər verir ki, Putin Çinə səfərinin yekunları ilə bağlı keçirdiyi mətbuat konfransında Rusiya ilə Azərbaycan arasında münasibətlərdə problemlərin olduğunu bildirib.

Putin deyib ki, Çində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və xanımı ilə salamlaşıb, bir neçə kəlmə danışıb.

“Hesab edirəm ki, Azərbaycan və Rusiya arasında fundamental əlaqələr və onların inkişafına qarşılıqlı maraq hər şeyi öz yerinə qoyacaq”.

Beləliklə, Rusiya prezidenti Vladimir Putin ölkəsinin Azərbaycanla münasibətlərində problemlər olduğunu etiraf edib. Ancaq bu problemlərin hardan qaynaqlandığını deməyib. Problemlər isə Rusiyadan - Moskvanın Azərbaycandan etdiyi tələblərdən qaynaqlanır.

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev də Səudiyyə Ərəbistanının "Əl-Ərəbiyyə" telekanalına müsaibəsində problemin mənəyini dolayısı ilə ortaya qoyub.

Rusiya çox istərdi (daha doğrusu, çox istəyirdi) ki, Azərbaycan Rusiyanın işğal etdiyi Ukrayna vilayətlərini - Donetsk, Luqansk, Xerson və Zaporojye vilayətlərini, eləcə də, Krım Respublikasını Rusiya Federasiyasının subyektləri kimi tanısın. Bu, təkcə Azərbaycandan deyil, başqa postsovet ölkələrdən də Rusiyanın gözləntiləridir. Həm də haqsız və əsassız gözləntilərdir.

Əgər hər hansı bir ölkə və ya ölkələr qrupu bunu etsə, əvvəla, bu, Ukraynanın büynəlxalq birlik tərəfindən tanınmış ərazi bütövlüyünü tanımaqdan imtina etmək deməkdir. Başqa sözlə, beynəlxalq hüquq prinsiplərindən imtina etməkdir. Rusiyanın beynəlxalq hüququ saymamasını, hamılıqla qəbul edilmiş, beynəlxalq birgəyaşayış hüququ və qaydaları tapdalamasını dəstəkləmək və legitimləşdirməkdir. Bu, öz əlinlə kəndiri öz boğazına keçirmək kimi bir şeydir. Əgər keçmiş Sovet respublikaları - indiki yeni müstəqil dövlətlər, yaxud onlardan biri və ya bir neçəsi Rusiyanın bu gözləntisini təmin etsə, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyü prinsiplərini Rusiya kimi tapdalasa, o zaman Vladimir Putinin "yeni SSRİ" xəyalını reallaşdırmaq üçün "yaşıl işıq" yandırmış olurlar.

Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov üzərində kiril əlifbası ilə "CCCP", yəni "SSSR" yazılmış köynəyi Alyaskaya - ABŞ prezidenti ilə görüşə təsadüfən geyib getməmişdi ki.

Moskva Azərbaycanı məhz "yeni SSRİ" tələsinə çəkmək istəyirdi, alınmadı. Elə etsəydi, Azərbaycan öz hökmünü - işğal "icazə"sini özü vermiş olacaqdı. Başqa sözlə, bu gün Ukraynanın 120 min kvadrat kilometrə yaxın ərazisini işğal və ilhaq etmiş Rusiya sabah asanlıqla Azərbaycanın 86.6 min kvadrat kilometrlik ərazisini işğal və ilhaq edər. Həm də əlində Azərbaycanın özünün Ukraynanın ərazi bütövlüyünü tanımaqdan imtina etməsini dəlil göstərərək. Hətta heç buna ehtiyac da qalmayacaqdı; Azərbaycan Ukraynanın ərazi bütövlüyünü tanımaqdan imtina etdiyi gün - beynəlxalq hüquq müstəvisindən özünü kənara qoyduğu gün ABŞ və Avropa İttifaqından, eləcə də, Böyük Britaniyadan tutmuş Yaponiyaya, Kanadadan, Avstraliyaya, Cənubi Koreyaya qədər dünyanın əksər hissəsini özünə qarşı birləşdirmiş olardı, o zaman Türkiyə ilə müttəfiqlik də kömək etməzdi. Belə bir təzyiq dalğası qarşısında Azərbaycan özü Rusiyanın orbitinə düşəcəkdi və bu, ölkəyə böyük fəlakətlər yaşadardı.

İkincisi, Azərbaycan belə bir mövqe tutsaydı, Rusiya Azərbaycanı Ermənistan ərazisinə müdaxilə etməyə sövq edəcəkdi: bir zaman Ermənistan vasitəsilə Azərbaycan ərazilərini işğal edib hərbi-siyasi Azərbaycanda daxili böhran yaratdığı, hakimiyyəti dəyişdiyi kimi, bu dəfə Azərbaycan vasitəsilə eyni əməlləri Ermənistanda - rəsmi İrəvanı cəzalandırmaq, hətta hakimiyyəti dəyişmək üçün törədəcəkdi.

Azərbaycan prezidenti buna getməzdi və getmədi də. Buna görə də Azərbaycanla Rusiya arasında indiki gərginlik yaranıb.

Bəli, indi bəzi siyasətçilərin də dediyi kimi, Rusiyanın yanında olmaq Rusiyanın qarşısında olmaqdan daha təhlükəlidir. Müxalifətin bu fikri ilə razıyam: indiki halda Rusiyanın yanında olmaq ölkə üçün çox təhlükəlidir. Ən azı qarşısında olmaq qədər.

Ancaq siyasi ustalıq Rusiyanın nə yanında, nə qarşısında olmaqdır. Türkiyə etdiyi kimi. Azərbaycan

bunu axıra qədər bacaracaqmı?!

Bu, artıq yeni bir söhbətin mövzusudur.

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info