“Güzəştli ipoteka kreditlərinə tələbat yüksək, ayrılan maliyyə resursu məhdudur“ EKSPERT DANIŞDI

“Güzəştli ipoteka kreditləri sosial yönümlü dövlət siyasətinin mühüm alətlərindən biri kimi mənzil təminatının əlçatanlığını artırmağa xidmət edir. Xüsusilə ilin əvvəlində bu kreditlərə marağın kəskin şəkildə yüksəlməsi müşahidə olunur ki, bu da dövlət tərəfindən ayrılan maliyyə vəsaitinin məhdudluğu ilə birbaşa əlaqəlidir”. Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.

Onun sözlərinə görə, eyni vaxtda minlərlə vətəndaşın müraciət etməsi fondun vəsaitinin qısa müddətdə tükənməsinə səbəb olur:

“Güzəştli ipoteka fondunun tez tükənməsinin əsas amillərindən biri faiz dərəcələrinin bazar ipoteka kreditləri ilə müqayisədə xeyli aşağı olmasıdır. Bu üstünlük kredit məhsulunu daha cəlbedici edir və tələbatı artırır. Digər tərəfdən, müraciət prosesinin elektronlaşdırılması və nisbətən operativ şəkildə həyata keçirilməsi vəsaitin qısa zaman ərzində istifadəsinə şərait yaradır.

Bu kreditlərdən faydalana bilən vətəndaşların sayı hər il fonda ayrılan büdcə vəsaitinin həcmindən asılı olaraq dəyişir. Orta hesabla minlərlə ailə güzəştli ipoteka kreditindən yararlansa da, müraciət edənlərin sayı mövcud imkanlardan dəfələrlə çox olur. Nəticədə müraciətçilərin yalnız müəyyən bir hissəsi kredit əldə etmək imkanı qazanır ki, bu da seçim və prioritetləşdirmə mexanizmlərinin aktuallığını artırır.

Güzəştli ipoteka kreditlərinin tətbiqində aşağı faiz dərəcələri, uzunmüddətli kredit şərtləri və ilkin ödənişin nisbətən az olması əsas üstünlüklər kimi çıxış edir. Xüsusilə gənc ailələr, müəllimlər, həkimlər, dövlət qulluqçuları və sosial baxımdan həssas qruplar üçün nəzərdə tutulan əlavə güzəştlər sosial ədalət prinsipinin təmin olunmasına yönəlib və mənzil probleminin həllini asanlaşdırır.

Son illərdə elektron müraciət sisteminin təkmilləşdirilməsi, sənədlərin avtomatik yoxlanılması və prosesin şəffaflığının artırılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Bu islahatlar insan amilinin təsirini minimuma endirməklə yanaşı, müraciətlərin daha operativ və obyektiv qiymətləndirilməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda, bəzi kateqoriyalar üzrə kredit şərtlərinin yumşaldılması və məhsul çeşidinin artırılması müşahidə olunur.

Güzəştli ipoteka kreditlərinə olan yüksək tələbat mövcud maliyyə resurslarının imkanlarını üstələməkdə davam edir. Bu amil fond vəsaitlərinin qısa müddətdə tükənməsinə səbəb olur və güzəştli ipoteka mexanizminin daha geniş miqyasda tətbiqi zərurətini gündəmə gətirir. Mövcud vəziyyət göstərir ki, bu sahədə uzunmüddətli və davamlı maliyyələşmə mexanizmlərinin formalaşdırılması aktual məsələlərdən biri olaraq qalır”.