WUF13 və Azərbaycanın elmi potensialı

Bakı, 17 may, AZƏRTAC

Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) təkcə memarlıq və infrastruktur mövzularının müzakirə edildiyi platforma deyil. WUF13 həm də ölkəmizin elm və təhsil ekosistemi üçün mühüm çağırış formalaşdırır. Müasir dünyada dayanıqlı şəhərlərin salınması, yaşıl enerjiyə keçid və ağıllı texnologiyaların tətbiqi insan kapitalının inkişafı və elmi innovasiyalarla ölçülür. Bu baxımdan WUF13 çərçivəsində irəli sürülən qlobal hədəflər Azərbaycanın ali və orta təhsil müəssisələrinin qarşısına yeni vəzifələr qoyur.

AZƏRTAC xəbər verir ki, şəhərlərin rəqəmsallaşması və ekoloji transformasiyası mühəndislik və memarlıq təhsilində yenilikləri şərtləndirir.

Müasir şəhərsalma və universitetlərin rolu

Bu gün dayanıqlı şəhər idarəçiliyi formalaşdırmaq üçün yalnız binaların layihələndirilməsini bilən mütəxəssislər kifayət etmir. Eyni zamanda, rəqəmsal məlumat bazalarını idarə edən, süni intellektəsaslı nəqliyyat sistemlərini quran və bərpaolunan enerji mənbələrini idarə edən yeni nəsil kadrlar tələb olunur. Bu çağırışlara cavab olaraq müxtəlif sahələri uzlaşdıran tədris proqramlarına keçid tendensiyası güclənir. Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti, ADA Universiteti, Bakı Ali Neft Məktəbi, Bakı Mühəndislik Universiteti, Azərbaycan Texniki Universiteti, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC) kimi aparıcı təhsil ocaqları tədris proqramlarının müasir dövrün tələblərinə cavab verməsinə önəm verirlər. Klassik tədris metodlarının müasir şəhərsalma modelləri ilə əvəzlənməsi, tələbələrin təhsil aldıqları dövrdə real şəhər problemlərinə elmi həllər tapması WUF13-ün Azərbaycan təhsilinə gətirəcəyi ən böyük innovativ təkanlardan biridir.

Artıq universitetlərin rolu sadəcə diplom verən müəssisələr olmaq çərçivəsindən çıxıb. Müasir şəhərsalma prosesində “ağıllı şəhər” və yaşıl enerji konsepsiyaları strateji əhəmiyyət kəsb edir. Ali təhsil müəssisələri öz infrastrukturu daxilində tullantıların idarə olunmasında, rəqəmsal xidmətlərin tətbiq edilməsində praktiki sınaq mərkəzlərinə çevrilir. Eyni zamanda, paytaxt Bakının urbanizasiya yükünü azaltmaq baxımından böyük kampusların şəhər mərkəzindən kənara köçürülməsi və ya müstəqil tələbə şəhərciklərinin yaradılması ideyası daha çox aktuallıq qazanır. Bu cür yanaşma həm də şəhərin nəqliyyat və sosial infrastrukturunun balanslaşdırılmasına birbaşa xidmət edir.

Azad edilmiş ərazilərin elmi əsaslarla yenidən qurulması

WUF13 platformasında Azərbaycanın dünyaya təqdim edəcəyi unikal təcrübələrdən biri, şübhəsiz ki, işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur ərazilərində həyata keçirilən “ağıllı şəhər” və ağıllı kənd” layihələridir. Ağdam, Füzuli və Zəngilanda sıfırdan qurulan müasir məktəblər və təhsil mərkəzləri enerji səmərəliliyi, ekoloji təmizlik və rəqəmsal tədris imkanları ilə gələcəyin təhsil infrastrukturunun canlı nümunələridir. Yerli alimlərimizin və gənc tədqiqatçılarımızın bu regionların yenidən qurulmasında iştirakı, oradakı coğrafi, ekoloji və demoqrafik məlumatların elmi təhlili yerli mütəxəssislərimizin dünya standartları səviyyəsində iş ortaya qoya bildiyini sübut edir. Bu təcrübə, Azərbaycan elminin praktiki tətbiq sahəsində qazandığı ən böyük uğurlardan biri kimi qlobal arenada nümayiş etdirilə bilər.

Müasir urbanistika elmi sübut edir ki, bir şəhərin planlaşdırılması birbaşa orada yaşayan uşaqların və gənclərin intellektual inkişafına, təhsilə əlçatanlığına təsir göstərir. Təhlükəsiz piyada və velosiped yollarının olması, məktəblərin yaşayış zonalarına yaxınlığı, yaşıl parkların və elmi-mədəni mərkəzlərin şəhər mühitində düzgün paylanması ekoloji cəhətdən sağlam və yaradıcı düşünən nəslin yetişməsini sürətləndirir. Fürsətdən səmərəli istifadə olunarsa, Bakıdakı bu qlobal forum Azərbaycan təhsilinə töhfə verə bilər.