Icma.az
close
up
RU
Xarici risklər daxilə doğru: hökumətə çıxış yolu təklifi

Xarici risklər daxilə doğru: hökumətə çıxış yolu təklifi

Ayna portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Qlobal problemlər artır, ekspertlər çıxış yolu axtarırlar

Neftin qiymətinin düşməsi və qlobal inflyasiyanın riskləri təcili restrukturizasiya tələb edir. Müstəqil ekspertlər belə qənaətdədirlər. Neft məhdud resurs olduğundan və onun qiyməti ucuzlaşdığından, hökumət qeyri-neft sektorlarına dəstəyi gücləndirməli, real problemlərə diqqət yetirməli və öz imkanları daxilində addımlar atmalıdır.

Nüfuzlu beynəlxalq strukturlar ölkənin əsas ixrac resursu ilə bağlı proqnozları pisləşdirir. “Goldman Sachs” analitiklərinin fikrincə, qlobal tələbin zəifləməsi, artan ticarət müharibələri və OPEC+ ölkələrinin tədarüklərinin artması səbəbindən “Brent” neftinin bir bareli 69 dollara qədər ucuzlaşa bilər. “Goldman”ın gələn il “Brent” neftinin orta qiyməti ilə bağlı proqnozu 9 faiz azalaraq 62 dollar/barel, WTI üçün isə 59 dollar təşkil edir.

Amma bu, son hədd deyil. Ən böyük investisiya bankının ekspertlərinin fikrincə, neft qiymətləri ilə bağlı proqnozlar daha da aşağı salına bilər, xüsusən 2026-cı il üçün, əsasən resessiya riskinin artması səbəbindən.

İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli AYNA.AZ-a şərhində deyib ki, ABŞ-ın yeni tarifləri ilə bağlı qərar qlobal iqtisadi mənzərə və neftə tələbatla bağlı narahatlıqları artırıb: “Karbohidrogenlərin hasilatı və ixracından asılı olan iqtisadiyyatın gələcəyi narahatlıq doğurur. Bu gün insan qlobal qeyri-sabitlik haqqında istədiyi qədər düşünə bilər, lakin qarşıda duran problemlər fonunda, nəhayət, iqtisadi inkişaf üçün real planlar barədə qərar qəbul etmək, mövcud resurs potensialına və mövcud imkanlara əsaslanaraq iqtisadiyyatda prioritet sahələri müəyyənləşdirmək lazımdır”.

Mütəxəssis informasiya texnologiyaları, rəqəmsallaşma və bərpa olunan enerji mənbələri haqqında yeni yaranmış söhbətləri bir kənara qoyub, sadədən başlamağı təklif edir: “Biz həqiqətən nəyi üstün tuta biləcəyimizə və nəyə qadir olduğumuza diqqət yetirməliyik. Fakt budur ki, İT, rəqəmsal texnologiyalar və bərpa olunan enerji sektorları ixtisaslı mütəxəssislər və elmi əsas tələb edir. Və bu gün bu işə başlasaq, ilk ixtisaslaşmış kadrlar yalnız on ildən sonra meydana çıxacaq. Həm də başa düşmək lazımdır ki, beynəlxalq bazarda milyonlarla əhaliyə tələbat olan peşəkarlar ölkədə qalmayacaq, inkişaf etmiş ölkələri seçəcəklər”.

Gəlirli sahələrin inkişafına ciddi ehtiyac olduğu bir vaxtda, günəş panellərinin idxalı valyuta axınına gətirib çıxarır. Təhlilçinin fikrincə, ölkənin neft-kimya, neft emalı kimi valyuta gətirən sahələrə ehtiyacı var: “Xam nefti satmaq əvəzinə, istehsal olunan məhsulların çeşidini genişləndirmək, ixrac üçün malların əlavə dəyərini artırmaq lazımdır. Digər istiqamət isə haqlı olaraq kənd təsərrüfatı sənayesidir, çünki sənaye yüksək əlavə dəyərə malik hazır məhsulların istehsalı üçün geniş üfüqlər açır”.

“Gələcəyi olan gəlirli sahələr arasında turizm sektorunun adını çəkə bilərik. Qonaqpərvərlik sənayesi geniş perspektivlər vəd edir. Bununla belə, Azərbaycan bəlkə də, yeganə ölkədir ki, quru sərhədlərini bağlı saxlayaraq turizm prioritetlərini elan edib. Bu cəfəngiyyatı bir kənara qoysaq, respublikanın coğrafi mövqeyi və logistik imkanları onun Şimal, Cənub, Şərq və Qərbə malların ixrac olunduğu iri regional topdansatış bazarına çevrilməsi üçün üfüqlər açır. Bu problemlərin həlli üçün vergi və gömrük rüsumlarının azaldılması, məhkəmə sistemində islahatların aparılması və rəqabəti öz axarına buraxmaq şərtdir”, - deyə Cəfərli vurğulayıb.

Öz növbəsində Milli Məclisin üzvü, iqtisadçı alim Vüqar Bayramov da qeyri-neft istehsalı və ixracını gücləndirməyi təklif edir: “Rəsmi statistikadan gördüyümüz ilk şey ondan ibarətdir ki, respublika öz iqtisadi artım dinamikasını böyük ölçüdə real iqtisadiyyatın inkişafına borcludur. Aşağıdakı nəticələr çıxır: uzunmüddətli dövlət dəstəyi və yerli iqtisadi reallıqların sistemli yenidən qurulması neftdən asılı olmayan sənaye sahələrinin mövqeyini yüksəldir. Ona görə də aydındır ki, bundan sonra Azərbaycanın iqtisadi inkişafı birbaşa olaraq iqtisadiyyatın qeyri-karbohidrogen hissəsindəki irəliləyişdən asılı olacaq”.

Deputat neft və qaz ixracından asılı olmayan sənaye sahələrinin daha da inkişaf etdirilməsini təklif edir: “Biz qeyri-neft sənayesinin, xüsusilə də qida sənayesinin inkişafı istiqamətində kursu davam etdirməliyik – onu kifayət qədər həcmdə istehsal etmək lazımdır ki, öz tələbatımızı ödəyə bilək və xarici bazarlara ixrac imkanımız yaransın”.

İqtisadçı ekspert Pərviz Heydərov mövzuya dair AYNA.AZ-a açıqlamasında qeyd edib ki, neftin qiymətinin və hasilatın aşağı düşməsi şəraitində xarici ticarət balansında müsbət tendensiyaların qorunub saxlanılması üçün qeyri-neft ixracının artması neft-qaz itkisini ödəməlidir: “Ona görə də qeyri-neft sənayesinin artımını dəstəkləmək, bununla da iqtisadiyyatın neft və qazdan uzaqlaşdırılmasına kömək etmək lazımdır. Bura iqtisadi artımı və yeni iş yerlərinin yaradılmasını stimullaşdıracaq istehsal, turizm, təhsil, informasiya texnologiyaları və digər sahələrə investisiyalar daxil ola bilər”.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:186
embedMənbə:https://ayna.az
archiveBu xəbər 16 Aprel 2025 15:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see379

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see352

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see340

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see300

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see284

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see266

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see254

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see253

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see250

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see246

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see234

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see233

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see233

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see223

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see220

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see218

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see201

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see200

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see198

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri