Icma.az
close
up
RU
Xarici risklər daxilə doğru: hökumətə çıxış yolu təklifi

Xarici risklər daxilə doğru: hökumətə çıxış yolu təklifi

Ayna portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Qlobal problemlər artır, ekspertlər çıxış yolu axtarırlar

Neftin qiymətinin düşməsi və qlobal inflyasiyanın riskləri təcili restrukturizasiya tələb edir. Müstəqil ekspertlər belə qənaətdədirlər. Neft məhdud resurs olduğundan və onun qiyməti ucuzlaşdığından, hökumət qeyri-neft sektorlarına dəstəyi gücləndirməli, real problemlərə diqqət yetirməli və öz imkanları daxilində addımlar atmalıdır.

Nüfuzlu beynəlxalq strukturlar ölkənin əsas ixrac resursu ilə bağlı proqnozları pisləşdirir. “Goldman Sachs” analitiklərinin fikrincə, qlobal tələbin zəifləməsi, artan ticarət müharibələri və OPEC+ ölkələrinin tədarüklərinin artması səbəbindən “Brent” neftinin bir bareli 69 dollara qədər ucuzlaşa bilər. “Goldman”ın gələn il “Brent” neftinin orta qiyməti ilə bağlı proqnozu 9 faiz azalaraq 62 dollar/barel, WTI üçün isə 59 dollar təşkil edir.

Amma bu, son hədd deyil. Ən böyük investisiya bankının ekspertlərinin fikrincə, neft qiymətləri ilə bağlı proqnozlar daha da aşağı salına bilər, xüsusən 2026-cı il üçün, əsasən resessiya riskinin artması səbəbindən.

İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli AYNA.AZ-a şərhində deyib ki, ABŞ-ın yeni tarifləri ilə bağlı qərar qlobal iqtisadi mənzərə və neftə tələbatla bağlı narahatlıqları artırıb: “Karbohidrogenlərin hasilatı və ixracından asılı olan iqtisadiyyatın gələcəyi narahatlıq doğurur. Bu gün insan qlobal qeyri-sabitlik haqqında istədiyi qədər düşünə bilər, lakin qarşıda duran problemlər fonunda, nəhayət, iqtisadi inkişaf üçün real planlar barədə qərar qəbul etmək, mövcud resurs potensialına və mövcud imkanlara əsaslanaraq iqtisadiyyatda prioritet sahələri müəyyənləşdirmək lazımdır”.

Mütəxəssis informasiya texnologiyaları, rəqəmsallaşma və bərpa olunan enerji mənbələri haqqında yeni yaranmış söhbətləri bir kənara qoyub, sadədən başlamağı təklif edir: “Biz həqiqətən nəyi üstün tuta biləcəyimizə və nəyə qadir olduğumuza diqqət yetirməliyik. Fakt budur ki, İT, rəqəmsal texnologiyalar və bərpa olunan enerji sektorları ixtisaslı mütəxəssislər və elmi əsas tələb edir. Və bu gün bu işə başlasaq, ilk ixtisaslaşmış kadrlar yalnız on ildən sonra meydana çıxacaq. Həm də başa düşmək lazımdır ki, beynəlxalq bazarda milyonlarla əhaliyə tələbat olan peşəkarlar ölkədə qalmayacaq, inkişaf etmiş ölkələri seçəcəklər”.

Gəlirli sahələrin inkişafına ciddi ehtiyac olduğu bir vaxtda, günəş panellərinin idxalı valyuta axınına gətirib çıxarır. Təhlilçinin fikrincə, ölkənin neft-kimya, neft emalı kimi valyuta gətirən sahələrə ehtiyacı var: “Xam nefti satmaq əvəzinə, istehsal olunan məhsulların çeşidini genişləndirmək, ixrac üçün malların əlavə dəyərini artırmaq lazımdır. Digər istiqamət isə haqlı olaraq kənd təsərrüfatı sənayesidir, çünki sənaye yüksək əlavə dəyərə malik hazır məhsulların istehsalı üçün geniş üfüqlər açır”.

“Gələcəyi olan gəlirli sahələr arasında turizm sektorunun adını çəkə bilərik. Qonaqpərvərlik sənayesi geniş perspektivlər vəd edir. Bununla belə, Azərbaycan bəlkə də, yeganə ölkədir ki, quru sərhədlərini bağlı saxlayaraq turizm prioritetlərini elan edib. Bu cəfəngiyyatı bir kənara qoysaq, respublikanın coğrafi mövqeyi və logistik imkanları onun Şimal, Cənub, Şərq və Qərbə malların ixrac olunduğu iri regional topdansatış bazarına çevrilməsi üçün üfüqlər açır. Bu problemlərin həlli üçün vergi və gömrük rüsumlarının azaldılması, məhkəmə sistemində islahatların aparılması və rəqabəti öz axarına buraxmaq şərtdir”, - deyə Cəfərli vurğulayıb.

Öz növbəsində Milli Məclisin üzvü, iqtisadçı alim Vüqar Bayramov da qeyri-neft istehsalı və ixracını gücləndirməyi təklif edir: “Rəsmi statistikadan gördüyümüz ilk şey ondan ibarətdir ki, respublika öz iqtisadi artım dinamikasını böyük ölçüdə real iqtisadiyyatın inkişafına borcludur. Aşağıdakı nəticələr çıxır: uzunmüddətli dövlət dəstəyi və yerli iqtisadi reallıqların sistemli yenidən qurulması neftdən asılı olmayan sənaye sahələrinin mövqeyini yüksəldir. Ona görə də aydındır ki, bundan sonra Azərbaycanın iqtisadi inkişafı birbaşa olaraq iqtisadiyyatın qeyri-karbohidrogen hissəsindəki irəliləyişdən asılı olacaq”.

Deputat neft və qaz ixracından asılı olmayan sənaye sahələrinin daha da inkişaf etdirilməsini təklif edir: “Biz qeyri-neft sənayesinin, xüsusilə də qida sənayesinin inkişafı istiqamətində kursu davam etdirməliyik – onu kifayət qədər həcmdə istehsal etmək lazımdır ki, öz tələbatımızı ödəyə bilək və xarici bazarlara ixrac imkanımız yaransın”.

İqtisadçı ekspert Pərviz Heydərov mövzuya dair AYNA.AZ-a açıqlamasında qeyd edib ki, neftin qiymətinin və hasilatın aşağı düşməsi şəraitində xarici ticarət balansında müsbət tendensiyaların qorunub saxlanılması üçün qeyri-neft ixracının artması neft-qaz itkisini ödəməlidir: “Ona görə də qeyri-neft sənayesinin artımını dəstəkləmək, bununla da iqtisadiyyatın neft və qazdan uzaqlaşdırılmasına kömək etmək lazımdır. Bura iqtisadi artımı və yeni iş yerlərinin yaradılmasını stimullaşdıracaq istehsal, turizm, təhsil, informasiya texnologiyaları və digər sahələrə investisiyalar daxil ola bilər”.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:177
embedMənbə:https://ayna.az
archiveBu xəbər 16 Aprel 2025 15:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri