Icma.az
close
up
RU
Menu

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

“Xəzər dənizi: geriyə dönüş varmı?“ “Save the Caspian Sea“ hərəkatı

“Xəzər dənizi: geriyə dönüş varmı?“ “Save the Caspian Sea“ hərəkatı

Moderator.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

"Qlobal ekoloji təşəbbüslər və yerli tədbirlər dənizxdə suyun səviyyəsinin enməsinə qarşı mübarizə aparır..."

2024-cü ildə Qazaxıstanın ekologiya mütəxəssisləri, alimlər və ictimai xadimlər Xəzər dənizində dərinləşən ekoloji böhranla mübarizə üçün birləşərək "Save the Caspian Sea" - "Xəzəri xilas et" qlobal hərəkatını yaratdılar. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dknews.kz" nəşri yazıb.

Suyun səviyyəsi və ekoloji təhlükələr

Son 14 ay ərzində fəallar dənizin ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün görülən işlərin nəticələrini açıqlayıb. Hərəkatın qurucusu, ekoloji və iqlim hüququ üzrə vəkil Vadim Ni bildirib ki, ekologlar xüsusilə üç məsələyə diqqət yetiriblər.

Birincisi, Xəzərin səviyyəsinin azalmasıdır: son 30 ildə su səviyyəsi 2,5 metr düşüb, illik azalmanın tempi 20-30 sm-dir. Bu, dənizin sahəsinin azalmasına, regionun iqliminin dəyişməsinə və sahil ölkələrinin iqtisadiyyatına təsir edib. Məsələn, Aktau limanında əməliyyatlar çətinləşib, neft şirkətləri əlavə dərinləşdirmə işlərinin aparılmasını 
bildirir.

İkincisi, ekologlar dənizin ümumi ekoloji vəziyyətindən narahatdırlar. 2025-ci ilin avqustunda "High Caspian Week" çərçivəsində "Xəzərin xilas edilməsi üzrə on addım" adlı praktiki tədbirlər sənədi təqdim olunub.

Sənədin əsas prinsipləri arasında beynəlxalq monitorinq, şirkətlərin və dövlət strukturlarının ekoloji və maliyyə şəffaflığı, vahid beynəlxalq standartların tətbiqi və milli səviyyədə ekoloji qaydaların icrası var. Həmçinin təbii ərazilərin və təhlükə altındakı növlərin qorunması, sahil icmalarının sosial dəstəyi və ekoloji qərarların qəbuluna aktiv cəlb olunması vurğulanır.

Üçüncüsü, neft müqavilələrinin məxfilik səviyyəsi ekologlar üçün narahatlıq doğurur. 2025-ci ildə hərəkat Qazaxıstanın Xəzər hövzəsindəki iri neft-qaz layihələri üzrə məhsul bölüşdürmə sazişlərinin ekoloji şərtlərinin açıqlanması üçün sorğular və məhkəmə iddiaları irəli sürüb. Vadim Ni Orxus Konvensiyasına istinad edərək Energetika Nazirliyinə müraciət edib və ekoloji müddəaların açıqlanmasını tələb edib.

Ekoloji zərər və proqnozlar

Hərəkatın mütəxəssisləri bildirirlər ki, "Sentinel-1A" peyki 15 neft çirklənməsi ləkəsi aşkar edib - ümumi sahəsi 32 kvadrat km-dir, bu isə 5 min futbol meydançasına bərabərdir. Suyun səviyyəsinin azalmasının regiondakı ekosistemlərin 80 faizindən çoxuna təsir edəcəyi və infrastruktura, iqtisadiyyata və yerli sakinlərə ciddi nəticələr gətirəcəyi vurğulanır. Volqa çayı kimi əsas ticarət marşrutları keçilməz ola bilər, Aktau şəhərində isə suyun şirinləşdirilməsi problemləri yaranıb.

Vadim Ni bildirib: "Xəzər dənizi gözlərimizin önündə yox olur. Bu yalnız ekoloji böhran deyil, həm də humanitar və iqtisadi fəlakətdir. Mütəxəssislərin proqnozuna görə, Mərkəzi Asiya 2028-ci ilə qədər xroniki su çatışmazlığı ilə üzləşəcək. Qazaxıstan üçün Xəzərin 20 faizinin itirilməsi artan əhaliyə qarşı proqnozlaşdırılmayan zərər verə bilər."

Təşkilat "Xəzəri xilas et" hərəkatının beynəlxalq səviyyədə diqqət çəkməsi "Al Jazeera", "Global Voices", "The Diplomat" və "Earth.org" saytlarında geniş əks-səda tapıb. Hərəkat beynəlxalq əməkdaşlığı, şirkətlərin şəffaflığını və ekoloji məsuliyyətini təşviq edir, sənaye şirkətlərini ekoloji ekspertizanın açıq olmasına, sənaye çirkliliyinin tənzimlənməsinin sərtləşdirilməsinə və su səviyyəsinin azalması ilə bağlı koordinasiya olunmuş tədbirlərə çağırır.

Yerli addımlar və maliyyə dəstəyi

Hərəkata görə əsas nəticə beynəlxalq forumların və məqalələrin sayı deyil, məsələnin ictimaiyyətin diqqətinə gətirilməsidir. Qazaxıstan hökuməti Xəzərin öyrənilməsi və qorunması üçün 1,1 milyard tenge ayırıb.

Bu vəsait institutların elmi potensialını gücləndirəcək, monitorinq avadanlıqları alınacaq və ekosistemlərin kompleks müşahidəsi həyata keçiriləcək. Hökumət prezidentin narahatlığını nəzərə alaraq vəsaitin düzgün istifadəsinə nəzarəti maliyyə və ekoloji nazirliklərinə tapşırıb. Bu təşəbbüslər Xəzərin gələcəyi üçün beynəlxalq əməkdaşlıq və yerli tədbirlərin vacibliyini göstərir.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:143
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 20 Mart 2026 06:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see290

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see286

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see269

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see265

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see241

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see232

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see217

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see216

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see215

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see211

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see201

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see201

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see196

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see179

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see177

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see174

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri