Icma.az
close
up
RU
Menu

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Tramp, Putin, Si Cinpin eyni masada: Qlobal güc balansında yeni mərhələ başlayır?

Tramp, Putin, Si Cinpin eyni masada: Qlobal güc balansında yeni mərhələ başlayır?

Icma.az, Bakivaxti portalına istinadən məlumat yayır.

Noyabrın 19-da Çinin Şençjen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) sammiti çərçivəsində ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Çin lideri Si Cinpinin üçtərəfli görüşü keçiriləcək. Üç nüvə dövlətinin liderlərinin ilk dəfə bu formatda bir araya gəlməsi beynəlxalq siyasətin gələcək istiqamətləri baxımından mühüm hadisə hesab olunur.

Görüşdə nüvə silahlarına nəzarət, Yaxın Şərqdəki müharibə, qlobal təhlükəsizlik və böyük güclər arasındakı münasibətlərin müzakirəsi gözlənilir. Bununla belə, tərəflərin fərqli geosiyasi maraqları konkret razılaşmaların əldə olunmasını çətinləşdirə bilər.

Görüşün mümkün nəticələrini və beynəlxalq münasibətlər sisteminə təsirlərini Bakıvaxtı.az-a şərh edən politoloq Züriyə Qarayeva bildirib ki, bu görüşün əhəmiyyəti yalnız üç dövlət başçısının bir araya gəlməsi ilə məhdudlaşmır, burada söhbət beynəlxalq münasibətlər sisteminin gələcək istiqamətlərindən gedir. Politoloq qeyd edib ki, ABŞ, Rusiya və Çin hərbi, siyasi və iqtisadi imkanları ilə qlobal proseslərə ciddi təsir göstərən dövlətlərdir:

“Son illərdə bu güc mərkəzləri arasında rəqabətin dərinləşməsi beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində qeyri-müəyyənliyi artırıb. Belə bir şəraitdə liderlərin birbaşa dialoqa başlaması qarşıdurmanın idarə olunması və mümkün razılaşmalar üçün diplomatik imkan yaradır. Bununla yanaşı, görüşü üç dövlət arasında strateji tərəfdaşlığın formalaşması kimi qiymətləndirmək doğru olmaz, çünki onların maraqları bir çox məsələdə ciddi şəkildə toqquşur”.

Müsahibimiz hesab edir ki, Şençjen görüşünün əsas siyasi əhəmiyyəti böyük güclərin qarşılıqlı rəqabət şəraitində belə qlobal təhlükəsizlik məsələləri üzrə dialoqa ehtiyac duyduqlarını nümayiş etdirməsidir.

Görüşün əsas mövzularından birinin nüvə silahlarına nəzarət olacağı bildirilir. Həmsöhbətimizə görə, nüvə silahlarına nəzarət məsələsinin gündəmə gətirilməsi təsadüfi deyil, çünki beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində strateji sabitliyi təmin edən mexanizmlər son illərdə ciddi şəkildə zəifləyib:

“Xüsusilə ABŞ və Rusiya arasında sonuncu strateji nüvə silahlarının məhdudlaşdırılması müqaviləsinin müddətinin başa çatması yeni təhlükəsizlik mexanizmlərinin yaradılması zərurətini artırıb. Donald Trampın Çini də bu prosesə cəlb etmək istəyi Vaşinqtonun nüvə silahlarına nəzarət sistemini daha geniş formatda qurmaq niyyətindən irəli gəlir. Lakin Çin öz nüvə arsenalının ABŞ və Rusiyanın imkanları ilə müqayisədə daha kiçik olduğunu əsas gətirərək bərabər öhdəliklər nəzərdə tutan razılaşmalara ehtiyatla yanaşır. Rusiya isə nüvə silahlarının məhdudlaşdırılmasını ümumi strateji təhlükəsizlik məsələləri və Qərblə münasibətləri kontekstində qiymətləndirir. Buna görə də görüşdə dərhal konkret müqavilənin imzalanmasından daha çox, gələcək danışıqların prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması istiqamətində ilkin addımların atılması real görünür”.

Züriyə Qarayeva: Görüşün tarixi nəticəsi beynəlxalq böhranların həllinə real töhfə verməsi ilə də ölçüləcək

Üç liderin görüşünün Yaxın Şərqdə, xüsusilə İran ətrafında davam edən hərbi-siyasi böhranın həllinə təsirinə gəlincə, Z.Qarayevanın dediyinə görə, Yaxın Şərq məsələsi bu görüşün ən həssas istiqamətlərindən biri olacaq, çünki regiondakı hərbi qarşıdurma artıq qlobal təhlükəsizlik və enerji bazarları üçün ciddi risklər yaradıb:

“Donald Tramp administrasiyası İranla bağlı məsələdə hərbi təzyiq vasitələrini diplomatik mexanizmlərlə uzlaşdırmağa çalışır və bu prosesdə Çinlə Rusiyanın mövqeyini nəzərə almaq məcburiyyətindədir. Pekin üçün əsas prioritet enerji təchizatının təhlükəsizliyi, regional sabitlik və iqtisadi maraqların qorunmasıdır, Moskva isə Yaxın Şərqdəki proseslərə Qərblə geosiyasi rəqabət prizmasından yanaşır. Bununla belə, nə Çin, nə də Rusiya regionda genişmiqyaslı və nəzarətdən çıxan hərbi eskalasiyanın bütün nəticələrini öz üzərinə götürməkdə maraqlıdır”.

Onun fikrincə, bu baxımdan üç lider arasında mümkün anlaşma İranın nüvə proqramı, regional təhlükəsizlik və hərbi əməliyyatların dayandırılması istiqamətində diplomatik təşəbbüslərə müəyyən təsir göstərə bilər:

“Ancaq hesab edirəm ki, görüşdən sonra İran ətrafındakı böhranın dərhal həll olunacağını gözləmək düzgün deyil, çünki tərəflərin mövqeləri arasında ciddi fərqlər qalır və yekun nəticə konkret öhdəliklərdən asılı olacaq”.

“Bu görüş Rusiya-Ukrayna müharibəsinin gələcəyinə və ümumilikdə yeni dünya nizamının formalaşmasına hansı təsirləri göstərə bilər” sualını cavablandıran politoloq bildirib ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi rəsmi gündəliyin əsas mövzusu kimi təqdim olunmasa da, üç liderin görüşünün bu münaqişədən tamamilə kənarda qalacağını düşünmək çətindir. Çünki Ukrayna məsələsi ABŞ-Rusiya münasibətlərinə, Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasına və Çinlə Qərb arasındakı strateji münasibətlərə birbaşa təsir göstərir. Vaşinqton müharibənin dayandırılması üçün diplomatik imkanları qiymətləndirərkən, Moskva öz təhlükəsizlik tələblərinin nəzərə alınmasına çalışır, Pekin isə prosesdə beynəlxalq siyasi çəkisini qorumaqda maraqlıdır. Bununla belə, Ukraynanın iştirakı və razılığı olmadan onun gələcəyinə dair dayanıqlı sülh modelinin formalaşdırılması həm siyasi, həm də hüquqi baxımdan ciddi problemlər yaradacaq. Daha geniş mənada Şençjen görüşü beynəlxalq münasibətlərdə güc mərkəzlərinin yenidən mövqeləndiyi və qlobal təhlükəsizlik məsələlərinin böyük dövlətlər arasında birbaşa müzakirə olunduğu mərhələnin göstəricisidir.

“Hesab edirəm ki, görüşün tarixi nəticəsi yalnız imzalanacaq sənədlərlə deyil, ABŞ, Rusiya və Çinin rəqabəti nə dərəcədə idarə edə bilməsi və beynəlxalq böhranların həllinə real töhfə verməsi ilə ölçüləcək”, - Züriyə Qarayeva əlavə edib.

Zülfü Məmmədov

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:74
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 17 Noyabr 2026 14:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see286

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see282

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see265

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see261

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see238

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see229

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see225

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see216

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see215

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see214

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see211

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see209

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see207

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see199

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see196

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see191

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see185

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see177

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see173

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see173
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri