Icma.az
close
up
RU
Xəzər dənizinin səviyyəsi 250 il enir Professor

Xəzər dənizinin səviyyəsi 250 il enir Professor

Axar.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Xəzər dənizinin səviyyəsi hər zaman dəyişir, ona görə də Bayıl qalasının görünməsi təsadüfi deyil. Həmin qala 1234-1235-ci illərdə tikilib. O zamanlar Xəzərin səviyyəsi hazırkı dövrdən təxminən üç metr aşağı olub. Bu, təbii prosesdir. Yəni, Xəzər dənizinin səviyyəsi həm enir, həm də qalxır. Xəzərətrafı ərazilərdə bu, həmişə müşahidə olunub.

Axar.az xəbər verir ki, bunu Azərtac-a açıqlamasında Elm və Təhsil Nazirliyinin akademik Həsən Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Xəzər dənizinin sahillərinin və dibinin geomorfologiyası şöbəsinin müdiri, coğrafiya elmləri doktoru, professor Əmir Əliyev deyib.

Professorun sözlərinə görə, son 200 ildə Xəzərin səviyyəsi 1805-ci ildə ən yüksək olub. Həmin vaxt səviyyə mənfi 22-23 metr təşkil edib. Dörd minillik müşahidələr onu göstərir ki, Xəzər dənizinin səviyyəsində periodiklik var. Yəni, 250 il qalxır, 250 il enir. Onun dəyişmə intervalı son üç yüz ildə 4 metrdir, yəni, səviyyə Baltik dənizi səviyyəsindən maksimum 25 metr aşağıda idisə, hazırda səviyyə mənfi 29 metrdir.

Xəzərin səviyyəsinin enmə sürətinin azaldığını qeyd edən Ə.Əliyev bildirib: “Biz Xəzərin səviyyəsinin bundan sonra da 1-2 metr enə biləcəyini gözləyirik. Bu proses əsrin ortalarına qədər, yəni, 2040-2050-ci illər arasında baş verəcək. Bundan sonra Xəzərin səviyyəsi yenidən qalxmağa başlayacaq. Bu, təbii proses olsa da, son 200 ildə antropogen amillərin təsiri də artıb. Antropogen faktorlar əsasən Volqa çayının suyundan həddən ziyadə istifadə ilə bağlıdır. Xəzər dənizinin su balansının 80 faizini Volqa çayı gətirir. Məxaricini isə buxarlanma təşkil edir. Son 20-30 ildə planetdə baş verən istiləşmə dənizin suyunun temperaturunu artırır ki, bu da Xəzərdə buxarlanmanı qaldırır. Həmçinin Xəzərə tökülən çayların suyu da azalıb. Həmin proses nəticəsində Xəzərin səviyyəsi son üç ildə il ərzində 15-17 santimetr enib. Bu prosesin əsrin ortalarına qədər davam etməsi və sonra səviyyənin yenidən qalxması gözlənilir. Xəzər dənizinin əsas xüsusiyyəti onun səviyyəsinin daim dəyişməsidir. Səviyyə əvvəllər də dəyişib, indi də dəyişir, gələcəkdə də dəyişəcək. Belə davam edərsə, təkcə Bayıl qalası deyil, başqa qalalar, abidələr də üzə çıxa bilər. Prosesin 1-2 metr də enməsini gözləməliyik. Odur ki, Xəzərin səviyyə dəyişməsini nəzərə almaqla onun ərazisinə çox yaxınlaşmaq olmaz. Lakin onun səviyyə dəyişmələrinə adaptasiya olmaq lazımdır”.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:185
embedMənbə:https://axar.az
archiveBu xəbər 26 Noyabr 2025 23:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri