Xəzər Ekoloji Sammiti: Dənizin ekoloji problemləri beştərəfli formatda müzakirə olunacaq ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev Türkmənistana işgüzar səfəri zamanı 9 oktyabr 2026-cı ildə Türkmənistanın "Avaza" Milli Turizm Zonasında keçiriləcək Xəzər Ekoloji Sammitində iştirak edəcək.

Türkmənistan Prezidentinin təşəbbüsü ilə keçiriləcək Sammit Xəzər dənizinin ekoloji vəziyyətinin qorunması, ətraf mühitin mühafizəsi və Xəzəryanı dövlətlər arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi məqsədi daşıyır.

Sammitin əsas gündəmində Xəzər dənizinin ekoloji təhlükəsizliyi, dəniz səviyyəsinin azalması, iqlim dəyişmələrinin təsirləri, biomüxtəlifliyin və bioloji ehtiyatların qorunması, çirklənmənin qarşısının alınması və elmi tədqiqat sahəsində əməkdaşlıq kimi məsələlərin dayanması gözlənilir. Xəzər dənizinin səviyyəsinin azalması xüsusilə aktual məsələlərdən biridir və Türkmənistan rəsmiləri bununla bağlı Xəzəryanı beş dövlətin birgə elmi və praktiki fəaliyyətinin vacibliyini vurğulayıblar.

Sammitin mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycan, İran, Qazaxıstan, Rusiya və Türkmənistan arasında regional əməkdaşlığın gücləndirilməsi olacaq. Tədbir, həmçinin, Tehran Konvensiyası çərçivəsində həyata keçirilən fəaliyyətlərin inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Konvensiya Xəzər dənizinin dəniz ətraf mühitinin mühafizəsi üzrə Xəzəryanı dövlətlərin əsas regional hüquqi mexanizmlərindən biridir. Avazada keçirilmiş son ekoloji konfranslarda da Konvensiyanın icrası, bioloji ehtiyatların monitorinqi və müasir ekoloji texnologiyaların tətbiqi məsələləri müzakirə olunub.

Sammitin keçirilməsi təşəbbüsü Türkmənistan tərəfindən 23 sentyabr 2025-ci ildə BMT Baş Assambleyasının 80-ci sessiyasının plenar iclasında irəli sürülüb. Türkmənistan Prezidenti Serdar Berdimuhamedov 2026-cı ildə Xəzər Ekoloji Forumunun keçirilməsini təklif edib. Sonrakı hazırlıq prosesində bu təşəbbüs Xəzər dənizinin ekoloji məsələlərinə həsr olunmuş yüksək səviyyəli görüş formatına çevrilib.

11 avqust 2026-cı ildə Tehranda keçirilmiş Xəzər dənizi günü tədbirində Türkmənistan tərəfi dövlət başçıları səviyyəsində ekoloji məsələlərə həsr olunmuş görüşün 9 oktyabr 2026-cı ildə Avazada keçirilməsinin nəzərdə tutulduğunu açıqlayıb.

Beləliklə, Avazada keçiriləcək sammit Xəzər dənizinin ekoloji problemlərinin beştərəfli formatda müzakirəsi və uzunmüddətli regional əməkdaşlıq üçün yeni mexanizmlərin formalaşdırılması baxımından mühüm beynəlxalq platforma kimi nəzərdə tutulur. Sammit çərçivəsində qəbul ediləcək sənədlərin Xəzərin ekoloji təhlükəsizliyi, biomüxtəlifliyin qorunması və iqlim dəyişmələrinə uyğunlaşma sahəsində gələcək əməkdaşlığın istiqamətlərini müəyyənləşdirəcəyi gözlənilir.