Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Yaşlanma ilə yaddaş itkisi arasındakı mexanizm müəyyən olunub

Yaşlanma ilə yaddaş itkisi arasındakı mexanizm müəyyən olunub

Icma.az bildirir, Xalq qazeti portalına istinadən.

Stanford Universitetinin Tibb Məktəbinin alimləri yaşlanma zamanı insan beynində məkan yaddaşının, yəni əşyaların və yerlərin harada olduğunu xatırlama qabiliyyətinin niyə zəiflədiyini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələri “Nature Communications” jurnalında dərc olunub.

Məkan yaddaşı gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsidir: açarları harada qoyduğumuzu, dünən harada səhər yeməyi yediyimizi və ya dostumuzla ilk dəfə harada tanış olduğumuzu xatırlamaq bu funksiyanın hesabınadır. Məhz bu qabiliyyət, yaş artdıqca ilk itən koqnitiv funksiyalardan biri sayılır və onun azalması çox vaxt demensiyanın erkən əlaməti kimi qiymətləndirilir.

Yeni araşdırma göstərib ki, yaşlı fərdlərdə beynin medial entorinal korteks (medial entorhinal cortex) adlanan hissəsində fəaliyyət sabitliyini itirir. Bu bölgə beynin “daxili GPS sistemi” kimi tanınır və məkanın tanınması, istiqamətin müəyyənləşdirilməsi kimi proseslərə cavabdehdir.

Eksperimentlər zamanı gənc (təxminən 3 aylıq), orta yaşlı (13 aylıq) və yaşlı (22 aylıq) siçanlar virtual mühitdə sınaqdan keçirilib. Alimlər onların beynindəki neyronların aktivliyini qeydə alaraq, siçanların “gizli mükafatı” tapmaq üçün virtual məkanlarda necə hərəkət etdiklərini müşahidə ediblər.

Gənc və orta yaşlı siçanlarda “şəbəkə hüceyrələri” adlanan neyronlar sabit və dəqiq “məkan xəritələri” yaradırdı. Lakin yaşlı siçanlarda bu hüceyrələrin fəaliyyəti qarışıqlıq göstərib — nəticədə onlar hansı istiqamətdə hərəkət etdiklərini müəyyən edə bilməyiblər. Bu, məkan yaddaşının pozulmasının əsas səbəblərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Maraqlıdır ki, yaşlı siçanlardan biri digər həmyaşlarından fərqli olaraq, gənc heyvanlara bənzər yaddaş və oriyentasiya qabiliyyəti göstərib. Alimlər bunu “fərdi yaşlanma dəyişkənliyi” adlandırır və bu halın niyə bəzilərində koqnitiv funksiyaların daha uzun müddət qorunub saxlanmasını izah edə biləcəyini düşünürlər.

Tədqiqat zamanı siçanların gen ifadəsi də analiz edilib və 61 genin məkan yaddaşına təsir etdiyi müəyyən olunub. Onlardan biri - Haplin4 geni  neyronların ətraf strukturunun qorunmasında rol oynayır və məkan yaddaşının sabitliyini təmin edə bilər.

Alimlərin fikrincə, bu kəşf yaşla əlaqəli yaddaş zəifləməsinin səbəblərini daha dərindən anlamağa, həmçinin gələcəkdə demensiya və Altsheymer xəstəliyinə qarşı profilaktik üsulların hazırlanmasına mühüm töhfə verə bilər.

Hazırladı: 

S.ELAY

XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:103
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 04 Oktyabr 2025 17:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see455

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see330

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see318

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see303

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see302

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see297

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see273

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see259

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see256

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see236

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see230

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see221

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see221

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see218

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see209

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see207

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see204

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see203

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see198

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see195
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri