Yatarkən musiqi dinləmək beynin harmoniyasını pozur

Musiqi insan beyninə və emosiyalarına güclü təsir göstərən amillərdən biridir. Gün ərzində dinlənilən musiqi insanın ruh halını yüksəldə, stressi azalda bilər. Lakin yatmazdan əvvəl və xüsusilə yuxu zamanı musiqi dinləmək bəzən düşündüyümüz qədər faydalı olmur.
Missiya.Az bu məsələni araşdırıb.
Elmi araşdırmalara görə, musiqi dinlədikdə beynin eşitmə və emosional mərkəzləri aktiv olur. Bu da, xüsusilə yatmaq ərəfəsində, beynin dincəlməsinə mane olur. Yuxu zamanı beyin səssiz və sakit bir mühitə ehtiyac duyur ki, dərin yuxu fazasına — yəni “REM” mərhələsinə keçə bilsin. Lakin qulaqcıqla və ya səslə davam edən musiqi bu prosesə müdaxilə edir, yuxu parçalanır və bədən tam bərpa ola bilmir.
Yatarkən musiqi dinləməyin başqa bir fəsadı “musiqi illüziyası” adlanır. Bu, beyində musiqinin dayandıqdan sonra da davam edirmiş kimi eşidilməsi halıdır. Alimlər bunu beyinin davamlı səs dalğalarına alışması ilə əlaqələndirirlər. Bu vəziyyət xüsusilə gənclərdə və uzunmüddətli qulaqcıq istifadəsində müşahidə olunur.
Eyni zamanda, uzun müddət qulaqcıqla yatmaq qulaq kanallarında hava dövranını azaldır, bakteriyaların çoxalmasına və qulaq iltihabına gətirib çıxara bilər. Yüksək səslə dinlənən musiqi isə eşitmə sinirlərinə zərər verir, eşitmə qabiliyyətinin tədricən zəifləməsinə səbəb olur.
Psixoloji baxımdan da bu vərdişin mənfi tərəfləri var. İnsanlar musiqi ilə yatmağa öyrəşdikdə, bir növ asılılıq formalaşır. Bu zaman səssiz mühitdə yatmaq çətinləşir və bədən yalnız musiqi səsi altında rahatlaşmağa alışır. Bu isə yuxu gigiyenasının pozulması deməkdir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, əgər yatmazdan əvvəl musiqi dinləmək istəyi varsa, onu qısa müddətə və çox sakit tonlarda dinləmək daha faydalıdır. Məsələn, təbiət səsləri, yavaş melodiyalar və instrumental musiqilər bədəni sakitləşdirə, amma yuxu zamanı beyni aktiv saxlamaq riski yaratmaz. Ən doğru seçim isə yatmazdan təxminən 30–40 dəqiqə əvvəl musiqini dayandırmaq və səssiz, sakit mühitdə dincəlməkdir.
Beləcə, musiqi həyatımızın ayrılmaz bir parçası olsa da, yuxu zamanı ondan uzaq qalmaq orqanizmin bərpası, beynin istirahəti və ruhun balansı üçün ən doğru addımdır. Yuxu bədən üçün istirahət, ruh üçün isə sakit bir melodiyadır — onu süni səslərlə deyil, təbiətin və sükutun ritmi ilə qorumaq lazımdır.

İlahə Qənbərli
Missiya.Az