Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Yaxın Şərq və Ərəb dünyasının siyasi mənzərəsi

Yaxın Şərq və Ərəb dünyasının siyasi mənzərəsi

Icma.az, Turkstan.az saytına istinadən bildirir.

Hazırda Yaxın Şərq böyük güclərin geopolitik maraq dairəsindədir.

Hələ XIX əsrdə Fələstin ərazisinin Osmanlıdan alınması üçün bir sıra planlar cızılmışdı.

Müstəmləkə siyasəti aparan Qərb Ölkələri Afrika və Asiyada zəngin sərvətlərə malik əraziləri ələ keçirərək yüksək dəyərli xammal, ərzaq və digər istehlak mənbələrindən böyük mənfəət əldə edirdilər.

O dövrdə sənayə inqilabı nəticəsində neft və neft məhsullarına ehtiyac kəskin şəkildə artmış, dəniz sahili zonalarda bu yanacağ ehtiyatına malik ərazilərin araşdırılması genişləndirilmiş, böyük kapital əməliyyatları və sərmayə yatırımları sürətlə artırdı.

Ərəbistan yarımadası, Yaxın Şərq isə neft və qaz yataqlarının bol olduğu ərazilərdən idi deyə onların ələ keçirilməsi sənaye üçün lazım olan yanacaq xammalına çıxış demək idi.

1914 18 ci illərdə gedən I Dünya müharibəsindən sonra Böyük Britaniya, Fransa keçmiş Osmanlı imperiyası ərazilərində yeni ərazilərə yiyələnir və bölgü sistemi aparılır.

Petrol ehtiyatı ilə zəngin bu ərazilər həm də yerləşim nöqtəsinə görə diqqət mərkəzində idi.

Cənubi Asiya regionuna və ondan keçən iqtisadi yollara nəzarət imkanı verən bölgədə 1920 ci illərdə yaradılan mandat sistemi əsasında yeni dövlətlər yaradıldı.

Həmin mandatlardan biri Fələstin idi.

Tarixi, dini baxımdan əhəmiyyətli keçmişə malik bu dövlətin ərazisi həm Qərb həm Şərq dünyası üçün xüsusi məna kəsb edirdi.

Bölgə multikultural zona sayılırdı və müxtəlif xalqlar birgə yaşayırdılar.

1930 cu illərdə Avropada başlanan nasizm hərəkatı az müddət ərzində Almaniyada nasional sosialist dövlətin yaranması ilə nəticələndi.

Nasistlər 1930 cu illərin ikinci yarısı Avstriya və Çexoslavakiyanın işğalından sonra 1939 cu il sentyabrın 2 i Qərbi Polşanı ələ keçirir və beləcə II Dünya müharibəsi başlayır.

Yəhudilərə qarşı diskriminasiya aparan Nasistlər kütləvi şəkildə onları təqib edir və qətlə yetirməyə başlayır.

6 il gedən müharibə zamanı milyonlarla yəhudi holokost qurbanı olur və II Dünya müharibəsinin ən böyük humanitar fəlakətlərindən biri kimi tarixə düşür.

1945 ci ilin mayı SSRİ və anti nasizm Koalisiyası Faşizmi məğlub etdikdən sonra yeni Avropa quruluşunda əsas müzakirə mövzularından biri yəhudilərin yerləşdirilməsi üçün əlverişli məkanın seçilməsi idi.

Yekun nəticə ilə yəhudi qaçqınlar Fələstinə köçürülür və 1946 cı ildə yeni yaradılan BMT qərarı ilə burada yəhudi və fələstinlilər üçün yaşayış əraziləri bölgüsü aparılır və bir mandat daxilində iki dövlət yaradılır.

1948 ci il mayın 14 ü isə İsrailin əsası qoyulur və bu uzun müddətli Fələstin İsrail etnik münaqişəsinin əsasının qoyulmasına səbəb olur.

İsrailə ən çox dəstək göstərən ölkələrdən biri ABŞ idi çünki, SSRİ nin Şərqi Avropa və Balkanlarda nasizmi məğlub etdikdən və həmin bölgələri nəzarətə aldıqdan sonra Avrasiyada nüfuzu güclənmiş, sosializm dalğası Ərəb ölkələrinin daxilinə qədər təsir etməyə başlamışdı.

Suriya, İraq, Misir kimi Ölkələrlə SSRİ arasında iqtisadi siyasi əlaqələr güclənir, xüsusən də İsrail və ABŞ arasında tərəfdaşlıq gücləndikdən sonra ərəb ölkələri Moskvaya daha çox yaxınlaşır.

1970 ci illərdə Misirdə Süveyş kanalının çəkilməsi ilə bu ölkənin əhəmiyyəti ABŞ və NATO üçün çox artır. Əgər SSRİ Misiri təsir dairəsinə daxil etsə, iki ölkə ittifaq halına gələ və Qərbin burada şirkətlərinin, siyasi fəaliyyətinin işinə mane ola bilərdi.

ABŞ Yaxın Şərqə nəzarət etməklə həm buranın təbii sərvətlərinin istifadəsini və ondan əldə ediləcək gəlirləri istəyirdi.

Küveytin İraq işğalından azad etmək üçün NATO və Vaşinqtonun hərbi əməliyyatlara qatılmasında real səbəblərdən biri də Ərəb ölkələrinin rəğbətini qazanmaq və gələcəkdə onların ərazisində rahat şirkətlər açmaq, sərmayələr yatırmaq, neft çıxarılmasında iştirak etməklə gəlir götürmək idi.

Həm də hərbi bazalar açmaq üçün ABŞ və NATO a əlverişli şərait yaranırdı.

2010 cu il Tunisdə başlanan ərəb baharı Liviya, Suriya, İraq, Misir və digər ərəb ölkələrinə keçməyə başladı və böyük inqilabi dalğa olaraq ciddi dəyişikliklərə səbəb oldu. Lakin, elə ölkələr də oldu ki, bu inqilablar vətəndaş müharibəsinə və sosial böhrana gətirdi. İraq, Suriya, Liviya kimi ölkələrdə gedən daxili müharibə ilə insanlar Avropaya qaçqın düşür və sosial böhran bu dövlətləri daha da zəiflədir.

ABŞ və NATO, Rusiya bu ölkələrdə hərbi əməliyyatlara qatılır və bazalar yaratmağa başlayır. Beləcə, regionun təsir dairələrinə bölünməsi prosesi başlayır.

Son 2 ildə İsrail və Həmas arasında gedən müharibə, Suriyada hakimiyyət dəyişikliyi, Livan, Yəmən və Suriyada Tel Əvivin apardığı əməliyyatlar, İran İsrail arasında 12 günlük müharibə ilə Yaxın Şərqin yeni siyasi mənzərəsi formalaşıb.

Müəllif: siyasi şərhçi İsa İsmayılzadə

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:318
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 04 Noyabr 2025 21:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see358

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see314

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see299

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see279

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see278

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see275

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see274

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see270

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see253

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see247

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see247

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see246

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see241

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see235

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see232

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see223

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see220

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see219

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see188

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri