Yaxınlaşan böyük zəfər

Hadrut əməliyyatı ilə Ermənistanın müdafiə sistemi sarsıldı 

9 oktyabr 2020-ci il tarixi İkinci Qarabağ müharibəsinin hərbi-strateji gedişatında mühüm dönüş mərhələsini təşkil edir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Hadrut qəsəbəsinin, habelə Çaylı, Yuxarı Güzlək, Gorazıllı, Qışlaq, Qaracallı, Əfəndilər, Süleymanlı, Sur kəndlərinin işğaldan azad edilməsi regionun geosiyasi mənzərəsini tamamilə yenilədi. Prezident İlham Əliyevin həmin gün xalqa ünvanladığı müraciət həm informasiya məkanında, həm də diplomatik masada mütləq üstünlüyü təsdiqləyən siyasi akt olaraq tarixə yazıldı. Həmin çıxış hərbi əməliyyatların xarakterini, məqsədini, qarşıya qoyulan vəzifələrin miqyasını aydın şəkildə nümayiş etdirdi. İşğalçı tərəfin onilliklər ərzində formalaşdırdığı müdafiə konsepsiyası Hadrutun azad olunması nəticəsində iflasa uğradı. Dağlıq relyefə malik ərazidə həyata keçirilən hərbi əməliyyat müasir strategiya elminin tələblərinə uyğun planlaşdırıldı, eyni zamanda qüsursuz icra olundu. Düşmənin illər boyu qurduğu eşelonlaşdırılmış müdafiə xətti sıradan çıxarıldı, rəqib ordunun cənub cəbhəsindəki komanda-idarəetmə zənciri qırıldı.

Hadrut qəsəbəsinin azad edilməsi hərbi baxımdan mühüm strateji qələbə hesab olunur. Strateji nöqteyi-nəzərdən həmin coğrafi məkanın nəzarət altına alınması Şuşa istiqamətindəki hərəkət marşrutunu açaraq, ordumuzun manevr imkanlarını genişləndirdi. Qəsəbənin topoqrafik xüsusiyyətləri erməni hərbi qruplaşmalarına təbii üstünlük verirdi. Lakin Azərbaycan ordusunun xüsusi təyinatlı qüvvələri standart yanaşmalardan kənarlaşaraq fərqli sızma taktikası tətbiq etdilər. Qarşı tərəf ağır artilleriya hücumu gözlədiyi halda, bölmələrimiz çətin dağ yolları vasitəsilə irəliləyərək rəqibin arxa cəbhəsinə ciddi zərbələr endirdi. Bütün logistik təminat yolları kəsildi, rəqibin dəstək mexanizmləri məhv edildi. Hərbi əməliyyatların düzənlik ərazilərdən dağlıq zonaya keçid mərhələsində göstərilən yüksək peşəkarlıq komandanlığın qərar qəbuletmə mexanizminin effektivliyini təsdiqləyir. Əməliyyatın gedişində ərazinin relyef üstünlüklərindən məharətlə istifadə edilmiş, hücum zərbələri qarşı tərəfin gözləmədiyi istiqamətlərdən endirilmişdi.

Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciətində səsləndirdiyi mesajlar qələbə elanından daha böyük məna daşıyırdı. Dövlət başçısı məhz faktlara, dəqiq məlumatlara, sarsılmaz iradəyə əsaslanan informasiya siyasəti yürüdürdü. Düşmənin informasiya məkanında yaydığı saxta xəbərlər, qəsəbənin hələ də onların nəzarətində olması barədə iddialar Ali Baş Komandanın çıxışı vasitəsilə tamamilə zərərsizləşdirildi. Beynəlxalq qurumların, eləcə də xarici dairələrin proseslərə müdaxilə cəhdləri qarşısında nümayiş etdirilən qətiyyət Azərbaycanın suveren hüquqlarının heç vəchlə müzakirə predmetinə çevrilməyəcəyini isbatladı. Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi Hadrutun itirilməsini uzun müddət cəmiyyətdən gizlətməyə çalışdı. Həmin məğlubiyyətin yaradacağı psixoloji çöküş rəqib düşərgəsində yaxşı dərk edilirdi. Reallığın inkarı siyasəti rəqib cəbhədə böhranın daha da dərinləşməsinə xidmət etdi, idarəetmə sistemindəki xaosu pik həddə çatdırdı. 

Daha geniş geosiyasi kontekstdə aparılan təhlillər Hadrut əməliyyatının beynəlxalq diplomatiya üzərindəki mühüm təsirini aydınlaşdırır. Otuz il ərzində fəaliyyətsiz qalan, münaqişənin dondurulmasına çalışan vasitəçi institutların mövqeyi döyüş meydanında yaranan yeni reallıqlar fonunda əhəmiyyətini itirdi. Azərbaycan rəhbərliyi status-kvo anlayışını qəti şəkildə rədd edərək beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini tamamilə hərbi güc tətbiqi ilə bərpa etdi. BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul edilən, lakin illərlə icra olunmayan qətnamələr Azərbaycan əsgərinin peşəkarlığı sayəsində həyata keçirildi. Dövlət başçısı müraciətində münaqişənin həlli yolunun artıq tamamilə fərqli müstəviyə keçdiyini açıqladı. Güzəştlərin imkansızlığı, ərazi bütövlüyünün qeyd-şərtsiz təmin olunması prinsipi qəti elan olundu. 

Hadrutun hərbi əməliyyatlarla təmizlənməsi Ermənistan ordusunda qaçılmaz süqutun başlanğıcı sayılırdı. Cənub istiqamətindəki müdafiə qovşağının ələ keçirilməsi rəqibin bütün cəbhə boyu zəncirvarı məğlubiyyətinə zəmin yaratdı. Füzuli, Cəbrayıl istiqamətlərindən gələn təzyiq Hadrutun nəzarətə götürülməsi ilə həlledici mərhələyə daxil oldu. Düşmən komandanlığı mərkəzi cəbhəni qorumaq məqsədilə ehtiyat qüvvələrini həmin istiqamətə yönəltməyə çalışdı. Lakin Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hava məkanındakı mütləq hakimiyyəti, pilotsuz uçuş aparatlarının dəqiqliyi sayəsində həmin qüvvələr hərəkət halında ikən zərərsizləşdirildi. Azərbaycan hərbi doktrinasının modernizasiyası, qabaqcıl texnologiyalarla klassik quru əməliyyatlarının effektiv sintezi tam olaraq isbatlandı. 

Hərbi-siyasi rəhbərliyin oktyabrın 9-da atdığı addımlar xalqın daxili həmrəyliyini və milli konsolidasiyanı daha da gücləndirdi. Əhali dövlət başçısının çıxışlarında əks olunan qətiyyətli mövqeyinə arxalanaraq, cəmiyyət və hakimiyyət arasında formalaşan həmrəyliyi sarsılmaz vəhdətə çevirdi. Milli şüurda möhkəmlənən inam hissi cəbhədə döyüşən əsgərlərin mənəvi-psixoloji dayanıqlığını daha da artırdı. Siyasi rəhbərliyin dəqiq və ölçülüb-biçilmiş açıqlamaları cəbhədə əldə olunan hərbi nailiyyətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə operativ şəkildə çatdırılmasına imkan verdi. Qarşı tərəfin mülki əhalini hədəfə alan terror aktları və ballistik raket hücumları belə Azərbaycan cəmiyyətində təşviş yarada bilmədi. Əksinə, cəbhədə əldə olunan hər bir uğur xalqın əzmini və qələbəyə inamını daha da möhkəmləndirdi. Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli mövqeyi, soyuqqanlı yanaşması və ardıcıl məntiqə söykənən açıqlamaları qarşı tərəfin informasiya mübarizəsində manipulyativ cəhdlərinin təsirini minimuma endirdi. Həmin gün xalqa müraciət edən dövlət başçısı milli iradənin vahid məqsəd ətrafında səfərbər olunmasına mühüm töhfə verərək arxa cəbhənin dayanıqlığını və mənəvi üstünlüyünü daha da möhkəmləndirdi.

Cəbhədə qüvvələr nisbətinin dəyişməsi regionda maraqları olan xarici dövlətlərin mövqelərinə də ciddi təsir göstərdi. Hadrutun Azərbaycanın nəzarətinə keçməsi Ermənistana hərbi dəstək göstərən xarici dairələrin imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırdı. Qəsəbə ətrafındakı yüksəkliklərin azad edilməsi ilə Xocavənd və Füzuli istiqamətlərində müşahidə imkanları xeyli genişləndi. Düşmən ordusunun yerdəyişmələri artıq Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müşahidə və texniki izləmə vasitələrinin nəzarətində idi.

Postmünaqişə dövründə işğaldan azad edilən ərazilərin sonrakı inkişaf dinamikası Hadrut qəsəbəsinin iqtisadi potensialını, strateji əhəmiyyətini aydın göstərir. Müharibədən dərhal sonra başlanan genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri dövlətimizin qüdrətini nümayiş etdirir. Yeni çəkilən yollar, müasir kommunikasiya xətləri, o cümlədən Füzuli-Hadrut avtomobil magistralının inşası bölgənin nəqliyyat infrastrukturunu tamamilə yeniləyir. Tarixi abidələrin restavrasiyası, qədim yaşayış məntəqələrinə həyatın yenidən qayıtması prosesi mütəşəkkil inkişaf proqramı çərçivəsində tənzimlənir. Qəsəbənin əhəmiyyəti yalnız hərbi aspektlə məhdudlaşmır. Hadrutun bərpası və inkişafı regionun iqtisadi dirçəlişinə mühüm təkan verərək, ümumi inkişaf prosesinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir. 

9 oktyabr tarixi Azərbaycan xalqının hərbi-siyasi salnaməsinə şanlı zəfər səhifəsi olaraq həkk olundu. Prezident Ali Baş komandan İlham Əliyevin həmin gün xalqa etdiyi tarixi müraciət milli qürurun bərpasını, ərazi bütövlüyünün təminatını, ədalətin qələbəsini rəsmiləşdirən siyasi deklarasiya səciyyəsi daşıyır. Hadrut əməliyyatı hərbi ədəbiyyatda daim öyrəniləcək, araşdırılacaq xüsusi strateji nümunəyə çevrildi. Mükəmməl siyasi rəhbərlik, yenilməz ordu, sarsılmaz xalq vəhdəti qarşıya qoyulan bütün ali hədəflərin reallaşmasını təmin etdi. Azad edilmiş ərazilərdə hazırda dalğalanan üçrəngli bayrağımız tarixi ədalətin əbədi qələbəsini simvolizə edir. Qazanılan hərbi nailiyyətlər dövlətimizin regiondakı liderlik mövqeyini daha da möhkəmləndirdi, beynəlxalq münasibətlər sistemində ölkəmizin çəkisini maksimum səviyyəyə yüksəltdi. Azərbaycan xalqı məhz həmin tarixi günlərdə atılan qətiyyətli addımların bəhrəsini gələcək onilliklər boyunca qürurla yaşayacaq.

Yusif ŞƏRİFZADƏ

 XQ