Yay aylarında psixoloji pozuntular artır mütəxəssislər xəbərdarlıq edir

Yay ayları hər nə qədər günəş, istirahət və enerji ilə assosiasiya olunsa da, bir çox insan üçün psixoloji baxımdan çətin dövrə çevrilə bilər.

BAKU.WS xəbər verir ki, rəsmi tədqiqatlar və mütəxəssislərin məlumatlarına görə, yaz və yay fəsillərində bəzi şəxslərin əhval-ruhiyyəsində ciddi pisləşmələr müşahidə olunur.

Beynəlxalq Milli Sağlamlıq İnstitutunun (NIMH) məlumatına əsasən, yay aylarında "yay depressiyası" və ya "reverse SAD" adlanan psixoloji vəziyyət geniş yayılıb. Bu hal yuxusuzluq, iştahsızlıq, narahatlıq və aqressiya ilə müşayiət olunur.

ABŞ-nin Filadelfiya şəhərində aparılan araşdırmalarda isti hava şəraitinin mənfi emosiyaları artırdığı və psixoloji yardım üçün müraciətlərin artdığı qeyd olunub. Hindistanın Pune şəhərində fəaliyyət göstərən psixiatrlar isə 40 dərəcədən yuxarı temperaturun yuxu pozuntularına və psixi gərginliyə səbəb olduğunu bildiriblər.

Amerika Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi (CDC) məlumat verir ki, intihar halları yaz və yay aylarında digər mövsümlərlə müqayisədə daha çox baş verir.

Məktəb strukturunun yay aylarında aradan qalxması xüsusilə yeniyetmə və tələbələr arasında psixoloji təsirlərə yol aça bilər. Mütəxəssislər qeyd edir ki, bu dövrdə sosial təcrid və daxili narahatlıq daha çox müşahidə olunur.

Bədən imici ilə bağlı narahatlıq – xüsusilə plaj və açıq məkanlarda cəmiyyətin gözləntiləri – bir çox insanda özünə inamı sarsıdır və ruhi narahatlığa səbəb olur.

Uzun gündüz saatları və gecə işıqları isə bioritmləri poza bilər, bu da yuxu rejiminin pozulması və yuxusuzluqla nəticələnir.

Eyni zamanda, yay fəslində sosial aktivlik gözləntiləri insanlarda motivasiya azlığı və özünü yetərsiz hiss etmə halları yarada bilər. Bu da "FOMO" (fear of missing out) sindromunun yayılmasına səbəb olur.

Ən çox rast gəlinən simptomlar:

-İnsomniya – yuxu problemləri

-İştah azalması – çəkidə kəskin azalma

-İzolasiya – sosial təcrid və tənhalıq hissi

-Anksiyeta və aqressiya – yüksək temperaturla bağlı gərginlik

Mütəxəssis tövsiyələri:

-Günlük həyat ritmini qorumaq, yuxu və oyanma saatlarına diqqət yetirmək.

-Sərin mühit yaratmaq: ventilyasiya, hava kondisioneri, kölgəli məkanlar.

-Zərurət olduqda psixoloji dəstək və ya terapiyaya müraciət etmək.

-Sosial mediadan fasilə vermək və real istirahətə yönəlmək.

Yay mövsümü fiziki istirahətlə yanaşı, psixoloji baxımdan da diqqət tələb edir. Mütəxəssislər bildirir ki, bu dövrdə emosional dəyişikliklərə qarşı ayıq olmaq, düzgün rejim qurmaq və zərurət yaranarsa peşəkar dəstək almaq psixi sağlamlığın qorunmasında əsas rol oynayır.