Yeni məktəb, yeni mühit: Şagirdlər niyə bəzən uyğunlaşmaqda çətinlik çəkir? PSİXOLOQ FOTO

Yeni məktəb, yeni mühit: Şagirdlər niyə bəzən uyğunlaşmaqda çətinlik çəkir? - PSİXOLOQ
Hər tədris ilində onlarla uşaq məktəb və ya sinif dəyişir. Kimi valideynin iş yeri, kimi ailəvi səbəblər, kimi isə sadəcə yeni başlanğıc arzusu ilə fərqli mühitə düşür. Lakin hər yeni məktəb, hər yeni kollektiv öz çətinliklərini də özü ilə gətirir. Bəzi şagirdlər bu dəyişikliklə asanlıqla barışır, qısa zamanda dostlar tapır, dərslərdə fəal olur. Amma bəziləri üçün bu proses həm emosional, həm də sosial baxımdan ciddi sınağa çevrilir.
Yeni mühitdə özünü yad hiss edən, müəllim və sinif yoldaşları ilə ünsiyyət qurmaqda çətinlik çəkən uşaqlar tədricən dərslərə marağını da itirə bilər. Məhz bu səbəbdən psixoloqlar və pedaqoqlar uşağın adaptasiya dövründə xüsusi diqqət və anlayışa ehtiyac duyduğunu vurğulayır.
Bəs məktəbini və ya sinfini dəyişən bir şagirdin yeni kollektivə uyğunlaşması üçün valideynlər, müəllimlər və məktəb rəhbərliyi nə edə bilər?

Məsələ ilə bağlı psixoloq Aydan Məmmədova Avtosfer.az-a açılamasında bildirib ki, məktəbini və ya sinfini dəyişən şagirdlər üçün ən böyük çətinliklərdən biri yalnız yeni dərs proqramı deyil, itirilmiş sosial çevrənin, dostların, tanış halların və paylaşılmış xatirələrin yoxluğudur:
“Keçmişdəki münasibətləri, yoldaşlarını və rahatlıq məkanını darıxmaq, yeni mühitə açılmağa əngəl yarada, bəzi uşaqları geri çəkilməyə və dərslərə marağın azalmasına səbəb ola bilər. Bu vaxt ən böyük məsuliyyət valideynlərə, müəllimlərə və məktəb rəhbərliyinə düşür. Valideynlər öncədən uşağa yeni mühit haqqında məlumat verməli, onunla açıq danışmalı, narahatlıqlarını dinləməli və özünü ifadə etməsinə şərait yaratmalıdırlar. Uşağın keçmiş münasibətlərinə hörmət göstərmək, eyni zamanda onu yeni əlaqələr qurmağa təşviq etmək də vacibdir. Kiçik addımlarla sosiallaşma üçün imkanlar yaratmaq, məsələn, dərsdən sonrakı məşğələlər və ya sinifdənkənar fəaliyyətlər bu prosesi asanlaşdıra bilər.
Müəllimlər yeni gələn şagirdə adi bir ad-soyad kimi yox, fərqli bir şəxsiyyət kimi yanaşmalıdır. Onun maraqlarını, güclü tərəflərini və ehtiyaclarını öyrənmək, qrup işləri və oyunlar vasitəsilə sinifə daha rahat daxil olmasına kömək etmək vacibdir. Lakin diqqəti balanslı saxlamaq da önəmlidir, çox diqqət göstərmək digər şagirdlərdə qısqanclıq, az göstərmək isə yeni gələndə qəbul edilməmək hissi yarada bilər”.
Psixoloq həmçinin qeyd edib ki, məktəb rəhbərliyi və psixoloqlar da bu mərhələdə mühüm rol oynayır;
“Onlar yeni gələn şagirdlərin adaptasiya prosesini izləməli, ehtiyac olduqda fərdi dəstək planı hazırlamalı və sinif daxilində dostluq, tanışlıq, ortaq fəaliyyətlər kimi tədbirlər təşkil etməlidirlər. Əgər uşaq uzun müddət uyğunlaşmaqda çətinlik çəkirsə, onunla fərdi şəkildə işləmək və valideynlərlə əməkdaşlıq etmək zəruridir. Unutmaq olmaz ki, hər uşaq fərqlidir. Bəziləri sürətlə alışır, bəziləri isə daha çox zamana və anlayışa ehtiyac duyur. Kiçik, amma məqsədyönlü addımlar atıldıqda, yeni məktəb və yeni mühit uşaqlar üçün qorxulu yox, maraqlı bir başlanğıca çevrilə bilər”.

Fidan