Yeni nəslin tərbiyəsi cəmiyyətin əsas problemlərindən biridir Professor

"Yeni nəslin tərbiyəsi cəmiyyətin əsas problemlərindən biridir. İşıqlı gələcək uğrunda düşünən hər bir cəmiyyət yeni nəslin tərbiyəsini təhsilin yüksək səviyyədə təşkilində görür. Yeni nəslin təhsili üç əsas məqsəd üzərində qurulur: -.Yeni nəsli həyata hazırlamaq, onlara bilik və bacarıqlar vermək və təhsilin növbəti səviyyəsinə hazırlamaq. Birinci məqsəd ilə bağlı məktəblərimizdə maraqlı təcrübə toplanmışdır. Bu məqsəd, ilk növbədə tədris edilən fənlərin, xüsusən sosial-humanitar fənlərin məzmununda öz əksini tapır. Bununla yanaşı, orta məktəblərdə sinifdənxaric və məktəbdənkənar tədbirlər, ali məktəblərdə tələbənin ictimai təşkilatlarda fəaliyyəti və s. mahiyyəti etibarı ilə yeni nəslin həyata hazırlanmasına istiqamətlənib. İkinci məqsəd zamandan asılı olaraq, dəyişkən xarakter daşıyır. Daha dəqiq ifadə etsək, təhsilin məzmunu hər bir dövrün tələbləri çərçivəsində müəyyənləşdirilir və təhsilalanlara bundan asılı olaraq bilik və bacarıqlar verilir.  Üçüncü məqsəd təhsilin varisliyi prinsipinə əsaslanır. Fikir verin, ibtidai siniflərdə verilən bilik və bacarıqlar şagirdləri orta məktəbin ümumi təhsil hissəsinə hazırlayır. Ümumi orta təhsil mərhələsində verilən bilik və bacarıqlar isə şagirdləri tam orta təhsil mərhələsinə hazırlayır".

Bu fikirləri Elm və Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın sədri, professor Hikmət Əlizadə deyib. Professor bildirib ki, birinci və ikinci mərhələdə şagirdlərin ümumi qabiliyyətlərinin və dünyagörüşünün, sonuncu mərhələdə isə xüsusi qabiliyyətlərin və dünyagörüşünün formalaşması və inkişafı önəm kəsb edir. Buna görə də inkişaf etmiş dünya ölkələrində orta təhsilin üçüncü mərhələsi təmayül siniflərdə təşkil olunur. Təmayül siniflər şagirdin xüsusi qabiliyyətlərinin inkişafında mühüm rol oynayır. Xüsusi qabiliyyətlərin inkişafı və bu müstəvidə verilən bilik və bacarıqlar şagirdi ali təhsil mərhələsinə hazırlayır. Başqa sözlə desək, bu mərhələyə qədəm qoyan şagird öz gələcək karyerasına başlamış olur. Ölkəmizdə də artıq bir müddətdir ki, tam orta təhsil mərhələsində məktəblərin bir hissəsində şagirdlər təhsillərini təmayül siniflərində davam etdirirlər. Yəqin məktəblərin qalan hissəsində də yaxın gələcəkdə təmayül siniflərin yaradılması reallaşacaqdır:

"Təmayül siniflərin təhsil proqramı özünəməxsusluğu ilə fərqlənməlidir. Bu mərhələdə həmin təmayülə uyğun olan fənlərin tədrisi üstünlük kəsb etməlidir. Bununla yanaşı, təmayül siniflərinin təşkili şagirdlərin qabiliyyətləri müstəvisində həyata keçirilməlidir. Amma bu təcrübə məktəblərimizdə hələ özünün tam təkmil formasını tapmamışdır. Şagirdlər təmayül siniflərinə bölüşdürülərkən daha çox şagirdlərin və ya valideynlərin istəklərinə üstünlük verilir.  Təmayül siniflərdə bilik və bacarıqların konkret bir sahəyə uyğun olması şagirdlərin ali təhsil səviyyəsinə hazırlığının əsasını təşkil edir. Buna görə də inkişaf etmiş ölkələrdə ali məktəbə qəbul prosesində şagirdin məktəb qiymətləri əsas götürülür. Lakin bununjla bərabər qabiliyyət imtahanları keçirilir və abituriyentin məktəbdənkənar fəaliyyəti (olimpiadalarda, müsabiqələrdə və s. iştirakı) ilə bağlı nəticələrinə üstünlük verilir. Xaricən sadə görünən bu proses tam orta təhsil mərhələsinin təkmil təşkil edilməsinin nəticəsində mümkündür. Məktəblərimizdə bu istiqamətdə həyata keçirilən yeniliklər hələ özünün təkmil formasını almadığı üçün ali məktəblərə qəbul prosesində biz bu sadə formadan istifadə edə bilmirik. Buna görə də qəbul imtahanlarının DİM tərəfindən keçirilməsi daha məqsədəuyğundur. Lakin abituriyentlərin bilik və bacarıqlarının yoxlanılması ilə bərabər xüsusi testlər vasitəsi ilə qabiliyyətlərini müəyyən etmək və onları bu qabiliyyətlərinə uyğun ixtisas seçməsinə nail olmaq məqsədəuyğun olardı. Hər bir insanın inkişafında qabiliyyətlərin rolu haqqında danışmaq aksiomanı sübut etməyə bərabərdir. Bu gün psixoloqlar təsdiq edirlər ki, qabiliyyətsiz insan yoxdur. Sadəcə olaraq qabiliyyətləri üzə çıxarılmayan insanlar vardır. Hesab edirəm ki, tam orta təhsil səviyyəsində təmayül siniflərin təşkilində şagird qabiliyyətlərinin üzə çıxarılması istiqamətində səmərəli təcrübə əldə edildikdən sonra, orta məktəb qiymətlərinin qəbul prosesində nəzərə alınmasını həyata keçirmək mümkündür".

Sevinc Qarayeva