Icma.az
close
up
RU
Yerin suyu haradan gəlib? ARAŞDIRMA

Yerin suyu haradan gəlib? ARAŞDIRMA

Ses qazeti saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Alimlər Yerin kosmosdan gələn “su yükü” hesabına formalaşması ilə bağlı mövcud təsəvvürlərə yenidən baxmağı təklif edirlər. Yeni araşdırmaya görə, Yeri əmələ gətirən əsas material Günəş sisteminin xarici bölgələrindən deyil, Günəşə daha yaxın ərazidən gəlib.

İsveçrənin ETH Zürich Universitetinin planetoloqları Yerin hansı materiallardan formalaşdığını müəyyənləşdirmək üçün müxtəlif meteoritlərin kimyəvi və izotop xüsusiyyətlərini müqayisə ediblər. Tədqiqatın nəticələri göstərib ki, Yerə çevrilən materialın tərkibi daxili Günəş sistemində yaranmış meteoritlərə uyğun gəlir.

Bu nəticə planetimizin yaranması ilə bağlı uzun müddətdir müzakirə olunan bir suala yeni baxış gətirir. Alimlər əvvəllər Yerin formalaşması zamanı planetimizə materialın əhəmiyyətli hissəsinin Günəş sisteminin xarici bölgələrindən, hətta Yupiterin orbitindən kənardan gəlmiş ola biləcəyini düşünürdülər.

Bunun mühüm səbəblərindən biri su məsələsi idi. Xarici Günəş sistemindən gələn bəzi asteroid və meteoritlər su və karbonla daha zəngindir. Buna görə də Yerin okeanlarının yaranması üçün bu materialların planetimizə çatdırılmış ola biləcəyi ehtimal edilirdi.

Lakin ETH Zürich alimlərinin yeni analizi bu ssenarini sual altına alır. Tədqiqatçılar müxtəlif meteoritlərdə 10 fərqli izotop sisteminə aid məlumatları təhlil ediblər. Əvvəlki araşdırmalardan fərqli olaraq, daha geniş izotop məlumatlarının birlikdə qiymətləndirilməsi Yerin xarici Günəş sistemindən böyük miqdarda material almasına dair sübut göstərməyib.

Yupiter “sərhəd” rolunu oynayıb

Araşdırmaya görə, Yerin formalaşdığı dövrdə Yupiterin sürətlə böyüməsi Günəş ətrafındakı qaz və toz diskində bir növ maneə yaradıb. Nəhəng planetin cazibə qüvvəsi daxili və xarici Günəş sistemi arasında material mübadiləsini məhdudlaşdırmış ola bilər. Bu səbəbdən xarici bölgələrdə formalaşan maddənin Yerə böyük miqdarda çatması çətinləşib.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Yerin kütləsinin xarici Günəş sistemindən gələn hissəsi 2 faizdən də az ola bilər, hətta sıfıra yaxın olması mümkündür. Bu isə Yerin daha çox özünə yaxın kosmik materiallardan formalaşdığını göstərir.

Bəs okeanları yaradan su?

Burada araşdırmanın ən maraqlı sualı ortaya çıxır: əgər Yer əsasən daxili Günəş sisteminin materiallarından yaranıbsa, planetimizdə bu qədər su haradan gəlib? Alimlərin fikrincə, su və digər uçucu elementlərin Yerə çatması üçün mütləq Günəş sisteminin çox uzaq bölgələrindən gələn materiallara ehtiyac olmaya bilər.

Başqa sözlə, Yerin ilkin tikinti materialında artıq kifayət qədər su və digər uçucu maddələr mövcud olmuş ola bilər. Lakin tədqiqatçılar bunun necə baş verdiyini hələ tam izah etməyiblər. Onlar növbəti mərhələdə erkən və isti daxili Günəş sistemində okeanları formalaşdırmağa kifayət edəcək miqdarda suyun necə mövcud ola bildiyini araşdırmağı planlaşdırırlar.

Araşdırma nəyi dəyişir?

Yeni nəticələr Yerin yaranması prosesinə dair təsəvvürləri dəyişə bilər. Araşdırma göstərir ki, planetimiz Günəş sisteminin uzaq bölgələrindən böyük miqdarda material toplayan kosmik “səyyah” deyil, daha çox özünə yaxın kosmik materialların toplanması nəticəsində formalaşmış planet ola bilər.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu yanaşma Venera və Merkuri kimi digər qayalı planetlərin yaranmasını anlamaq üçün də istifadə edilə bilər. Araşdırmanın nəticələri Nature Astronomy jurnalında dərc olunub.

Lalə Mehralı

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:126
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 02 Oktyabr 2026 12:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see342

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see321

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see280

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see276

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see271

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see260

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see257

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see251

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see251

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see222

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see220

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see213

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see205

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see201

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see199

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see198

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see186

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri