Zəngəzura nəzarət ABŞ yə verilsə, xaos qaçılmazdır İsmail Cingöz

Yeni dünya sistemi ABŞ-nin Qafqaz regionunda məskunlaşması üçün uyğun deyil

Bu məsələ Türkiyə, Azərbaycan və Ermənistanla, ən pis halda isə üçtərəfli konsorsiumun şəklində həll edilməlidir

Son dövrlərdə regional və beynəlxalq gündəmdə mühüm yer tutan məsələlərdən biri də Zəngəzur dəhlizinin gələcək taleyidir. ABŞ-nin Türkiyədəki səfiri Tom Barrak Nyu-Yorkda jurnalistlərə ABŞ-nin Zəngəzur dəhlizinə nəzarəti öz üzərinə götürmək istədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə ABŞ 32 kilometrlik Zəngəzur dəhlizinə 100 il müddətinə nəzarət etməyi təklif edib. ABŞ-nin Qafqazda möhkəmlənmək cəhdləri və bunun fonunda Zəngəzur dəhlizi üzərində mümkün nəzarət planları, regionun gələcəyi baxımından strateji risklər doğurur. 

Sherg.az-a açıqlama verən beynəlxalq siyasət üzrə türkiyəli ekspert İsmail Cingöz Zəngəzur dəhlizinin 32 kilometrlik hissəsinin 100 il müddətinə ABŞ-nin nəzarətinə verilməsi məsələsinin uzunmüddətli regional strategiya baxımından təhlükəli addım kimi qiymətləndirib:

"Yeni dünya sistemində güc bazalarının təzədən qurulması prosesi davam edərkən, ABŞ-nin Qafqazın bu regionuna daxil olmağa çalışdığı məlum idi. Ermənistan vasitəsilə regionda möhkəmlənməyə çalışan ABŞ kimi imperialist ölkəyə Zəngəzur dəhlizinin nəzarətinin verilməsi regionun strategiyası və gələcək hədəflər baxımından uyğun deyil.

Bunun üçün ən uyğun tərəflər olan Türkiyə, Azərbaycan və Ermənistanla nəzarət sistemi hazırlana bilər. Zəngəzur dəhlizinə nəzarətin bu üç ölkədən başqa hər hansı tərəfə həvalə edilməsi uzunmüddətli perspektivdə tərəflər arasında ixtilaf və xaosa səbəb olacaq. Üstəlik, yeni dünya sistemi ABŞ-nin Qafqaz regionunda məskunlaşması üçün uyğun deyil. Gələcək əsrin ən mühüm layihələrindən sayılan Pekin-London xəttində “Dəmir İpək Yolu” layihəsi kimi bir layihə üçün Şərqə və Qərbə açılan qapı rolunu oynayacaq Zəngəzur dəhlizi kimi strateji bir nöqtədə ABŞ-nin məskunlaşması Vaşinqton üçün möhtəşəm bir inkişaf olsa da, Azərbaycan və Türkiyə üçün uyğun addım deyil. Biz gözləyirik ki, qərar qəbul edən orqanlar, şübhəsiz ki, buna belə baxacaqlar". 

Ekspert  bu məsələnin Türkiyə, Azərbaycan və Ermənistanla, ən pis halda isə üçtərəfli konsorsiumun şəklində həll edilməli olduğunu bildirib:

"Üçtərəfli konsorsium tərəfindən idarə edilməli olan Zəngəzur dəhlizinin birgə idarə olunması uzunmüddətli sülh üçün daha yaxşı olar. Bu, həm də Ermənistan, Azərbaycan və Türkiyə üçlüyü ilə dialoqun inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm inkişaf olacaq. Dördüncü ölkənin-ABŞ və ya başqa bir ölkənin bu əraziyə daxil olması regionda iğtişaşlara səbəb ola bilər. Eyni məntiqlə tərəflər arasındakı məsələlərə Amerika qarışmamalıdır. 100 illik layihəyə nəzarət başqa ölkəyə verilməməlidir. Bu, təhlükəsizlik səbəbləri və strateji məqsədlər üçün uyğun olmaz". 

Müsahibimiz sonda Türk dünyasının enerji geosiyasətini birləşdirəcək Zəngəzur dəhlizində imperialist ölkənin-ABŞ-nin və ya hər hansı başqa ölkənin olmasının türk dünyasının geosiyasəti üçün də təhlükə yaradacağını söyləyib.