İsmail Cingöz: Rusiyada azərbaycanlı miqrantlara qarşı zorakılıq siyasəti güclənib

Bu cür hərəkətlər hökumətin bilavasitə nəzarəti altında həyata keçirilir

Bakı-Moskva münasibətləri pozularsa, Türkiyənin Azərbaycanın yanında yer alacaq

Son zamanlar Rusiyada baş verən hadisələr bu ölkədə milli ayrı-seçkiliyin, şovinizmin və sistematik diskriminasiyanın yeni və daha aqressiv mərhələyə keçdiyini göstərir. Artıq təkcə hüquqi və sosial təzyiqlərlə deyil, açıq zorakılıqla müşayiət olunan bu proseslər ölkədə yaşayan qeyri-rus xalqlara, xüsusilə də müsəlman və türkdilli toplumlara qarşı planlı siyasətin tərkib hissəsi kimi görünür.

Yekaterinburqda və Rusiyanın digər bölgələrində baş verən hadisələr, eləcə də rəsmi şəxslərin etirafları bu siyasətin mərkəzdən idarə olunduğunu sübut edir. Miqrantlara qarşı şantaj, saxta ittihamlar, müharibəyə məcburi cəlbetmə və onların ailələri üzərindən təzyiq mexanizmləri bu ölkədə hüquqi əsaslar üzərində deyil, qorxu və zor vasitəsilə sistem qurulduğunu göstərir.

Azərbaycan isə bu proseslərdə həm öz vətəndaşlarının, həm də milli maraqlarının müdafiəsi istiqamətində ardıcıl mövqe sərgiləyir. Xüsusilə də, "AZAL" təyyarəsinin Rusiya tərəfindən vurulması və bu hadisəyə görə məsuliyyətin boynuna alınmaması Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinə ciddi zərbə vurub. Bununla yanaşı, azərbaycanlı deputatın Rusiyaya buraxılmaması, informasiya resurslarımıza qarşı kiberhücumlar və rus mediasında aparılan açıq anti-Azərbaycan ritorikası Kremlin Azərbaycana qarşı planlı şəkildə mənfi ictimai rəy formalaşdırmaq cəhdlərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Bütün bunlar fonunda Rusiyanın daxilində baş verən diskriminasiya və islamofobiyanın, habelə Cənubi Qafqaz regionunda revanşizm meyllərinin artması, Moskvanın bölgədə sabitliyi pozmaq və öz təsir dairəsini genişləndirmək cəhdlərindən xəbər verir. Azərbaycanın isə bu fonda siyasi, diplomatik və hüquqi səyləri ilə beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqe sərgiləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Beynəlxalq siyasət üzrə türk ekspert İsmail Cingöz Sherg.az-a deyib ki, 2024-cü ilin son günlərində “AZAL” hava yollarına məxsus təyyarənin Qroznı hava limanına enişi zamanı Rusiya tərəfindən vurulduğu iddia edilir:

"Rusiya mənbələrinin məlumatına görə, bu hadisə Ukraynanın dron hücumları ilə eyni vaxtda baş verib. Təyyarənin Qroznıya yaxınlaşdığı zaman vurulması nəticəsində o, Qazaxıstana yönləndirilib. Lakin Qazaxıstan sərhədləri daxilində, Xəzər dənizinin sahillərində qəzaya uğrayıb. Nəticədə bəzi sərnişinlər həyatını itirib, bir neçəsi isə yaralanıb. Azərbaycan bu hadisə ilə bağlı dəfələrlə Rusiyadan rəsmi məlumat və sübut tələb edib. Başlanğıcda Rusiya təyyarəni özlərinin vurmadığını iddia etsə də, sonradan mövcud dəlil və sübutlar qarşısında geri çəkilməyə məcbur olub. Nəticədə prezident Vladimir Putin şəxsi şəkildə üzr istəyib, hadisəyə görə dərin təəssüfünü bildirib. Lakin bu üzr dövlət səviyyəsində rəsmi bəyanat kimi qəbul edilməyib. Əgər bu, rəsmi dövlət üzrü sayılsaydı, Rusiya həm “AZAL” hava yollarına, həm də həyatını itirənlərin ailələrinə və yaralananlara təzminat ödəməli olacaqdı. Bu səbəbdən Rusiya məsuliyyətdən yayınmağa çalışır.

Azərbaycan isə hadisənin arxasını buraxmayaraq, Rusiyadan əlavə sənəd və sübutlar tələb etməkdə davam edir. Məlumata görə, Rusiya bu sənədlərin hamısını təqdim etməyib. Əgər həmin sənədlər tam şəkildə təqdim olunarsa, Azərbaycan Rusiyaya qarşı beynəlxalq məhkəmədə təzminat iddiası qaldırmağa hazırlaşır.

Bu hadisədən sonra Rusiya ilə Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlərdə müəyyən gərginlik müşahidə olunmaqdadır".

Ekspert qeyd edib ki, Ukrayna ilə müharibədə çətinlik çəkən Rusiya ordusunda şəxsi heyət çatışmazlığı olduğu barədə də məlumatlar yayılıb:

"Bu səbəbdən Rusiyada yaşayan və ya Rusiya vətəndaşlığına keçmiş azərbaycanlılardan Ukraynaya qarşı döyüşmək üçün hərbi xidmətə çağırışlar edildiyi bildirilir. Digər miqrantlar kimi, azərbaycanlılara da “əgər döyüşməsəniz, ölkədən deportasiya olunacaqsınız, ya da sizə saxta ittihamlarla cəza verəcəyik” şəklində təhdidlər olduğu deyilir. Son günlərdə Rusiya vətəndaşlığına keçmiş iki azərbaycanlının xüsusi əməliyyat zamanı həyatını itirdiyi, üç nəfərin isə işgəncəyə məruz qaldığı barədə məlumatlar beynəlxalq mediada yer alıb. Bu hadisə ilə bağlı Azərbaycan tərəfi Rusiyadan izahat tələb edib. Rusiyanın Ukrayna ilə müharibədə həm canlı qüvvə, həm də hərbi texnika və sursat çatışmazlığı ilə üzləşdiyi, bu məqsədlə İrandan və Şimali Koreyadan hərbi dəstək almağa çalışdığı məlumdur. Hətta Şimali Koreyadan muzdlu əsgərlər gətirilərək Ukrayna cəbhəsində döyüşdürülməsi haqda konkret məlumatlar mövcuddur. Bu çətinlikləri kompensasiya etmək üçün Rusiya miqrantlardan, xüsusilə azərbaycanlılardan və digər türkdilli ölkələrin vətəndaşlarından istifadə etməyə çalışır. Bu çərçivədə rusiyada azərbaycanlı miqrantlara qarşı zorakılıq siyasətinin gücləndiyi görünür. Kremlə bağlı qruplar vasitəsilə həyata keçirilən bu zorakılıq halları hüquqi məsuliyyətdən yayınmaq üçün rəsmi dairələr tərəfindən inkar edilə bilər. Lakin məlumdur ki, bu cür hərəkətlər hökumətin bilavasitə nəzarəti altında həyata keçirilir".

İsmail Cingöz vurğulayıb ki, ümumilikdə, Rusiya ilə Azərbaycan arasındakı gərginliyin əsas səbəblərindən biri həm “AZAL” təyyarəsinin vurulması, həm də rusiyada azərbaycanlı miqrantlara qarşı artan təzyiqlərdir:

"Digər maraqlı iddia isə ondan ibarətdir ki, Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, İran və Pakistanın bir araya gələrək Çinlə rəqabət apara biləcək yeni bir qlobal blok formalaşdırmaq istədiyi barədə məlumatlar var. Bu cür bir blokun yaranmasının qarşısını almaq istəyən bəzi xarici qüvvələr, xüsusilə Azərbaycan və Rusiyanın münasibətlərini gərginləşdirməyə çalışır. Azərbaycanla Rusiyanın münasibətləri pozularsa, Türkiyənin də Azərbaycanın yanında yer alacaq".