Zərifə Əliyevanın qlaukoma sahəsində elmi tədqiqatları ŞƏRH

Azərbaycan tibb elminin görkəmli nümayəndələrindən biri olan Zərifə Əliyeva oftalmologiya sahəsində mühüm xidmətləri ilə yadda qalmışdır. O, xüsusilə göz xəstəliklərinin profilaktikası, diaqnostikası və müalicəsi istiqamətində apardığı tədqiqatlarla tibb elminə dəyərli töhfələr vermişdir.

Zərifə Əliyeva fəaliyyətinin ilk dövrlərində daha çox geniş yayılmış yoluxucu göz xəstəliyi olan Traxoma üzərində çalışmışdır. Onun bu sahədə apardığı araşdırmalar nəticəsində traxomanın yayılma səbəbləri, profilaktik tədbirləri və müalicə üsulları daha da təkmilləşdirilmişdir. Bu istiqamətdə əldə etdiyi nəticələr Azərbaycanda və digər regionlarda bu xəstəliyin azaldılmasına ciddi təsir göstərmişdir.

Lakin Zərifə Əliyevanın elmi fəaliyyəti yalnız traxoma ilə məhdudlaşmamışdır. O, eyni zamanda görmə qabiliyyətinin itirilməsinə səbəb olan təhlükəli xəstəliklərdən biri – Qlaukoma üzərində də mühüm tədqiqatlar aparmışdır. Qlaukoma göz daxili təzyiqin artması nəticəsində yaranaraq optik sinirin zədələnməsinə səbəb olur və vaxtında müalicə olunmadıqda korluğa gətirib çıxara bilər.

Alimin bu sahədə apardığı araşdırmalar qlaukomanın erkən diaqnostikasının əhəmiyyətini ön plana çıxarmışdır. O, xəstəliyin ilkin mərhələlərdə aşkarlanmasının mümkünlüyünü göstərərək, müasir diaqnostik metodların tətbiqinin vacibliyini vurğulamışdır. Bununla yanaşı, Zərifə Əliyeva qlaukomanın müalicəsində kompleks yanaşmanın – dərman müalicəsi, profilaktik tədbirlər və pasiyentlərin müntəzəm nəzarətdə saxlanmasının əhəmiyyətini əsaslandırmışdır.

Onun elmi tədqiqatları yalnız nəzəri baxımdan deyil, həm də praktik səhiyyə sahəsində mühüm rol oynamışdır. Bu araşdırmalar nəticəsində oftalmoloji xidmətin keyfiyyəti yüksəlmiş, göz xəstəliklərinin erkən aşkarlanması və müalicəsi daha sistemli şəkildə həyata keçirilməyə başlanmışdır.

Nəticə etibarilə, Zərifə Əliyevanın traxoma ilə yanaşı qlaukoma sahəsində apardığı tədqiqatlar Azərbaycan tibb elminin inkişafında mühüm mərhələ təşkil edir. Onun elmi irsi bu gün də oftalmologiya sahəsində çalışan mütəxəssislər üçün dəyərli mənbə olaraq qalır və gələcək nəsillərə örnək olur.

Nicat Qasımzadə

YAP Sədərək rayon təşkilatının fəalı