1 sentyabrda Avropanın ümumi konsensusu Cənubi Qafqazda sülhü tam bərqərar edəcək qərarlarla nəticələnə bilər

“Finlandiya hər zaman Cənubi Qafqaza ümumi region kontekstində yanaşıb və burada balanslı siyasət yürütməyə çalışıb. Hətta o dərəcədə ki, 3 ölkəyə ayrı-ayrı deyil, vahid səfir təyin edir. Bununla yanaşı bu münasibət beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə uyğun şəkildə təzahür edir. Yəni, Finlandiya ərazi bütövlüyü prinsipi əsasında separatizmdən əziyyət çəkən Azərbaycan və Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü tanıyır, lakin bununla yanaşı, Ermənistanla da sıx və isti münasibəti olan ölkədir”.

Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına danışan Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin (STM) baş məsləhətçisi Şəhla Cəlilzadə bildirib ki, ATƏT-in Minsk Qrupu formatında regional proseslərə müdaxil olan Finlandiya hətta bir zamanlar, 1995-1996-cı illərdə Qrupun həmsədrlərindən olub: “1992-ci ildə təsis olunan Minsk Qrupunda əvvəlcə İtaliya aktiv idi və onun XİN-i Mario Rafaelli qrupa sədrlik edirdi, lakin vəzifənin ağırlığına görə italyanlar bundan imtina etdilər. Daha sonra İsveç və Rusiya həmsədr oldu, lakin isveçlilər də bu vəzifədən imtina etdilər. Finlandlar da həmsədrlikdən imtina etdikdən sonra, 1997-ci ildə daimi üçlük formatı - Rusiya, ABŞ və Fransadan ibarət troyka prosesi idarə etməyə başladı. Lakin bu idarəetmə münaqişənin həllinə deyil, işğalın və de-fakto vəziyyətin uzadılmasına, başqa sözlə erməni maraqlarına xidmət edirdi. Odur ki, mövcud olduğu illərdə Minsk Qrupu heç bir fayda verməyib və ölü bir qurumun hazırda diplomatiya səhnəsindən silinməsinə günlər qalıb. Hələ 2014 və 2016-cı il eskalasiyalarından dərhal sonra “münaqişənin hərbi yolla həlli yoxdur” deyə çıxış edən həmsədrlər bu gün Azərbaycanın hərbi yolla yaratdığı reallığı qəbul etməli olurlar və 30 illik uğursuz diplomatik trekin artıq davam etdirilməsinin mümkünsüzlüyünü və faydasızlığını etiraf edirlər”.

Şəhla Cəlilzadə

Şəhla Cəlilzadə qeyd edib ki, bu qrupun ləğvi həm də regionu daha çox sülhə yaxınlaşdıran addım olaraq Azərbaycanın haqlı tələbi və sülh müqaviləsinin imzalanması üçün 2 şərtindən biridir.

Politoloqun fikrincə, 8 avqust 2025-ci il Vaşinqton zirvəsində sülhün paraflanması ilə yanaşı Minsk Qrupunun ləğvi üçün birgə müraciət barədə razılığın əldə olunması tarixi gedişdir və bu, Minsk Qrupunun ləğvi istiqamətində atılan vacib addımdır.

“Artıq ATƏT-ə bu barədə müraciət ünvanlanıb və 1 sentyabrda ATƏT-in Nazirlər Şurasında bu müraciət müzakirə ediləcək. Bu müzakirənin formal xarakter daşıyaraq tarixi 8 avqust razılaşmasına dair qərarın icrası ilə nəticələnəcəyini təxmin etmək olar. Hazırda Finlandiya ATƏT-in sədri vəzifəsini yerinə yetirdiyi üçün prosesin idarəsində aparıcı ölkə olaraq görünə bilər, lakin Finlandiyanın prosesin gedişinə hər hansı xüsusi təsiri yoxdur. Burada 57 üzv ölkənin konsesusu tələb olunur və ümumilikdə ATƏT, o cümlədən Finlandiya artıq 8 avqust razılaşmasını, yəni həm də Minsk Qrupunun ləğvi ilə bağlı razılaşmanı müsbət qarşılayıb”-deyən Şəhla Cəlilzadə bildirib ki, 1 sentyabrda Avropanın ümumi konsensusu Cənubi Qafqazda sülhün tam bərqərar olmasına gətirib çıxaracaq mühüm qərarlarla nəticələnə bilər.

İradə Cəlil, Bizimyol.info