17132 yoluxma, 819 ölüm...

2002-ci ildən bəri Türkiyədə 17132 Krım-Konqo Qanamalı Atəşi (KKKA) hadisəsi qeydə alınıb, onlardan 819-u həyatını itirib.

Bakıvaxtı.az bu barədə yerli mətbuata istinadla xəbər verir.

Məlumata görə, bu il isə yalnız may ayı ərzində Sivasda üç nəfər, Sivasın Koyulhisar rayonunda bir körpə və Tokatda müalicə alan daha bir körpə xəstəlik səbəbilə həyatını itirib.

Qeyd olunub ki, KKKA gənələr vasitəsilə insana keçən, bəzi hallarda ölümə səbəb ola bilən ciddi infeksion xəstəlikdir. Xəstəlik adətən yaz və yay aylarında, xüsusilə kənd yerlərində yaşayan və heyvandarlıqla məşğul olan insanlarda daha çox müşahidə olunur. Yoluxma əsasən gənə dişləməsi ilə baş verir.

Bundan əlavə bildirilib ki, yoluxmuş gənənin bağırsağı ilə dəri təması, xəstə heyvanların qanı və ya bədən mayeləri ilə təmas, habelə tibb işçilərinin xəstələrlə birbaşa təmasda olması da infeksiyanın ötürülməsinə səbəb ola bilər.

Dünyada təxminən 900 gənə növünün mövcud olduğu və bunlardan yalnız az bir qisminin insanlarda KKKA-ya səbəb ola biləcəyi nəzərə çatdırılıb. 

Vurğulanıb ki, xəstəlik baxımından ən riskli növlər “Hyalomma” cinsinə aid gənələrdir. Türkiyədə daha çox İç Anadolu, Orta Qara dəniz və Şərqi Anadolu bölgələrində, xüsusilə Kelkit Vadisi adlanan ərazilərdə rast gəlinir. İqlim dəyişikliyi, artan heyvan hərəkətliliyi və təbiət turizmi gənələrin əvvəl görünmədiyi bölgələrə yayılmasına səbəb olur ki, bu da yeni yoluxma risklərini artırır.

Xəstəliyin ilkin əlamətləri zəiflik, titrəmə, bədən ağrıları, iştahsızlıq, baş, əzələ və oynaq ağrıları ilə başlayır. Bu simptomlar bir çox digər virus infeksiyalarının əlamətlərinə bənzəyir. Gənə dişləməsindən sonra əlamətlər 1-3 gün ərzində başlayır və 10 günə qədər davam edə bilər. Ağır hallarda ürəkbulanma, qusma, ishal, ağız və burun qanaxmaları, mədə-bağırsaq və beyin qanaxmaları müşahidə olunur.

Gənələr adətən qulaq arxası, qoltuq altı, qasıq, diz və tüklü dəridə yapışır. Gənənin mümkün qədər tez və düzgün üsulla bədəndən çıxarılması vacibdir. Heç vaxt çılpaq əllə çıxarılmamalı, parça, əlcək və ya neylondan istifadə olunmalıdır. Gənə məhv edilməli, heç bir halda təbiətə buraxılmamalıdır. Əgər şəxsin özü çıxara bilmirsə, dərhal tibb müəssisəsinə müraciət etməlidir.

Profilaktik tədbir olaraq açıq rəngli geyimlər geyinmək, şalvar ətəklərini corabın içinə salmaq tövsiyə olunur.

Diqqətə çatdırılıb ki, gənə kovucular 100% qoruma təmin etmir.

Hazırda KKKA-nın təsdiqlənmiş müalicəsi və peyvəndi yoxdur. Xəstələrə yalnız dəstəkləyici müalicə tətbiq edilir. Maye-elektrolit balansı qorunur, qan və orqan funksiyalarına nəzarət edilir.

Türkiyədə xəstələrin 5%-i həyatını itirir. Dünyada bu göstərici 10-40% arasında dəyişir. Bu baxımdan Türkiyədəki göstəricilər nisbətən aşağıdır.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı KKKA-nı prioritet yoluxucu xəstəliklər sırasına daxil edib. Yüksək viral yükü olan xəstələrin qan və bədən mayeləri ilə birbaşa təmas infeksiya riskini artırır. Bu səbəbdən xəstələrlə təmas zamanı qoruyucu vasitələrdən istifadə olunur.

Xəstə həyatını itirdikdə də dəfn mərasimləri xüsusi qaydalarla həyata keçirilməlidir. Tabut açılmamalı, qəbir ən azı iki metr dərinlikdə olmalıdır.

Dünyada hər il təxminən 10.000-15.000 insan bu virusa yoluxur. Çox zaman yüngül simptomlarla keçsə də, bəzən ölümcül nəticələrə səbəb ola bilir.

Bu il apreldən bəri Sivas Cümhuriyyət Universitetində 21 KKKA xəstəsi müalicə alıb, hazırda 6 nəfər stasionarda, 1 nəfər isə reanimasiyada müalicə olunur. Pediatriya şöbəsində müşahidə edilən 5 uşaqdan 3-ü hələ də xəstəxanadadır. 

Mina Mikayılova