20 Yanvar Xalqın sınaq imtahanı AZƏRTAC

Bakı, 18 yanvar, AZƏRTAC

1980-ci illərin sonlarından etibarən Azərbaycan əvvəlcə yenidənqurma adı ilə göstərilən bir absurdun tamaşaçısı olmaq məcburiyyətini yaşadı, ardınca bu ümidlərin də fiaskoya uğraması prosesi başladı. Öz haqqının sahibi olmaq zamanı çatmışdı. Nəhayət, 1991-ci ilin oktyabrında Azərbaycanda milli müstəqillik elan olundu. Amma bu o qədər də asan başa gəlmədi. Bunun üçün millət 1990-cı il yanvarın 20-də sınaq imtahanı verdi. 20 Yanvar faciəsindən ötən 35 ildə çox şey, bəlkə də hər şey dəyişib. Dəyişməyən isə həmin qanlı hadisəyə münasibət və onun bizim tarixi taleyimizdə daşıdığı missiyadır. İndi, bu günlərdən həmin çağlara baxanda çox şey bizə vahiməli görünür. Əslində, bu təəssüratı doğuran zamanın özünün obrazıdır. Bir-birini əvəzləyən kataklik proseslər - 20 Yanvar faciəsi, ondan bir il sonra jurnalist Salatın Əsgərovanın qətli, 20 noyabrda müəmmalı vertalyot qəzası, daha bir il sonra törədilən Xocalı soyqırımı, bir-birini əvəzləyən torpaq itkiləri və s.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a müsahibəsində Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova deyib. O bildirib ki, bu faciələrin arasında 20 Yanvar həm də milli özünüdərkin faktı kimi yad edilir: “Bu 35 ildə hadisəyə hər cür - siyasi, hüquqi, mənəvi və s. baxış bucaqlarından münasibət sərgilənib. Bəs məlum faciə bizim düşüncəmizə qatdığı hansı çalarlarla xarakterizə olunur? Cavab birmənalıdır: ilk növbədə şəhid obrazı və bu adın ehtiva etdiyi ağrı və qürur simvolikası - şəhid oğullar, şəhid anası, şəhidlər məzarlığı, şəhid şəhər, şəhid şair və s. Sovet dövründə təbliğ olunan bayağı vətənpərvərlik ideyalarının vurduğu əxlaqi-mənəvi zərbənin şüuraltı kompensasiyasının ifadəsi olaraq vətənpərvərlik mövzularından, ümumən ictimai-siyasi tematikadan imtina edən lokal düşüncə 1990-cı illərdən başlayaraq yenidən bu ali mövzuya qayıtmağı vacib bildi. Vətən və vətənpərvərlik anlayışları önə keçdi, vətəndaş cəmiyyətinin göstəricisi hesab olunmağa başladı”.

Millət vəkilinin sözlərinə görə , bu faciə yaşatdığı acı qədər, həm də bir xalqın tanıtım günü idi. Sınmayan qürurunun, sarsılmayan vüqarının ən yayğın atəş, odlu silah qarşısında belə qaya kimi duruşu idi. Ona görə biz 20 Yanvara təkcə qara gün kimi boylanmamalıyıq, həmin gün azadlığa, müstəqilliyə doğru gedən yolun təməlini qoydu. Ən başlıcası isə, xalqın özünü dərk etməsinə, öz düşmənini tanımasına stimul oldu.

Elnarə Akimova bildirib ki, Ümummilli Lider Heydər Əliyev hadisənin baş verdiyi ilk günlərdə mənsub olduğu və ömrünün böyük bir hissəsini vicdanla xidmət etdiyi Kommunist Partiyasına ilk kəskin etirazını bildirənlərdən oldu:” O zaman Moskvada təcrid şəraitində yaşayan, xalqından uzaq salınmış Ulu Öndər Heydər Əliyev dərin kədər içində, lakin böyük cəsarətlə, onu gözləyə biləcək təhlükələrə məhəl qoymadan, yanvarın 21-də Moskvada Azərbaycanın nümayəndəliyinə gəldi və hadisəni törədənləri ittiham edən bir nitq söylədi. Bu çıxış, Azərbaycan xalqının haqq səsini bütün dünyaya bəyan etməklə yanaşı, ağır günlərdə insanların təsəllisinə çevrildi.

Heydər Əliyev 1991-ci il iyulun 19-da Moskvaya, İttifaq Nazirlər Soveti partiya təşkilatına göndərdiyi ərizədə isə ölkəni uçuruma yuvarlatmış ali hakimiyyəti konkret ittihamlarla – 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələrinə görə, erməni millətçiliyinə havadarlığına görə, saxta demokratiya oyunları və şəxsiyyətinə qarşı təqiblərə görə geniş tənqid edərək Kommunist Partiyası sıralarından çıxdığını bəyan etdi”.

Sonralar Ümummilli Lider Heydər Əliyev öz çıxışlarında ürək ağrısı və yanğı ilə 20 Yanvar faciəsinə münasibətini belə izhar edib: “Mən bu faciəyə həmişə ürəkdən yanaraq həm də vətəndaşlıq borcumu yerinə yetirməyə çalışmışam və bu gün də həmin mövqedəyəm, sabah da həmin mövqedə olacağam. Birinci növbədə, ədalət naminə, eyni zamanda Azərbaycan xalqının namusunu, şərəfini, milli mənliyini qorumaq naminə”.

Deputat bildirib ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin mövqeyi Prezident İlham Əliyevin də hakimiyyətdə olduğu bütün dövrlər ərzində qorunub, 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsinin əziz tutulması üçün yüksək diqqət və həssaslıq öz davam edib: “20 Yanvar faciəsindən uzaqlaşdıqca onun ağrılarına mənəvi cəhətdən daha həssas, daha yaxın olmağa başlayırıq. Baş verənlərə analitik münasibətin dramatizmi artdıqca müharibənin bəlalarını daha real şəkildə qavrayırıq. Bir incə məqamı da qeyd etmək yerinə düşər. 20 Yanvar hadisələrindən sonra qeyd etdiyimiz kimi ard-arda sıralanan faciələrimizin miqyası o qədər böyük və çeşidli oldu ki, 20 Yanvar mövzusu daha qlobal, vüsətli səciyyə alaraq müharibə mövzusu ilə əvəzləndi, ümumən Qarabağ probleminin içində əriməyə başladı. Amma bütün hallarda milli qürur və şərəf tarixi kimi Zəfərə aparan yolun müqəddəratına çevrilmək statusu qazandı.

20 Yanvar hadisəsi vətən üçün ölməyin, canını qurban verməyin nümunəsini göstərdi”.