28 iyul “Ümumdünya Hepatit Günü” dür

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti                

Hər il iyulun 28-i dünyada Dünya Hepatitlə Mübarizə Günü kimi qeyd olunur. Bu günün əsas məqsədi hepatit viruslarının yaratdığı təhlükə barədə ictimaiyyətin məlumatlandırılması, xəstəliyə qarşı mübarizənin gücləndirilməsi və virusun yayılmasının qarşısının alınmasıdır. Hepatit – qaraciyərin iltihabi xəstəliyi olub, müxtəlif növ viruslar tərəfindən törədilir. Bu viruslar arasında Hepatit A, B, C, D və E virusları ən geniş yayılmış və insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaradanlardır. 2010-cü ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) və Dünya Hepatit Birliyi (DHP) tərəfindən 28 iyul bütün dünyada insanların diqqətini hepatit xəstəliyinə çəkmək məqsədilə “Dünya Hepatit Günü” kimi təyin olunmuşdur. Bu günün məhz iyulun 28-də qeyd olunması hepatit B virusunu kəşf edən və ona qarşı birinci vaksini yaradan, bu nailiyyətə görə Nobel mükafatına layiq görülən professor Baruch Blumbergin anadan olduğu tarixlə bağlıdır.

Mütəxəssislərin fikrincə Hepatit – qaraciyərin iltihabi xəstəliyidir və onun əsas səbəbi hepatit viruslarıdır. Bu viruslar qaraciyər toxumasına zərər verərək, onun normal işləməsinə mane olur. Əgər vaxtında müalicə olunmasa, hepatit uzun müddət ərzində xroniki hala çevrilə və nəticədə qaraciyər sirrozu, hətta xərçəng kimi ciddi fəsadlara gətirib çıxara bilər. Dünyada hazırda təxminən 300 milyondan çox insan hepatit B və C viruslarının xroniki daşıyıcısıdır. Təəssüf ki, bu xəstəliklər hər il 1,5 milyondan çox insanın həyatına son qoyur. Hepatit virusları müxtəlif yollardan – qan, bədən mayeləri və ya çirklənmiş qida-suy vasitəsilə yoluxa bilir. Ona görə də, hepatitin qarşısını almaq üçün həm fərdi gigiyena qaydalarına riayət etmək, həm də müasir profilaktik tədbirlərdən istifadə etmək çox önəmlidir.

Bu tarix “Ümumdünya Hepatit Günü” qlobal ictimai səhiyyə problemi olaraq bilinən hepatit xəstəliyi barədə daha geniş anlaşmanın təbliğinə və bütün dünya ölkələrində yoluxmaya qarşı maarifləndirmə və profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsinə xidmət edir. Hazırda dünyada 400 milyona yaxın insan hepatit xəstəliyinə yoluxub. Hər il dünyada təxminən 1,4 milyon insan hepatitdən dünyasını dəyişir. 

Xəstələrin yalnız 5 faizi xronik hepatitə yoluxduğunu və 1 faizdən azı müalicə oluna bilir. Artıq hepatit xəstəliyi tam müalicə oluna bilən xəstəlikdir. Hepatit xəstəliyinə yoluxmuş insanların yaşadığı ölkələrdə lazım olan tibbi təchizat və xəstəliyə qarşı mübarizə aparmaq imkanı olarsa 2030-cu ilə qədər hepatitlə mübarizədə böyük məsafə qət etmək olar. Hepatit xəstəliyinə yoluxanların təqribən 95 faizi infeksiyadan xəbərsizdir. Buda dünyada maarifləndirmə işlərinin yetərli olmadığı və yoxsul ölkələrdə laboratoriyalarda müayinə prosesinin mürəkkəb və bahalı olması ilə bağlıdır.

Gigiyena qaydalarına diqqət edilmədiyi zaman çox sürətlə yayılan hepatit xəstəliyinin 7 novu var. Hepatit A, Hepatit E, Hepatit F virusları qida maddələrinə bulaşaraq insan orqanizminə daxil olur. Hepatit B, Hepatit C, Hepatit D, Hepatit G virusları isə müxtəlif təmaslarla insan orqanizminə bulaşır. Hepatit C Virusu (HCV), bu virusların içərisində ən təhlükəlisi hesab edilir. 

ÜST-nin yeni çərçivə proqramındakı prioritetlərin birincisi olan hepatit xəstəlikləri ilə mübarizə aparmaq üçün Azərbaycanda da çox əhəmiyyətli işlər görülür. Xəstələrin müalicəsi üzrə klinik protokolun hazırlanması, xəstələrin dəqiq qeydiyyatının aparılması, müayinələrin nəticələrindən asılı olaraq, xəstələrin ambulator və stasionar müalicəsinin klinik protokola uyğun təşkilinə nəzarət edilir.

Müayinə, peyvənd və müalicə olmaq lazımdır!

Hepatitdən qorunmaq üçün orqanizmdə hepatit virusunun olub olmadığını bilmək üçün qanın müayinəsi və mümkün olan hallarda peyvənd aparılmalıdır. İstifadə olunan iynə və digər tibbi proseduralar üçün yalnız steril avadanlıqlar istifadə edərək riskləri azaltmaq olar. ÜST hər il 780 000 nəfərin ölümünə səbəb olan Hepatit B virusuna qarşı peyvənd aparılmasını tövsiyə edir.

Bu gün hepatit B üçün peyvəndlər və effektiv müalicə üsullarından, hətta hepatit C-ni tamamilə sağalda bilən dərmanlardan istifadə etməklə bu virusun səbəb olduğu çox sayda ölüm hallarının qarşısını almaq mümkündür. Beləliklə, müasir tibb elminin nailiyyətlərinə əsaslanaraq özünüzü və yaxınlarınızı qoruya bilərsiniz.

M.MİRZƏ
XQ