3 qardaş ölkənin birlik nümayişi

Azərbaycan–Türkiyə–Özbəkistan birgə hərbi təlimi gücümüzə güc qatır

Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistan hərbi qulluqçularının iştirakı ilə keçirilən “Birliyin gücü – 2026” birgə hərbi təlimi diqqətçəkən hadisədir. Bu təlimin əhəmiyyəti təkcə 3 ölkə hərbçilərinin eyni vaxtda bir məkanda toplaşması ilə məhdudlaşmır. Məsələnin mühüm tərəfi müxtəlif imkanlara malik bölmələrin birgə fəaliyyətinin sınaqdan keçirilməsi, onların qarşılıqlı uzlaşmasının təmin olunması və real şəraitə yaxın tapşırıqların birlikdə icrasıdır. Təlimin Azərbaycan ərazisinin müxtəlif istiqamətlərini əhatə etməsi isə qarşıya qoyulan vəzifələrin miqyasını daha aydın göstərir.

“Birliyin gücü – 2026” 3 mərhələdə keçirilir. Azərbaycan Ordusunun Qarabağ iqtisadi rayonunda yerləşən “Qızılqaya” Təlim Mərkəzi, Naxçıvan Muxtar Respublikasındakı “Qarabağlar” Təlim Mərkəzi və Xəzər dənizinin Azərbaycana aid akvatoriyasında yerləşən “Böyük Zirə” təlim rayonu hərbi hazırlığın müxtəlif istiqamətlərinin nümayişi və sınağı üçün seçilib. Yəni söhbət yalnız quru qoşunlarının iştirak etdiyi ənənəvi təlimlərdən getmir. Burada şəxsi heyətlə yanaşı, döyüş texnikaları, dəniz və aviasiya vasitələri, eləcə də pilotsuz uçuş aparatları cəlb olunur. Bu da təlimin qarşısında duran vəzifələrin genişliyini göstərir.

Birgə hazırlıq sınağı

Təlimin ilk mərhələsi hələ hərbi qulluqçuların Azərbaycana gəlməsi ilə başlayıb. Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti və aviasiya vasitələri sentyabrın 18-də ölkəmizə gəlib. Sentyabrın 21-də isə Özbəkistan Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti Azərbaycana çatıb. İlk baxışda bunlar təlimin təşkilati məsələləri kimi görünə bilər. Əslində isə hərbi təlimin səmərəli keçirilməsi üçün belə hazırlıq mərhələsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif ölkələrdən gələn şəxsi heyətin vahid təlim planına uyğun yerləşdirilməsi, texnika və aviasiya vasitələrinin cəlb olunması, bölmələrin qarşılıqlı fəaliyyətinin əvvəlcədən əlaqələndirilməsi sonrakı mərhələlər üçün zəmin yaradır.

Sentyabrın 22-də Xocavənd rayonunda yerləşən “Qızılqaya” Təlim Mərkəzində keçirilən açılış mərasimi də məhz bu hazırlığın ardınca baş tutub. Mərasimdə Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistanın dövlət himnlərinin səsləndirilməsi 3 ölkənin hərbi qulluqçularının birgə təlim meydanında ilk rəsmi görüşünün simvolik ifadəsi idi. Daha sonra iştirakçı hərbi qulluqçuların tribuna önündən təntənəli keçidi olub.

Lakin hərbi təlimin mahiyyəti, təbii ki, təntənəli mərasimlərlə məhdudlaşmır. Açılış mərasimi yalnız əsas mərhələyə keçidin başlanğıcıdır.

Təlimin 3 hədəfi

“Birliyin gücü – 2026” təliminin əsas məqsədləri birgə əməliyyatlara hazırlıq səviyyəsinin artırılması, qoşunların koordinasiyasının və təlim prosedurlarının standartlaşdırılması, bölmələrin yeni döyüş imkanlarının təkmilləşdirilməsidir. Burada diqqətçəkən məqamlardan biri təlim prosedurlarının standartlaşdırılmasıdır. Çünki müxtəlif orduların özünəməxsus hazırlıq sistemi, idarəetmə qaydaları və praktiki yanaşmaları ola bilər. Birgə əməliyyat zamanı isə bu fərqlərin ümumi tapşırığın icrasına mane olmaması vacibdir. Bunun üçün hərbi qulluqçuların bir-birinin fəaliyyət prinsiplərini daha yaxından tanıması və müəyyən edilmiş qaydalar əsasında hərəkət etməsi lazımdır. Məhz birgə təlimlərin üstün cəhətlərindən biri də budur: nəzəri biliklərin real fəaliyyət şəraitində yoxlanılması. Bölmələr birgə hərəkət etdikcə qarşılıqlı fəaliyyətin hansı məqamlarında əlavə hazırlığa ehtiyac olduğu üzə çıxa bilər. Bu baxımdan təlim yalnız hazırkı imkanların nümayişi deyil, həm də növbəti mərhələlər üçün təcrübə toplamaq vasitəsidir.

Təlimin 3 ayrı məkanda keçirilməsi də bu baxımdan maraq doğurur. Qarabağda yerləşən “Qızılqaya” Təlim Mərkəzi, Naxçıvandakı “Qarabağlar” Təlim Mərkəzi və Xəzər akvatoriyasındakı “Böyük Zirə” təlim rayonu fərqli coğrafi və əməliyyat şəraitlərini əhatə edir. Bu isə iştirakçıların müxtəlif şəraitlərdə qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarını sınaqdan keçirməsinə şərait yaradır.

Quru, hava və dənizdə pilotsuz savaş

Təlimə döyüş texnikaları ilə yanaşı, dəniz və aviasiya vasitələrinin, habelə pilotsuz uçuş aparatlarının cəlb edilməsi müasir hərbi hazırlığın çoxistiqamətli xarakterini də ortaya qoyur. Bu gün hərbi əməliyyatlarda müxtəlif vasitələrin bir-birindən təcrid olunmuş şəkildə tətbiqi kifayət etmir. Quru bölmələrinin fəaliyyəti hava vasitələrinin imkanları ilə, dəniz istiqamətində görülən işlər isə digər bölmələrin hərəkətləri ilə uzlaşdırılmalıdır. Pilotsuz uçuş aparatlarının imkanlarından istifadə isə müşahidə və məlumat əldə olunması baxımından bölmələrin fəaliyyətinə əlavə imkanlar yaradır. “Birliyin gücü – 2026” çərçivəsində məhz müxtəlif vasitələrin birgə tətbiqinə imkan verilməsi təlimin praktiki məzmununu genişləndirir. Burada əsas məsələ ayrı-ayrı texnika və vasitələrin sayından çox, onların vahid tapşırığın icrasında necə uzlaşdırılmasıdır.

Təlimin adı da təsadüfi seçilməyib. “Birliyin gücü” ifadəsi burada yalnız 3 ölkənin hərbçilərinin bir araya gəlməsini deyil, onların ayrı-ayrı imkanlarının ümumi fəaliyyətə yönəldilməsini ifadə edir. Hərbi sahədə birlik ilk növbədə qarşılıqlı fəaliyyət deməkdir. Bölmələr arasında əlaqə nə qədər dəqiq qurularsa, ümumi tapşırığın yerinə yetirilməsi də bir o qədər ardıcıl olur.

Döyüş hazırlığı təcrübəsi

Açılış mərasimində çıxış edənlər belə təlimlərin ölkələrimizin orduları arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, bölmələrin praktiki vərdişlərinin təkmilləşdirilməsi və təcrübə mübadiləsi baxımından əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıblar. Bu məqam “Birliyin gücü – 2026”nın yalnız hərbi texnika və manevrlərdən ibarət olmadığını göstərir. Hərbi qulluqçuların birgə fəaliyyət zamanı qazandığı təcrübə növbəti təlimlər üçün də əhəmiyyət daşıyır. Bir bölmənin müəyyən tapşırığa yanaşması digər bölmələr üçün də yeni praktiki imkanlar yarada bilər. Müxtəlif orduların hərbi qulluqçularının bir meydanda fəaliyyət göstərməsi belə təcrübələrin birbaşa mübadiləsinə şərait yaradır.

Bu arada, birgə təlimlərin başqa bir mühüm tərəfi şəxsi heyət arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsidir. Açılış mərasimində də dostluq əlaqələrinin gücləndirilməsi və tapşırıqların birgə icrası zamanı qarşılıqlı uzlaşmanın təmin edilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Hərbi əməkdaşlığın davamlılığı yalnız texniki imkanlardan asılı deyil. İnsan amili, qarşılıqlı etimad və birgə fəaliyyət təcrübəsi də burada mühüm rol oynayır.

Azərbaycanın regional hərbi əməkdaşlığı

Müxtəlif ərazilərdə yerləşən təlim mərkəzlərinin və Xəzər akvatoriyasındakı təlim rayonunun prosesə cəlb edilməsi Azərbaycanın belə irimiqyaslı hərbi tədbirlərin keçirilməsi üçün geniş imkanlara malik olduğu göstərir. Qarabağdakı “Qızılqaya” Təlim Mərkəzinin təlimin əsas mərhələlərindən birinə ev sahibliyi etməsi isə ayrıca məna daşıyır. Bu ərazi artıq Azərbaycanın hərbi hazırlıq sisteminin mühüm məkanlarından birinə çevrilib. Naxçıvanın və Xəzərin də təlim coğrafiyasına daxil edilməsi isə birgə fəaliyyətin daha geniş müstəvidə təşkilinə imkan verir.

Bütövlükdə, “Birliyin gücü – 2026” yalnız təqvimdə yer alan növbəti təlim deyil. Bu, 3 ölkənin orduları arasında qarşılıqlı fəaliyyətin, təcrübə mübadiləsinin və birgə hazırlığın praktiki müstəvidə sınağıdır. Təlimin nəticəsi isə təkcə keçirilən manevrlərlə deyil, Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistan hərbçilərinin bu meydandan əldə etdikləri yeni təcrübə ilə ölçüləcək.

Səxavət HƏMİD
XQ