Icma.az
close
up
RU
Menu

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

38 illik qaçqınlığın sonu olacaqmı?

38 illik qaçqınlığın sonu olacaqmı?

Xalq qazeti portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Bakı Dövlət Universiteti ilə Qərbi Azərbaycan İcmasının birgə təşkilatçılığı ilə keçirilmiş “Qərbi Azərbaycana qayıdış milli ideyanın yeni mərhələsi kimi” I beynəlxalq elmi konfransın işindən böyük təəssüratla ayrıldıq.

Bu, bir sübuta ehtiyacı olmayan gerçəkdir ki, Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlər yalnız mədəni maraqdan və ya nostalji bağlılıqdan ibarət deyildir. Öz məsuliyyətini və öhdəliyini dərk edən bir insan kimi burada ifadə etmək istəyirəm ki, Türkiyədə Qərbi Azərbaycan məsələsi tarixi bir mövzu kimi qiymətləndirilir. Hamımızın bildiyi kimi, Səlcuqlular dövründən etibarən türklərin yaşadığı bu torpaqlar Sovet İttifaqı dövründə ermənilərin nəzarətinə keçmişdir.

Yüz il əvvələ qədər öz mədəni, dini, dil və siyasi kimliyi ilə Qərbi Azərbaycanda yaşayan azərbaycanlıların zəngin mədəni irsi, tarixi abidələri, məscidləri və qəbiristanlıqları bu gün artıq mövcud deyildir.Uzunmüddətli, məqsədyönlü və sistemli assimilyasiya siyasətinin nəticəsi olaraq bu gün Qərbi Azərbaycanda yer, çay, göl və dağ adları dəyişdirilmiş, bununla da ermənilər süni bir “Ermənistan” obrazı yaratmağa çalışmışlar.

Əgər Göyçə gölü “Sevan”, Zəngi çayı “Hrazdan”, Alagöz dağı isə “Araqats” adlandırılırsa, bu, erməni şovinizminin açıq nümunəsidir. Allahverdi rayonuna “Tumanyan”, Hamamlı rayonuna isə “Spitak” adının verilməsi kimi, ümumilikdə, türk mənşəli 717 inzibati-ərazi adının dəyişdirilməsi də həmin şovinist və dağıdıcı yanaşmanın başqa bir nümunəsidir.

Bəs adlar dəyişdirilərkən orada yaşayan insanlara nə tətbiq olunurdu? Onlara tətbiq olunan sürgün idi. Azərbaycana məxsus izlər silinmiş, aparılan etnik təmizləmə siyasəti və Zəngəzurun Ermənistana verilməsi nəticəsində Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvanın quru əlaqəsi kəsilmiş, bölgənin tarixi yenidən yazılmağa çalışılmışdır.

Burada bir anlıq dayanaq: Bunlar hamımızın bildiyi həqiqətlərdir! Qərbi Azərbaycanla bağlı toplantıların keçirilməsi yaxşıdır, zəruridir və doğru addımdır. Lakin bu, kifayət etmir. Bəs bu gün biz nə etməliyik?

Əvvəla, Qərbi Azərbaycan məsələsinin beynəlxalq gündəmdə müzakirə olunmasını təmin etməliyik. Qeyri-hökumət təşkilatları və vətəndaş cəmiyyəti institutları tərəfindən dünyanın əsas mərkəzlərində bu mövzu diqqətlə, hüquqi normalara uyğun şəkildə, yorulmadan və səbir göstərilərək daim gündəmdə saxlanılmalıdır. Tarixi irsin qorunması baxımından UNESCO nəzdində təşəbbüslər irəli sürülməli, qalan abidələrin və mədəni irs nümunələrinin qorunması və yaşadılması təmin edilməlidir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı çərçivəsində də təşəbbüslər göstərilməli və insanların öz doğma torpaqlarında yaşamaq hüququnun təmin olunacağı günədək bu məsələ beynəlxalq gündəmdə saxlanılmalıdır. Beynəlxalq panellərdə və insan hüquqları təşkilatlarında hüquqi sənədlər və faktlar əsasında haqlı mövqeyimizin müdafiəsi vacibdir. Akademik və diplomatik platformalarda olduğu kimi, ictimai təşəbbüslər vasitəsilə də haqlı olduğumuzu hər fürsətdə anlatmalıyıq.

Bu arada sosial media da diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Bölgənin ədəbi və bədii dəyərləri də mədəni irsin yaşadılması məqsədilə dünyanın müxtəlif mərkəzlərində keçiriləcək tədbirlər vasitəsilə gündəmdə saxlanılmalıdır. Hətta xaricdə təhsil alan gənclərimiz də öz əcnəbi dostlarına bölgəni tanıdan və bu həqiqətləri izah edən tədbirlərə təşviq edilməlidirlər.

Biz bunları Qərbi Azərbaycandan olan qardaşlarımız qarşısında, onların insanca yaşamaq hüququ naminə etməyə borcluyuq. Hər şeydən önəmlisi isə bu torpaqların insanlarının təhlükəsiz, ləyaqətli və sülh yolu ilə ata-baba yurdlarına qayıdışının təmin olunmasına çalışmalıyıq. Əgər bölgədə davamlı sülh arzu olunursa, Ermənistan dövləti Qərbi azərbaycanlıların orada insanca yaşamaq hüququnu tanımağa və təmin etməyə borcludur.

Bunlar hamımızın bildiyi həqiqətlərdir. Unutmamalıyıq ki, hüquq axtarmaq bir azadlıqdır. Başqa sözlə, ədalətin bərqərar olunması, haqqın əldə edilməsi və haqsızlığın aradan qaldırılması istiqamətində fəaliyyət göstərmək ən sivil üsuldur. Məsələyə məhz bu prizmadan yanaşmalıyıq.

Mənim təklifim ondan ibarətdir ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının milli, etnik, dini və dil azlıqlarına mənsub şəxslərin hüquqlarının müdafiəsi mexanizmlərinə müraciət edilməli, eyni zamanda, Avropa Şurasının müvafiq çərçivə konvensiyalarına və ATƏT-in Kopenhagen Sənədinə əsaslanaraq hüquqların müdafiəsi istiqamətində fəaliyyət göstərilməlidir. Bu hüquqların müdafiəsi zamanı xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, tələb olunan hüquq yeni yaradılan deyil, mövcud olan hüquqdur. Bu, həm də mənəvi bir hüquqdur. Bir qədər emosional danışmalı olsam, deyərəm ki: Ermənilər yalan danışırlar.

Tarixi tədqiqatlara və arxiv sənədlərinə inanmırlar. Həmişə üçüncü tərəfləri prosesə cəlb etməkdən çəkinmirlər. Məntiqin və ağılın yolunu qəbul etmirlər. Belə olan halda, bizim üzərimizə düşən vəzifə bu məsələnin beynəlxalq platformalardan kənarda qalmasına imkan verməməkdir. Lakin bunu onların vaxtilə etdikləri kimi od və qan yolu ilə deyil, insani bir haqqın təntənəsi kimi həyata keçirməliyik. İnanıram ki, bu həm bizim, həm də Ermənistan tərəfinin məsuliyyətidir.

Azərbaycanlıların ata-baba torpaqlarına qayıdışı bir hüquqdur. Bu, beynəlxalq hüquq normalarına görə ədalətin və hüququn tələbidir. Etik baxımdan yanaşdıqda isə bu məsələnin həll edilməməsi beynəlxalq miqyasda utanc doğuran bir vəziyyətdir.

Əxlaqi meyarlar prizmasından yanaşsaq, buna qarşı arqument tapmaq mümkün deyil. Buna görə də mən bu hüququn, ədalətin, etik və mənəvi dəyərlərin qorunmasını, yaşadılmasını və müdafiəsini bəşəri bir vəzifə hesab edirəm. Bu məsələnin müzakirə olunması, gündəmdə saxlanılması həm mədəni irsin qorunması, həm də beynəlxalq məlumatlılığın artırılması baxımından mühüm və zəruridir. Qısaca desək, bizim vəzifəmiz Qərbi Azərbaycan həqiqətlərini daha çox insana və daha çox beynəlxalq quruma çatdırmaqdır.

Akkan SUVER,
Mərmərə Qrupu Strateji və Sosial Araşdırmalar Vəqfinin sədri, professor

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:149
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 04 İyun 2026 00:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see356

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see328

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see322

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see297

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see287

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see262

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see244

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see234

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see232

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see227

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see223

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see222

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see221

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see219

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see217

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see213

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see200

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see183

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri