500 milyon illik sirr

Böyük Britaniya və İsveçdən olan tədqiqatçılar insan kəlləsinin dərinliyində gizlənmiş sirli “üçüncü göz”ü araşdırıblar və onun müasir insan əcdadlarının təkamülündəki rolunu aşkar ediblər.

Azpost.info bildirir ki, nəticələr Current Biology jurnalında dərc edilib.

“Üçüncü göz” adlanan şey şiş formalı vəzi və ya epifizdir. Bu vəzi artıq işığı qəbul etmir, lakin yenə də gözlərdən gecə-gündüz haqqında məlumat alır və melatonin hormonu istehsal etməklə yuxunun tənzimlənməsinə kömək edir. Melatonin sirkadian ritmləri — reproduktiv sistemə, immunitetə ​​və hətta bəzi alimlərin fikrincə, əhval-ruhiyyəyə və bədən istiliyinə təsir edən 24 saatlıq dövrləri sinxronlaşdırır.

Alimlər aşkar ediblər ki, tor qişa və epifiz əvvəllər düşünüldüyü kimi ayrı-ayrılıqda inkişaf etmək əvəzinə, eyni qədim quruluşdan təkamül keçiriblər. Təxminən 500 milyon il əvvəl insanların bəzi onurğasız əcdadları yeraltına düşərkən yan gözlərini itiriblər və işığı hiss etmək və yuxarı və aşağını bilmək üçün yalnız mərkəzi orqana etibar etməyə başlayıblar.

Daha sonra bu “üçüncü gözün” hissələri təkamül keçirib başın yanlarına doğru hərəkət edərək müasir gözlərin tor qişasına çevrilib.

Sasseks Universitetinin professoru Tomas Badenin izah etdiyi kimi, günün vaxtını və ya suda necə hərəkət etməyi bilmək ehtiyacı heç vaxt yoxa çıxmayıb, buna görə də orijinal yan gözlər itirilib, mərkəzi göz isə saxlanılıb.

Bəzi müasir növlərdə (məsələn, Yeni Zelandiya tuatarasında) “üçüncü göz” linza və tor qişanı saxlayır. O, detalları görmür, lakin yuxarıdan gələn işığın dəyişikliklərini aşkar edir və sürünənin davranışını tənzimləməsinə kömək edir.

Elm insan epifizində heç bir fövqəltəbii qabiliyyət aşkar etməyib. Amma Hind və yoqa ənənələrində bu, Ajna Çakrası – görmə və mənəvi dərrakə mərkəzi ilə əlaqələndirilir.

AzPost.az

Paylaş