525ci qəzet Bakı Ankara ilə Suriyadakı bərpa işlərində imkan daxilində iştirak edəcək Deputat

Türkiyənin Suriya məsələsində mövqeyi ondan ibarətdir ki, bu ölkənin ərazi bütövlüyü də, vahidliyi də qorunub saxlanılmalıdır.

Bu barədə Suriyadakı prosesləri 525.az-a şərh edən Milli Məclisin deputatı, politoloq Rasim Musabəyov deyib.

Deputat bildirib ki, Rusiya və İrandan fərqli olaraq Türkiyə demək olar ki, 500 ildir bu bölgəyə şahidlik edir: “Bu baxımdan Türkiyə öz məsuliyyətini hiss edir. Rusiya uzaqdan gəlib orda oturmuşdu, halbuki bölgəyə onun heç bir aidiyyatı yoxdur. İran orda azlığın hakimiyyətini qoruyurdu və özü üçün hansısa bir geopolitik məsələlər həll edirdi ki, Suriya ərazisindən Livana kimi, sonra ordan da İsrailə qarşı Hizbullahı silahlandırıb, pozucu fəaliyyətlə məşğul idi. Türkiyə isə sabitlik, istəyindədir. Onun rolu konstuktivdir. Türkiyənin mövqeyi ondan ibarətdir ki, Suriyanın ərazi bütövlüyü də, vahidliyi də qorunub saxlanılmalıdır. Budur Türkiyənin prinsipial yanaşması. Bütün bu məsələləri nəzərə alaraq o birilərindən fərqli olaraq Türkiyə Suriya xalqına hər zaman dəstək olub. İdlibdə insanların tələbatını təmin edirdi. Halbuki qalan bölgələrdə işıqdan tutmuş suya kimi, çörəyə kimi insanlar möhtac qalmışdılar. Ona görə düşünürəm ki, Türkiyə orda sabitliyi təmin etmək üçün səylərini davam etdirəcək. Sadəcə yaxşı olardı ki, bu məsələdə İran və Rusiya pozucu fəaliyyətlərin tamamlasınlar, qapatsınlar, ABŞ və İsrail isə Türkiyə ilə konstruktiv dialoqa gedərək orda sabitliyin təmin olunması ilə bağlı kömək etsinlər, pozucu fəaliyyətlə məşğul olmasınlar, PKK-nı dəstəkləməsinlər, bir də ki, ərəb ölkələrinin də mövqeyi çox mühümdür. Maliyyə imkanları ərəb ölkələrindədir. Onlar öz maliyyə imkanlarını Suriyanın bərpası üçün yönəltsələr, Türkiyə də öz tərəfindən həmin işlərin təşkili ilə bağlı səylərini təqdim etdiyi halda, bəlkə Suriya indiki böhran vəziyyətindən çıxa bilər. Odur ki, bu gün Suriya ölkə kimi mövcuddur, amma dövlət kimi daha yoxdur. O dövləti yenidən qurmaq lazımdır”.

Türkiyəyə bu məsələdə maneələrin olmasına gəlincə,  politoloq deyib ki, hələlik ABŞ və İsrailin bu məsələlərdə Türkiyə ilə konstruktiv mövqe sərgiləməsini görmürük: “PKK-çılara dəstək verirlər, İsrail Suriyada bəzi əraziləri bombalayır ki, silahları hansısa radikal qruplaşmalar əldə etməsinlər. Reallıqda isə Suriyanın dağıdılması ilə məşğuldurlar. Bunların hamısına son qoyulmalıdır”.

Türkiyə və Azərbaycanın Suriya məsələsində həmrəyliyinə toxunan deputat bildirib ki, Türkiyə həm coğrafi baxımdan Suriyaya yaxındır, həm də indi o bölgədə Türkiyənin imkanları çox böyükdür: “Amma fərq etməz, Azərbaycan Türkiyə ilə həmrəydir, ələlxüsus birinci növbədə humanitar məsələlərin həllində. İndi Türkiyə ilə yanaşı hansısa digər fəaliyyətlərdə iştirak tələb olunsa, tutaq ki, fövqəladə vəziyyətlə bağlı, yaxud ola bilsin ki, lazım gəldiyi halda lap hərbçilərimiz də Suriyada sabitliyin qorunub saxlanılması üçün öz müttəfiqlik borcunu yerinə yetirərək Türkiyə ilə yanaşı bunu həyata keçirə bilər. Məlumdur ki, Suriyadakı əvvəlki rejim Azərbaycana qarşı çıxırdı, əsasən ermənipərəst bir mövqe tutmuşdur. Biz orada səfirliyimizi bağladıq, düşünürəm ki, şərait dəyişdiyi halda, səfirliyimiz də yenidən açıla bilər. Azərbaycan Türkiyə ilə birgə Suriyada bərpa işlərini imkan çərçivəsində aparacaq. İndi bizim üzərimizdə öz problemlərimiz var, yəni Qarabağın bərpa-qurucluğu ilə bağlı, amma hesab edirəm ki, müəyyən mənada biz Suriyada da Türkiyə ilə yanaşı iştirak edə bilərik”.

Suriyada sabitliyin bərqərar olmasının Cənubi Qafqaza təsirinə gəlincə, R.Musabəyov hesab edir ki, burda əsas olan  Türkiyənin artan nüfuzudur: “Təbii olaraq Türkiyənin güclənməsi, nüfuzunun artması Cənubi Qafqaza da proyeksiya olunur. Yəni burdakı bütün qüvvələr Türkiyənin bizə yaxın olduğunu nəzərə alıb, onun gücü ilə hesablaşırlar. Türkiyənin nüfuzunun və imkanlarının artması əlbəttə ki, müttəfiq, qardaş dövlət olaraq Azərbaycan üçün də bu müsbət haldır”.

Pərvanə Sultanova