55 illik araşdırma: Alimlər uzunömürlülüyün sirrini tapıb?

100 yaşdan çox yaşayan insanlar üzərində aparılan uzunmüddətli araşdırma göstərib ki, 100 il və daha artıq yaşamağın vahid resepti yoxdur. Bununla belə, uzunömürlü insanları birləşdirən bir sıra ümumi amillər müəyyən edilib.

Qayanrinfo xəbər verir ki, "ScienceAlert"in yazdığına görə, Qahirədəki Amerika Universitetinin farmakoloqu Şayma İbrahimin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu son 55 il ərzində dərc olunmuş, uzunömürlülərə və 110 yaşdan yuxarı yaşayan insanlara həsr edilmiş 124 elmi araşdırmanı təhlil edib.

Alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, "möcüzəvi uzunömürlülük formulu" mövcud deyil. Onların fikrincə, 100 ildən artıq ömür sürmək genetika, həyat tərzi, sağlamlıq vəziyyəti, sosial mühit və müəyyən qədər də şansın birgə təsirinin nəticəsidir.

Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, uzunömürlü insanların ortaq sirri yoxdur. Əksinə, onlar həyat boyu sağlamlığa müsbət təsir göstərən kiçik üstünlükləri tədricən toplayırlar.

Uzunömürlülük geni varmı?

Araşdırma çərçivəsində alimlər 105 yaşdan yuxarı şəxslərə və 110 yaşı keçmiş superuzunömürlülərə dair elmi işləri qiymətləndiriblər. Onlar həm bioloji xüsusiyyətləri, həm də həyat tərzini araşdırıblar.

Nəticələr göstərib ki, uzunömürlü insanlarda DNT-nin bərpa mexanizmləri daha səmərəli işləyir, mitoxondrilərin vəziyyəti daha yaxşı olur, iltihabi proseslər daha effektiv tənzimlənir və maddələr mübadiləsinin bəzi xüsusiyyətləri yaşla bağlı xəstəliklərdən qorunmağa kömək edə bilər.

Bununla yanaşı, alimlər vurğulayıblar ki, vahid "uzunömürlülük geni" yoxdur. Onların sözlərinə görə, ömür uzunluğu çoxsaylı genetik variantların birgə təsiri ilə müəyyən olunur. Hər bir genetik xüsusiyyət ayrıca cüzi təsir göstərsə də, birlikdə yaşama müddətini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.

Uzunömürlü insanlar necə qidalanır və yaşayırlar?

Araşdırmaya görə, uzunömürlü insanların əksəriyyəti əsasən bitki mənşəli qidalarla zəngin rasiona üstünlük veriblər. Onlar gündəlik həyatlarında gəzinti, bağçılıq və ev işləri kimi fiziki fəaliyyətlə müntəzəm məşğul olublar, siqaret çəkməyiblər və güclü ailə, dostluq və sosial münasibətlər saxlayıblar.

Bundan əlavə, bu insanların əksəriyyətində psixoloji dayanıqlıq, nikbinlik və aşağı narahatlıq səviyyəsi müşahidə olunub.

Tədqiqatın maraqlı nəticələrindən biri də odur ki, uzunömürlü insanların hamısı xəstəliklərdən tam uzaq olmayıblar. Lakin onların bir çoxunda yaşla bağlı ciddi xəstəliklər orta göstəricidən xeyli gec inkişaf edib. Alimlər bu fenomeni "xəstəliklərin sıxışdırılması" adlandırırlar. Bununla yanaşı, uzun illər müxtəlif xəstəliklərlə yaşayan, lakin yenə də çox yüksək yaşa çatan insanlar da olub.

Alimlərin yekun qənaətinə görə, müntəzəm fiziki aktivlik, balanslaşdırılmış qidalanma, siqaretdən imtina və güclü sosial əlaqələrin qorunması uzun və sağlam ömür sürmək istəyənlər üçün ən etibarlı tövsiyələr olaraq qalır.

Aydın