6 ayda büdcə gəlirləri ÜDM in 32 faizinə çatıb

Asiya İnkişaf Bankı (AİB) Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda iqtisadi artımı 2025-ci il üçün 5,5 faiz, 2026-cı il üçün isə 4,9 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırır. Bu barədə qurumun sentyabr ayı üçün dərc olunmuş hesabatında məlumat verilib.

Bank gələn il üçün Azərbaycanda karbohidrogen hasilatının azalacağı səbəbindən artım proqnozunun aşağı salındığını vurğulayıb. Qurum subregion üzrə iqtisadiyyatın 2025-ci ildə 5,5 faiz artacağı, lakin gələn il 4,9 faiz azalacağı qənaətindədir.

Hazırda Cənubi Qafqaz ölkələri iqtisadiyyatlarının mülayim artım nümayiş etdirdiyini vurğulayan hesabat müəlliflərinin fikrincə, bu ilin ötən dövründə Azərbaycan yüksək gəlirlər hesabına büdcə profisitini qoruyub. Gəlirlərin çoxalması isə Maliyyə Nazirliyinə ehtiyatları artırmağa imkan verib. Hesabatda qeyd olunur: “Xüsusilə, 2025-ci ilin birinci yarısında gəlirlər ÜDM-in 31,9 faizinə qədər artıb. Buna isə vergi daxilolmalarının, eləcə də Azərbaycan Dövlət Neft Fondundan büdcəyə köçürmələrin çoxalması səbəb olub. Xərclər 2024-cü ildəki ÜDM-in 26,8 faizindən 2025-ci ildə 27,5 faizə qədər artıb. Bu da kapital xərclərinin 11,1 faiz, cari xərclərin isə 7,5 faiz artmasını əks etdirir. Nəticədə 2025-ci ilin yanvar-iyun aylarında büdcə profisiti ÜDM-in 4,4 faizini təşkil edib”.

Eyni zamanda, AİB bu ilin ötən dövründə ölkəmizin üstün xarici mövqeyini qoruduğunu vurğulayıb. Qeyd olunub ki, bu ilin birinci rübündə cari hesab profisiti 1,1 milyard ABŞ dolları təşkil edib, iyunun sonuna valyuta ehtiyatları isə 77,6 milyard ABŞ dollarına qədər artıb. Bu da ÜDM-in 105 faizinə bərabərdir və dövlətin xarici borcundan, təxminən, 15 dəfə çoxdur. Hesabatda, həmçinin bildirilib ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta ehtiyatları 11,2 milyard ABŞ dolları təşkil edib. Karbohidrogenlərin qiymətlərində volatilliyə baxmayaraq, neft və qaz ticarətindən davamlı gəlirlər, eləcə də qeyri-karbohidrogen ixracının artması pul köçürmələrinin azalmasını kompensasiya edib.

AİB-nin bu il üçün Azərbaycanda gözlənilən inflyasiya səviyyəsi ilə bağlı proqnozu da nikbindir. Belə ki, qurumun sentyabr hesabatına əsasən, cari ilin ikinci yarısında ölkəmizdə inflyasiya yavaşıyacaq. Sənəddə qeyd olunub ki, bu ilin birinci yarısında idxal məhsullarının qiymətlərinin artması, eləcə də 2024-cü ilin ortasında və 2025-ci ilin əvvəlində dövlət tərəfindən tənzimlənən xidmətlərə görə, tariflərin artırılması fonunda inflyasiya sürətlənib. Orta illik inflyasiya bu il iyun ayının sonuna 5,9 faizə (2024-cü ilin birinci yarısındakı 0,7 faiz) qədər yüksəlib. Artım fonunda qida məhsullarının qiymətlərində 6,6 faiz, digər malların qiymətlərində 2,7 faiz, xidmətlərin qiymətlərində isə 7,5 bahalaşma müşahidə olunub.

AİB-in qiymətləndirməsinə görə, ilin qalan hissəsində Azərbaycanda inflyasiya enəcək. Buna səbəb isə qiymətlərin inzibati tənzimlənməsinin təsirinin tədricən azalması olacaq. Hesabat müəlliflərinin fikrincə, ölkədə inflyasiya 2-6 faiz hədəf diapazonunda qaldığı üçün Azərbaycan Mərkəzi Bankı 2025-ci ilin iyul ayında uçot dərəcəsini 7,25 faizdən 7 faizə (2024-cü ilin mayından bəri ilk dəfə) qədər endirib. Cari ilin ikinci yarısında ölkədə inflyasiyanın gözlənilən yavaşımasını nəzərə alan bank 2025-2026-cı illər üzrə inflyasiya proqnozlarını 4,2 faiz və 3,5 faiz səviyyəsində saxlayıb.

1966-cı ildə AİB-nin əsas məqsədi üzv ölkələrin iqtisadi inkişafına dəstək olmaqla yoxsulluğun aradan qaldırılması və əhalinin həyat səviyyəsinin yaxşılaşdırılmasına yardım etməkdir. Baş ofisi Filippin Respublikasının paytaxtı Manila şəhərində yerləşən Asiya İnkişaf Bankına 48-i regional və 19-u qeyri-regional olmaqla 67 ölkə üzvdür.

Azərbaycan isə 1999-cu ildən etibarən AİB-ə üzv seçilib. Ölkəmizin bankın səhmlərində payı isə 0,447 faiz təşkil edir. AİB-in Azərbaycanda Rezident Missiyası 2004-cü ildə açılıb. Ötən 26 ildə Azərbaycan Respublikası AİB-dən ümumi dəyəri, təxminən, 5,2 milyard dollar olan kredit, qrant və texniki yardımlar əldə edib. Bu layihələr əsasən maliyyə, dövlət sektorunun idarə edilməsi, kənd təsərrüfatı, enerji, səhiyyə, su idarəçiliyi və nəqliyyat sahələrinə aiddir.

Mirbağır YAQUBZADƏ
XQ