ABŞ 1997 ci ildə niyə özünə lazım olmayan SSRİ qırıcılarını almışdı?

1990-cı illərin sonlarında ABŞ Moldovadan 21 ədəd MiQ-29 qırıcı təyyarəsi almışdı, o vaxt bu təyyarələr hələ də kifayət qədər müasir hesab olunurdu. Lakin amerikalıları sovet təyyarələrinin sirləri maraqlandırmırdı, üstəlik, Pentaqon bu təyyarələri işlətməyi planlaşdırmırdı. Təyyarələrin alınmasının məqsədi başqa idi.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bunu 19fortyfive.com saytında jurnalist Harrison Kass yazır.

SSRİ-nin dağılmasından sonra kiçik və çox da varlı olmayan Moldova 34 ədəd MiQ-29 qırıcı təyyarəsi miras qalmışdı. Bazar iqtisadiyyatına keçid dövrünü yaşayan ölkənin bu təyyarələri işlətmək üçün maliyyə resursları ciddi şəkildə çatışmırdı. Moldova bu qədər müasir qırıcıya da ehtiyac duymurdu.

MiQ-lər o dövrdə kifayət qədər yaxşı təyyarələr hesab olunurdu və hər zaman alıcı tapmaq mümkündür. Beləliklə, kasıb bir ölkə üçün bu, yaxşı qiymətə satıla biləcək tələb olunan məhsul idi. Və bir potensial alıcı da var idi ki, onları ala bilərdi.

Kass yazır ki, 1990-cı illərdə İran hərbi qüvvələrini aktiv şəkildə gücləndirirdi və Yaxın Şərqdə qabaqcıl hərbi dövlət olmaq istəyirdi. MiQ-29 qırıcıları Tehran üçün əla alış olardı və İran ordusunun həm hücum, həm də müdafiə potensialını artırardı.

Bu isə ABŞ üçün ciddi narahatlıq doğururdu. Vaşinqton hesab edirdi ki, sovet qırıcılarının İrana çatmasının qarşısını almaq, sonradan yaranacaq nəticələrlə məşğul olmaqdan hər baxımdan daha ucuz başa gələcək.

O dövrdə ABŞ-da "Nunn-Lugar əməkdaşlıq proqramı" fəaliyyət göstərirdi. Bu proqram çərçivəsində Vaşinqton sovet silah arsenallarını təhlükəsizləşdirməyə çalışırdı. Xüsusilə bu proqram çərçivəsində Ukraynaya verilmiş strateji silahlar həm sözün əsl, həm də mənəvi mənasında parçalanmışdı.

Beləliklə, 1997-ci ildə Vaşinqton bu proqram çərçivəsində Moldovadan 21 MiQ-29 qırıcı almış, qalanları isə ya məhv edilmiş, ya da istifadə üçün yararsız hala gətirilmişdi. Bu əməliyyat ABŞ vergi ödəyicilərinə təxminən 40 milyon dollara başa gəlmişdi. Bu, o vaxt 1-2 ədəd F-16 və ya MiQ-29 qırıcı təyyarəsinin təxmini bazar qiyməti ilə müqayisə edilə bilərdi (texniki vəziyyət və modifikasiyadan asılı olaraq). Beləliklə, görünür ki, moldovalılar çox aşağı qiymətə satmışdılar.

Moldova təyyarələri ABŞ-a gətirilmişdi və burada amerikalı hərbçilərin təlimində istifadə olunurdu. Xüsusilə amerikalı pilotlar sovet MiQ-29 təyyarələri ilə uçan düşmənə qarşı taktikalarda təlim keçirdilər.

Lakin Moldova MiQ-lərinin ABŞ üçün strateji əhəmiyyəti məhz ondan ibarət idi ki, onlar İranda əllərə keçməmişdi.

Aydın