ABŞ Almaniyadan çəkilir NATO da çatlar böyüyür ANALİZ

ABŞ Müdafiə Nazirliyi Almaniyada yerləşən təxminən 5 min hərbçisini 6-12 ay ərzində geri çəkməyi planlaşdırır.

Qərarı Pentaqon sözçüsü açıqlayıb.

Məlumata görə, bu addım sahədəki vəziyyətin geniş qiymətləndirilməsindən sonra qəbul olunub. Qərar daha əvvəl ABŞ prezidenti Donald Trump tərəfindən Almaniyadakı hərbi kontingentin azaldılmasının nəzərdən keçirildiyini bildirməsindən sonra gündəmə gəlib.

"Əl - Cəzirə"nin məlumatına əsasən, Berlin bu qərarı “gözlənilən” adlandırıb.

Rəsmi statistikaya görə, 2025-ci ilin sonuna Almaniyada 36 mindən çox ABŞ hərbçisi yerləşirdi və ölkə Yaponiyadan sonra ABŞ-nin xaricdə ən böyük ikinci hərbi bazası hesab olunur.

Daha əvvəl Almaniya kansleri Fridrix Merts ABŞ-ın İranla bağlı siyasətini tənqid etmiş, Tramp isə bu fikirlərə sərt reaksiya vermişdi.

Bu qərar ilk baxışda taktiki hərbi addım kimi görünsə də, əslində daha geniş geosiyasi və strateji dəyişikliklərin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. ABŞ-ın Avropadakı hərbi mövcudluğu uzun illərdir ki, transatlantik təhlükəsizlik arxitekturasının əsas sütunlarından biri hesab olunur. Xüsusilə NATO çərçivəsində Almaniya ABŞ üçün həm logistik, həm də operativ baxımdan açar mövqeyə malikdir.

Bu kontekstdə 5 min hərbçinin geri çəkilməsi say baxımından böyük olmasa da, siyasi mesaj baxımından diqqətəlayiqdir. Birincisi, bu addım ABŞ-ın Avropadakı hərbi prioritetlərini yenidən nəzərdən keçirdiyini göstərir. Son illərdə Vaşinqtonun strateji diqqətinin getdikcə Asiya-Sakit okean regionuna yönəldiyi müşahidə olunur. Bu isə Çin ilə rəqabətin artması fonunda ABŞ-ın resurslarını daha fərqli şəkildə bölüşdürmək niyyətindən xəbər verir.

İkincisi, qərarın siyasi konteksti də mühüm rol oynayır. Almaniya ilə ABŞ arasında müəyyən məsələlərdə -xüsusilə Yaxın Şərq siyasəti və İranla bağlı yanaşmalarda fikir ayrılıqları mövcuddur. Fridrix Mertsin tənqidi və buna qarşı Donald Trumpın reaksiyası göstərir ki, hərbi qərarlar bəzən diplomatik gərginliklərin dolayı nəticəsi kimi də ortaya çıxır. Bu baxımdan, hərbi kontingentin azaldılması Berlinə yönəlik siyasi siqnal kimi də şərh olunur.

Üçüncüsü, bu qərar Avropanın təhlükəsizlik məsələlərində daha çox məsuliyyət götürməsi ilə bağlı uzunmüddətli tendensiyanı gücləndirir. ABŞ uzun illərdir Avropa ölkələrindən müdafiə xərclərini artırmağı və öz təhlükəsizliklərini daha çox təmin etməyi tələb edir. Almaniyada hərbi mövcudluğun qismən azalması bu siyasətin praktik mərhələyə keçidi kimi qiymətləndirilir.

Nəhayət, bu addımın riskləri də nəzərə alınmalıdır. ABŞ-ın Avropadakı hərbi iştirakının azalması NATO daxilində güc balansına təsir göstərə bilər və xüsusilə Şərqi Avropa ölkələrində təhlükəsizlik narahatlıqlarını artıra bilər. Eyni zamanda, bu, Rusiyanın regionda təsir imkanlarını genişləndirməsi ilə bağlı müzakirələri də yenidən gündəmə gətirir.

Beləliklə, ABŞ-ın Almaniyadan hərbçi çıxarma qərarı təkcə hərbi deyil, həm də siyasi, strateji və institusional dəyişikliklərin göstəricisi kimi çıxış edir. Bu prosesin gələcək inkişafı isə ABŞ-Avropa münasibətlərinin istiqamətini müəyyən edən əsas amillərdən biri olacaq.