ABŞ nin Dini Azadlıqlar Komissiyasının ittihamları əssasızdır RƏY

Birləşmiş Ştatların Beynəlxalq Dini Azadlıqlar Komissiyası (USCIRF) növbəti hesabatında Azərbaycanda dini azadlıqların vəziyyəti barədə kəskin ittihamlarla çıxış edib.

Məsələ barədə Metbuat.az-a açıqlama verən siyasi şərhçi Asif Nərimanlı bildirib ki, birinci dəfə deyil ki, Azərbaycanla bağlı belə anti-hesabatlar təqdim edilib, müxtəlif iddialardan, ittihamlardan çıxış edirlər. Siyasi şərhçi qeyd edib ki, bu hesabatlar hazırlananda Amerika administrasiyasının Azərbaycan hakimiyyəti dövləti arasında olan münasibətlər nəzərə alınmır:

“Bir çox hallarda bu məsələ eyni ittihamlarla, eyni iddialarla gündəmə gətirilir. Bunun da səbəbləri var. Əsas səbəb odur ki, dini etiqad azadlığı ilə bağlı hesabatları hazırlayanlar eyni şəbəkəyə bağlıdırlar. Onların irəli sürdüyü ittihamlar isə həqiqətən də absurddur.

Azərbaycan dini etiqad azadlığının təmin edilməsi baxımından dünyada nadir ölkələrdən biridir. Burada tolerantlıq hər zaman mövcud olmuşdur. Azərbaycan həm regionda, həm də bütövlükdə müsəlman dünyasında ən nadir nümunələrdən biridir ki, burada nə məzhəb qarşıdurması var, nə də dini etiqad azadlığının pozulması faktı. Azərbaycan müsəlman dünyasında yeganə ölkələrdən biridir ki, burada həm sünni, həm də şiə birgə vəhdət namazı qılır. Bununla yanaşı, yəhudilər də daxil olmaqla bütün dini azlıqların hüquqları qorunur, ümumilikdə bütün dini etiqad azadlığı tam şəkildə təmin edilir. Bu hesabatlarda səsləndirilən iddiaların heç biri həqiqətə uyğun deyil, sadəcə ittihamlardır”.

Asif Nərimanlı hesab edir ki, bu hesabat regionla bağlı müəyyən planlardan qaynaqlana bilər. Onlar iddia edirlər ki, guya Azərbaycanda son həbslər dini etiqad azadlığına görə həyata keçirilib. Bu, tamamilə absurddur:

“Söhbət xüsusən Müsəlman Birliyi Hərəkatı ilə bağlı bir çox şəxsin həbsindən gedir. Onlar bunu etiqad azadlığı kimi təqdim edirlər. Halbuki reallıq tamamilə fərqlidir. Çünki həmin şəxslər açıq çıxışlarında Azərbaycanda konstitusiya quruluşunu devirmək və şəriət rejimi qurmaq istədiklərini bildirirdilər. Deməli, burada söhbət dini etiqad azadlığının pozulmasından yox, dini müstəvidə siyasi fəaliyyət göstərmək cəhdlərindən gedir.

Təbii ki, qanun buna icazə vermir. Azərbaycanda din dövlətdən ayrıdır və dini dövlət işlərinə qarışdırmaq cəhdləri qanunla qadağandır. Ən önəmli məqam da budur. Sual yaranır: necə olur ki, Amerikada hər hansı bir qurum İrana bağlı şəbəkənin müdafiəsini təşkil edir? Bu, xüsusilə diqqətçəkəndir. Çünki Amerika İran rejiminə qarşı düşmən mövqe sərgiləyir. Məntiqlə onların İrana bağlı dairələrin Azərbaycanda konstitusiya quruluşunu devirməyə yönəlmiş planlarını müdafiə etməsi mümkün olmamalıdır. Demokratiyanın inkişafını dəstəklədiyini bəyan edən Amerika üçün bu yanaşma qəbuledilməzdir. Bu baxımdan, Amerikada dini etiqadla bağlı hesabatlar hazırlayan qurumun da məhz bu məqamlara diqqət yetirməsi vacibdir”.

Belə hesabatların daha əvvəl, Bayden administrasiyası dövründə müşahidə edildiyini diqqətə çatdıran Asif Nərimanlı qeyd edib ki, oxşar hesabatlar Tramp administrasiyası dövründə -ilk dəfə 2018-ci ildə gündəmə gətirilib. Məhz o vaxtdan etibarən Amerikadakı bu qurum Azərbaycanda konstitusiya quruluşunu devirməyə çalışan şəxslərin həbslərini dini etiqad azadlığının pozulması kimi təqdim etməyə başlayıb:

“Deməli, məsələ konkret administrasiyalarla bağlı deyil. Həm Tramp, həm də Bayden dövrlərində eyni xətt davam etdirilib. Bu isə göstərir ki, Amerikada müəyyən dairələrin regionla bağlı xüsusi planları mövcuddur və İrana bağlı şəxslərin müdafiəsi Azərbaycanda dini müxalifətin, dini-siyasi fəaliyyətin və dini-siyasi hərəkatların dəstəklənməsinə hesablanıb.

Bu proses yeni deyil. 1990-cı illərdən sonra Qərb təşkilatları Azərbaycanda İslamın siyasiləşməsi üzərində araşdırmalar aparır, müəyyən planlar hazırlayırdılar. Bu baxımdan, indiki yanaşmanı da həmin xəttin davamı kimi qiymətləndirmək olar. Başqa sözlə, Azərbaycanda konstitusiya quruluşunu devirməyə çalışan şəxslərin dini inanc adı altında fəaliyyət göstərməsini müdafiə etmək və bunu guya dini etiqad azadlığının pozulması kimi təqdim etmək həmin planın bir hissəsidir”.

Gülbəniz Hüseynli / Metbuat.az