ABŞ Rusiya dialoqunun yeni mərhələsi: Kreml görüşündən sonra geosiyasi mənzərə

“ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff və Rusiyanın Birbaşa İnvestisiyalar Fondunun rəhbəri, Prezident Vladimir Putinin xüsusi elçisi Kirill Dmitriyevin Kremlə birgə daxil olması beynəlxalq siyasi gündəm üçün mühüm hadisəyə çevrilib. “İzvestiya”nın yaydığı məlumata görə, Uitkoffa ABŞ prezidentinin kürəkəni Cared Kuşner də qoşulub. Səfərin məqsədi, tərəflər arasında Ukrayna müharibəsi ilə bağlı yeni sülh planının müzakirəsidir”.

Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına politoloq Nicat İsmayılov danışıb. Politoloq qeyd edib ki, görüşün günün ikinci yarısına planlaşdırıldığı açıqlansa da, proses gözləniləndən daha geniş formatda və daha uzun davam edib.

Nicat İsmayılov

“ABŞ nümayəndə heyətinin Moskvaya səfəri əvvəldən Vaşinqton–Kiyev xəttində aparılan danışıqlarda əldə olunan ilkin konturların Kremlə təqdim edilməsi kimi qiymətləndirilirdi.

Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov görüş öncəsi bəyan edib ki, Rusiya sülh danışıqlarına açıqdır, lakin “xüsusi hərbi əməliyyat” çərçivəsində müəyyənləşdirilmiş strateji hədəflər dəyişməz qalır. Bu isə Kremlin mövqeyində ciddi korrektələrin gözlənilmədiyini göstərirdi.

Peskovun sözlərinə görə, Prezident Putin ABŞ emissarı ilə Vaşinqton və Kiyev arasında müzakirə olunan yeni sülh planı üzrə əldə olunmuş ilkin razılaşmaları dəyərləndirəcək. Bu plan çərçivəsində ərazi məsələləri, Ukraynanın NATO-ya mümkün üzvlüyü və Qərbin dondurduğu Rusiya aktivlərinin taleyi kimi aktual mövzular əsas müzakirə predmeti olub”-deyə politoloq bildirib.

Nicat İsmayılov xatırladıb ki, noyabrın 30-da Floridada ABŞ və Ukrayna nümayəndə heyətlərinin görüşündə məhz bu məsələlər masaya yatırılmışdı: “ABŞ tərəfi həmin danışıqlarda münaqişənin dayandırılması üçün “Tramp administrasiyasının konturları ilə formalaşan yeni yanaşma” üzərində işləyirdi. Stiven Uitkoff və Cared Kuşnerin Putinlə görüşü Rusiya tərəfindən prezidentin köməkçisi Yuri Uşakov və Kirill Dmitriyevin iştirakı ilə geniş formatda keçirilib. Müzakirələrin əsas mövzusu kimi ABŞ tərəfindən təqdim olunan “Trampın sülh planı”nın gündəmi müəyyənləşdirilib.

Görüşün artıq üç saat davam etməsi tərəflərin təmasının formal deyil, real danışıqlar xarakteri daşıdığını nümayiş etdirirdi. Lakin proses bununla da yekunlaşmayıb. Danışıqlar ümumilikdə 5 saatdan çox davam edib. Bu, 2022-ci ildən bəri ABŞ–Rusiya arasında ən uzunmüddətli birbaşa siyasi dialoqlardan biri hesab edilir”.

Nicat İsmayılovun fikrincə, hazırkı geosiyasi şəraitdə bu formatdakı görüşün baş tutması bir neçə mühüm məqamı ortaya qoyur:

1. ABŞ və Rusiya birbaşa dialoqu bərpa etməyə çalışır.

Müharibə boyunca tərəflər arasında daha çox vasitəçilər üzərindən danışıqlar aparılırdı. İndi isə Vaşinqtonun öz xüsusi nümayəndəsini Moskvaya göndərməsi diplomatik kanalların yenidən aktivləşdiyini göstərir.

2. Ukrayna məsələsində yeni mərhələ formalaşa bilər.

Danışıqların “sülh planı” ətrafında aparılması tərəflərin hərbi eskalasiyanın alternativlərini müzakirə etdiyini göstərir. Bu plana konkret detallar açıqlanmasa da, ABŞ və Ukrayna görüşündə müzakirə olunan mövzular kompromis ehtimalına işarə edir.

3. Rusiya üçün legitim dialoq platformasının yaranması mühümdür.

Moskva Qərblə danışıqların yalnız öz şərtləri çərçivəsində aparılmalı olduğunu hesab edir. Peskovun açıqlamasında vurğulanan “hədəflərin dəyişməzliyi” bunun açıq siqnalıdır.

4. Yeni administrasiyanın təsiri

Donald Trampın əsas siyasi fiqurlarının Moskvaya səfəri ABŞ-da yeni siyasi komandanın Rusiya ilə münasibətləri yenidən formatlaşdırmaq cəhdlərinin göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

“Putinlə Stiv Uitkoffun 5 saatdan çox davam edən görüşü tərəflərin Ukrayna müharibəsi üzrə danışıqlara ciddi yanaşdığını nümayiş etdirir. Bununla belə, Moskvanın tələblərinin dəyişməz qalması, Vaşinqtonun isə Kiyevlə paralel şəkildə yeni çərçivələr yaratması yaxın zamanda razılaşmanın əldə olunmasını çətinləşdirir”-deyən politoloq bildirb ki, bununla belə, bu səfər mövcud böhran fonunda ABŞ–Rusiya münasibətlərində müəyyən “dialoq pəncərəsi”nin açıldığını göstərir. Qarşıdakı günlərdə tərəflərin verdiyi rəsmi açıqlamalar sülh prosesinin real konturlarını müəyyənləşdirəcək”-deyə Nicat İsmayılov bildirib.

İradə Cəlil, Bizimyol.info