Abşeron Milli Parkına şəhərsalma amilləri necə təsir edir? Memar açıqlayır

Şəhərsalma və İnşaat məsələləri üzrə ekspert, novator memar Muxtar Ərturan:

- Muxtar bəy, şəhərsalma Abşeron Milli Parkına hansı təzyiqləri yaradır?
- Şəhərsalma Abşeron Milli Parkına yalnız parkın daxilində tikinti aparılması ilə deyil, ətraf ərazilərdə yaşayış massivlərinin genişlənməsi, yeni yolların salınması və avtomobil hərəkətinin artması ilə də təzyiq göstərə bilər. Bundan əlavə, rekreasiya yükünün artması, tullantılar, işıq və səs çirklənməsi də təbii ekosistemə ciddi təsir yarada bilər. Bu baxımdan parkla urbanizasiya olunmuş ərazilər arasında mühafizə buferinin qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

- Parkın mühafizə zonası kifayət qədər qorunurmu?

- Mühafizə zonasının mövcudluğunu yalnız xəritədə sərhədlərin müəyyən edilməsi ilə qiymətləndirmək olmaz. Əsas məsələ həmin zonanın real şəhərsalma qərarlarında nə dərəcədə nəzərə alınmasıdır. Yeni yaşayış və infrastruktur layihələrinin parkın ekosisteminə kumulyativ təsiri əvvəlcədən qiymətləndirilməli, nəqliyyat və rekreasiya yükünün hansı həddə qədər artırıla biləcəyi müəyyənləşdirilməlidir. Qanunvericilik xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin ətrafında sanitariya-mühafizə zonalarının müəyyən edilməsini nəzərdə tutur və bu ərazilərdə təsərrüfat fəaliyyəti xüsusi rejimlə tənzimlənir.

- Gələcək inkişaf planlarında park necə qorunmalıdır?

- Gələcək inkişaf planlarında ilk növbədə parkın sərhədləri və mühafizə buferi qorunmalı, park ətrafında tikinti sıxlığı ekoloji imkanlara uyğun tənzimlənməlidir. Eyni zamanda, nəqliyyat və rekreasiya yükünün idarə olunması vacibdir. Ərazi planlaşdırılarkən xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri, təbii landşaft, fauna, flora, torpaq, su və iqlim amilləri nəzərə alınmalıdır.
Abşeron Milli Parkına boş torpaq və ya gələcək tikinti ehtiyatı kimi deyil, Bakı-Abşeron urbanizasiyasının qorunmalı ekoloji sərhədlərindən biri kimi yanaşmaq lazımdır. Şəhər inkişaf etdikcə parkın sərhədləri geri çəkilməməli, əksinə, şəhərsalma qərarları parkın qorunmasını nəzərə alaraq formalaşdırılmalıdır.

Qeyd: Məqalə "Pragma" Sosial İnkişafa və Ekologiyanın Qorunmasına Dəstək İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə yardımı ilə həyata keçirdiyi "Abşeron Milli Parkında ekoloji təşəbbüslərin dəstəklənməsi" layihəsi çərçivəsində hazırlanıb