“Ailə vəzifələri olan işçi” anlayışının qanunvericiliyə daxil edilməsi əmək münasibətlərində ədalət baxımından mühüm addımdır ekspert

Bakı, 17 dekabr, AZƏRTAC

Beynəlxalq Əmək Təşkilatının “Kişi və qadın işçilər - ailə vəzifələri olan işçilər üçün bərabər imkanlar və bərabər rəftar haqqında” qanunu ilə təsdiq edilmiş Konvensiyanın tələblərindən irəli gələrək Əmək Məcəlləsinin 3-cü maddəsində istifadə edilən anlayışlar sırasına “ailə vəzifələri olan işçi” anlayışı gətirilib.

Məsələ ilə bağlı AZƏRTAC-a açıqlamasında insan resursları üzrə ekspert Aytən Şıxalıyeva bildirib ki, ailə üzvlərinə qulluq edən işçilər əmək münasibətlərində ayrı-seçkiliyə məruz qalmamalıdır. Bir çox Avropa ölkələrində, ailə üzvünə qulluq edən işçilər üçün çevik iş qrafiki, məsafədən və ya qismən işləmə, ezamiyyət və əlavə işlərdən azadolma kimi mexanizmlər məhz bu status əsasında tətbiq edilir. “Ailə vəzifələri olan işçi” anlayışı əvvəl necə idi? Əvvəlki əmək qanunvericiliyində ailə məsuliyyətləri olan işçilərlə bağlı müəyyən normalar mövcud idi, lakin bu anlayış vahid və dəqiq hüquqi kateqoriya kimi formalaşdırılmamışdı. Qulluq öhdəlikləri əsasən qadın işçilər, analıq məzuniyyəti və uşağa qulluq kontekstində tənzimlənirdi. Bu isə ailə üzvünə qulluq edən digər işçilərin, xüsusilə kişilərin, qəyyumların və himayədar valideynlərin hüquqi baxımdan görünməz qalmasına səbəb olurdu.

“Yeni yanaşmada “ailə vəzifələri olan işçi” anlayışı ilk dəfə ayrıca və geniş şəkildə hüquqi termin kimi qeyd olunur. Yəni qanun artıq ailə məsuliyyətini “şəxsi problem” yox, sosial reallıq kimi qəbul edir. “Ailə vəzifələri olan işçi” statusu işçiyə avtomatik imtiyaz vermir, lakin onu müdafiə olunan hüquqi mövqeyə gətirir. Bu, o deməkdir ki, işə qəbulda və vəzifə artımında bu səbəb işçi əleyhinə arqument kimi istifadə edilə bilməz, iş qrafiki müəyyən edilərkən ailə vəziyyəti nəzərə alınmalıdır, həmçinin işçi ailə məsuliyyətinə görə cəzalandırıla və ya sıxışdırıla bilməz. Burada əsas məqsəd balansdır - işçinin nə əmək hüququ pozulur, nə də ailə borcu görməzlikdən gəlinir”, - deyə ekspert vurğulayıb.

Aytən Şıxalıyeva əlavə edib ki, bu yanaşma uzunmüddətli perspektivdə, işçi məmnuniyyətini artırıb, iş-ailə balansını gücləndirib əmək bazarında daha sağlam və inklüziv mühit yaradacaq. “Ailə vəzifələri olan işçi” anlayışının qanunvericiliyə daxil edilməsi, əmək münasibətlərində ədalət, sosial məsuliyyət və beynəlxalq standartlara uyğunlaşma baxımından mühüm addımdır. Bu dəyişiklik göstərir ki, müasir əmək hüququ artıq təkcə iş vaxtını deyil, insanın həyat yükünü də nəzərə alır.