Ailədaxili mübahisədən dil məsələsinə Ziddiyyət ortaya çıxdı

Gürcüstanda oteldə baş verən hadisə Cənubi Qafqazın ziddiyyətlərini ortaya qoydu

18 iyulda Kaxetidəki beşulduzlu “Agareni Estate” otelində rusdilli qadın turistlər qrupu ad gününü qeyd etdi. Onların otağı gürcü toyunun keçirildiyi məkanın üstündə yerləşirdi. Məhz burada münaqişə baş verdi və bu, cəmi bir neçə gün ərzində məişət mübahisəsindən beynəlxalq mübahisəyə çevrildi.

Tərəflər vəziyyətlə bağlı fərqli fikirlər söyləyirlər. Bir versiyaya görə, qadınlar balkonda şampan açıblar və şərab sıçramaları aşağıda quraşdırılmış DJ avadanlığına dəyib, bu da toy qonaqlarının şikayətlənməsinə səbəb olub. Zərərçəkənlərin özləri iddia edirlər ki, məsələ sadəcə avadanlıqla bağlı deyil: onlar rus dilindən istifadə səbəbindən münaqişənin tez bir zamanda millətçi bir ölçü aldığını deyirlər.

Sonrakı ictimai müzakirə zamanı bəzi iştirakçıların sosial mediada özlərini turist kimi deyil, Gürcüstanın uzun müddətli sakinləri kimi təqdim etmələri də diqqət çəkdi. Bu aspekt internetdə fəal şəkildə müzakirə edildi, lakin onun münaqişə ilə əlaqəsi rəsmi olaraq müəyyən edilməyib.

İlkin şifahi mübahisədən sonra otelin təhlükəsizlik xidməti otağa axışıb, lakin “Agareni Estate” işçilərinin və rəhbərliyinin müdaxiləsi ilə gərginlik qısa müddətə səngiyib. Tezliklə bəyin qohumu Giorgi Çiqladze otağa daxil olub və qarşıdurma qızışdıqca qadınlardan biri olan Yuliyanın üzünə yumruq vurub. Zərərçəkmişə tibbi yardım lazım olub və yumruq videosu “TikTok”¸ “Telegram” kanallarında tez bir zamanda yayılıb. Bu, 17 milyondan çox baxış toplayıb və hadisə Gürcüstandan kənara çıxıb.

Polis Çiqladzeni dərhal saxlayıb, qəsdən yüngül bədən xəsarəti yetirmə maddəsi ilə cinayət işi açıb ki, bu da üç ilə qədər həbs cəzası nəzərdə tutur.

İctimai müzakirələrdə həmçinin etnik nifrət motivinin cinayətin təsnifatına təsir edib-etməməsi də müzakirə edildi. İstintaq hələlik belə bir motivin mövcudluğunu rəsmi olaraq açıqlamayıb.

İyulun 21-də kişi 5000 lari girov müqabilində azadlığa buraxıldı. Vəkillər qeyd etsələr də ki, Gürcüstanda kiçik işlər üçün girov müqabilində azadlığa buraxılma adi haldır, bu qərar Rusiya mediasında yeni bir qəzəb dalğasına səbəb oldu. Və bir çoxları bunu həddindən artıq yumşaq qərar kimi qəbul etdi. Bu məqamda məişət münaqişəsi siyasi məsələyə çevrildi. Zərərçəkənlər və onların tərəfdarları hücumun rus dili ilə bağlı olduğunu israr etdilər. Təqsirləndirilən şəxsin müdafiə heyəti bunun əksini iddia etdi: turistlərin özləri təxribatçı davranır və toyu pozurdular, Çiqladze isə sadəcə onlardan asayişi qorumağı və gürcü və ya ingilis dilinə keçmələrini istəyirmiş.

Açıq mənbələrdən obyektiv mənzərə yaratmaq mümkün deyil. İstintaq davam edir - Gürcüstan hakimiyyəti və turizm sənayesi nümayəndələri ictimai narazılığı daha da artırmamaq üçün hadisə ilə bağlı son dərəcə təmkinli şəkildə şərh verməyə çalışırlar. Lakin hüquqi detallar ictimai reaksiyadan sonra ikinci dərəcəli olub: həm Rusiyada, həm də Gürcüstanda müxtəlif qruplar hadisəni demək olar ki, dərhal mövcud siyasi narrativlərə daxil ediblər. Gürcüstanın özündə reaksiya xüsusilə təsirli idi. Tiflisdə saxlanılan şəxsi dəstəkləyən mitinq keçirilib və orada onlarla insan Gürcüstan və Ukrayna bayraqlarını qaldıraraq onun azad edilməsini tələb edib, Rusiya əleyhinə şüarlar səsləndiriblər. İştirakçılar etirazın yalnız otel hadisəsi ilə bağlı olmadığını vurğulayıblar: dava-dalaş Abxaziya və Cənubi Osetiyanın davam edən işğalından və 2022-ci ildən sonra ölkəyə köçən Rusiya vətəndaşlarının sayının artmasından tutmuş, ictimaiyyətin bəzilərinin Moskvaya həddindən artıq sadiq hesab etdiyi mövcud hökumətə qarşı şikayətlərə qədər daha geniş məsələlərdə yığılmış narazılığın ifadəsinə səbəb olub.

Hadisənin mediada işıqlandırılmasında da fərqlər ortaya çıxdı. Hökumətyönlü nəşrlər də daxil olmaqla, bir sıra Rusiya nəşrləri daim "rus turistinin" statusuna diqqət yetirərək xaricdəki ruslara qarşı düşmənçilik əhval-ruhiyyəsinin artdığını yazdılar. Gürcüstan və müstəqil media isə əksinə, davaya səbəb olan hallara daha çox diqqət yetirdi və istintaqın davam etdiyini yazdı. Eyni faktlar toplusu müxtəlif media hekayələrində yer aldı və hər biri fərqli vurğu ilə qeyd edildi.

Məhkəmənin qərarlarından asılı olmayaraq, hadisə artıq Gürcüstanın məşhur və ənənəvi olaraq təhlükəsiz turizm məkanı kimi müəyyən nüfuz riskləri yaradıb. Otel və turizm sənayesinin nümayəndələri qeyd edirlər ki, bu təcrid olunmuş hadisə turist axınına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərməsi ehtimalı az olsa da, sosial mediada emosional gərginliyi əhəmiyyətli dərəcədə artırıb və geniş beynəlxalq müzakirə mövzusuna çevrilib.

Kaxetidə baş verənlər Cənubi Qafqazdakı regional ziddiyyətləri xüsusilə aydın şəkildə göstərir və rus dili ilə bağlı oxşar hadisələrin olmadığı qonşu Azərbaycandakı vəziyyətlə ziddiyyət təşkil edir. Kütləvi köçkün axınının mürəkkəb geosiyasi travmalarla birləşdiyi və təcrid olunmuş miqrant icmalarının formalaşmasına səbəb olduğu Gürcüstandan fərqli olaraq, Azərbaycan kökündən fərqli bir model qurüb. Rus dilinin təhsildə və gündəlik həyatda institusional mövcudluğu ciddi qeydiyyat nəzarəti və dövlət dili kimi aydın statusla birləşdirilir ki, bu da sosial-mədəni gərginliyin yaranmasının qarşısını alır. Bundan əlavə, dövlətin hər hansı bir millətlərarası təxribatın qarşısını almaq üçün sərt yanaşması, potensial məişət hadisəsinin yalnız hüquqi çərçivədə xuliqanlıq kimi qəbul edilməsini və dil və ya siyasi münaqişəyə çevrilməməsini təmin edir.

“Agareni Estate” ilə bağlı hadisə mövcud sosial və siyasi gərginliklər fonunda yaranarsa, yerli münaqişənin nə qədər tez bir zamanda geosiyasi ölçü qazana biləcəyini açıq şəkildə göstərir. Bəziləri üçün bu hadisə xaricdəki ruslara qarşı düşmənçiliyi təsdiqlədi, digərləri üçün isə Rusiyanın ölkədəki mövcudluğunu rədd etmələrini təkrarlamaq üçün bir bəhanə oldu. Bu fonda region ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, təkcə daxili məsələnin özü deyil, həm də cəmiyyətdəki millətlərarası balansın ümumi vəziyyəti həlledici rol oynayır. Gürcüstanda baş verənlərin hər iki şərhi real faktlara əsaslanır, lakin heç biri hələlik tam mənzərəni əks etdirmir. Münaqişənin səbəbləri və onun təbiəti ilə bağlı yekun nəticələr yalnız rəsmi istintaq və məhkəmə prosesi başa çatdıqdan sonra əldə edilə bilər.

Müəllif: Zaur Nurməmmədov