Alıcısı çox, gəliri yüksək olan “Naxçıvan göyçəsi” Babək rayonunun Zeynəddin kəndindən REPORTAJ

Naxçıvan, 17 may, Nail Əsgərov, AZƏRTAC

Naxçıvan Muxtar Respublikasında alçanın məşhur “Naxçıvan göyçəsi” sortunun yığımı davam edir.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, hazırda hər bir Naxçıvan sakininin süfrəsini bu məhsul bəzəyir. Muxtar Respublikada yetişən meyvələrin tacı olan “Naxçıvan göyçəsi”nin tarixi isə qədim dövrlərə təsadüf edir. Belə ki, iriliyinə, dadına və digər xüsusiyyətlərinə görə fərqlənən bu məhsulu Naxçıvandan olan bağbanlar VII əsrdə yetişdirməyə başlayıblar. Hazırda isə Naxçıvanda demək olar ki, bütün həyət və təsərrüfatlarda bu bitkiyə rast gəlinir.

“Naxçıvan göyçəsi”nin yetişdirildiyi yerlərdən biri də Muxtar Respublikanın Babək rayonunun Zeynəddin kəndidir. Bu kənddə alça yetişdirməklə məşğul olanlar kifayət qədərdir. Onlardan biri də Quliyevlər ailəsidir. Ailənin başçısı Rövşən Quliyev deyir ki, bol və keyfiyyətli məhsul əldə etmək üçün bir sıra qaydalara əməl olunmalıdır. İlk növbədə alça bağı salınan ərazi dərindən şumlanmalıdır. "“Naxçıvan göyçəsi”ni əldə etmək üçün, əsasən, digər alça, eləcə də almaxara ağaclarına calaq vurulur. Təcrübəyə əsasən demək olar ki, calaq vurulan ağaclar bol bar verir, kökaltı hissələri yaxşı inkişaf etdiyindən gec quruyur, xəstəliklərə davamlı olur. Dədə-babalarımız deyərdi ki, calaq arpa biçini zamanı edilməlidir. Calaq vurulduqdan iki, yaxud üç il sonra ağac bar verməyə başlayır. Bu bitki çınqıllı, daşlı və həddindən artıq gilli torpağı sevmir. Əgər belə torpaqda “Naxçıvan göyçəsi”ni yetişdirmək fikrindəsənsə, mütləq calaq etməlisən. Unutmaq olmaz ki, bol, keyfiyyətli məhsul verməsi üçün alça ağacı qüvvətli və yumşaq torpaqda əkilməlidir", - deyə o vurğulayır.

Təsərrüfatçı bildirir ki, bütün bitkilər kimi, alça ağacına da aqrotexniki qaydalara uyğun olaraq qulluq göstərilməlidir. Ağac cavan dövründə çox budanmalıdır ki, meyvə hasil olanadək istənilən formanı alsın. Əks halda məhsul az ola bilər: "“Naxçıvan göyçəsi” əkildikdən sonra iki il ərzində sürətlə böyüyür, üçüncü il məhsul verir. Sonrakı illərdə məhsuldarlıq artır. Bar verən ağacların kökləri torpağın üst qatlarını tamamilə tutduğu üçün həmin qat qüvvədən düşə, məhsul az ola bilər. Bunun qarşısını almaqdan ötrü ağaclara payızda müvafiq miqdarda fosfor və kalium gübrələrinin verilməsi vacibdir. Bundan başqa, bol məhsul əldə etmək üçün "“Naxçıvan göyçəsi”ni tez-tez suvarmaq lazımdır. Ağaca verilən suyun da məhsula bilavasitə təsiri var. Şirin su ilə suvarılan ağacın meyvəsi ilə şor su verilən ağacın meyvəsi arasında, əlbəttə ki, fərq olacaq".

Bağbanın sözlərinə görə, zərərvericilər yağntıların çox olduğu vaxtlarda ağacları daha tez məhv edə bilər. Buna görə də bu bitkiləri erkən yazda dərmanlamaq lazımdır: “Ağacları çiçəkləmə vaxtında dərmanlamaq olmaz. Həmçinin ağacın məhsul verməsinə bir ay qalmış dərmanlama dayandırılır ki, kimyəvi tərkib meyvəyə təsir göstərməsin. Bütün ağaclar kimi, “Naxçıvan göyçəsi”nin də mineral maddələrə və üzvi gübrələrə ehtiyacı var. Lakin ağaca gübrə verilən zaman diqqətli olmaq lazımdır”, - deyə R. Quliyev vurğulayır.

Ailənin ağbirçəyi Bülbül Quliyeva isə deyir ki, “Naxçıvan göyçəsi”nin şirəsi və mürəbbəsi də dadlı olur: “Hər il qışa azuqə hazırlayan zaman bunu mütləq nəzərə alırıq. Təkcə yaz-yay aylarında deyil, payız və qışda da süfrəmizdən “Naxçıvan göyçəsi” əskik olmur”.

Qeyd edək ki, mövsüm zamanı “Naxçıvan göyçəsi”nin alıcısı çox olur, bu məhsul təsərrüfat sahiblərinə yüksək gəlir gətirir.