Alimlər brilyantlarla qədim qitələr arasında qəribə əlaqəni AŞKARLADI

Çin və Avstraliyadan olan beynəlxalq alimlər qrupu  okean plitələrindən olan karbonun almazların əmələ gəlməsinə və qədim kontinental platformaların sabitliyinə necə təsir etdiyini izah edən əsas mexanizm kəşf ediblər.

Redaktor.az xəbər verir ki, tədqiqat "Science Advances" (SciAdv) elmi jurnalında dərc olunub.

Çin Elmlər Akademiyasının Quançjou Geokimya İnstitutunun mütəxəssisləri əcnəbi həmkarları ilə birlikdə yuxarı mantiyada şəraitin modelləşdirilməsi üzrə bir sıra təcrübələr aparıblar. Məlum olub ki, okean plitələrinin subduksiyasından yaranan karbonat ərimələri temperaturdan asılı olaraq fərqli davranırlar.

Soyuq şəraitdə (qədim kratonların 250-660 km altında) onlar bərpa olunur və kontinental plitələri gücləndirən almazlar əmələ gətirir. Ancaq isti mantiya axınlarında (şleyflər) eyni ərimələr süxurları oksidləşdirir, litosferi zəiflədir və vulkanik fəaliyyətlə səthdə yüksəlişə səbəb olur.

"Bu, bəzi kratonların niyə milyardlarla il sabit qaldığını, digərlərinin isə çökdüyünü izah edir", - deyə məqalənin aparıcı müəllifi professor Yu Vang bildirib.

Laboratoriya nümunələrinin Afrika və Cənubi Amerikanın təbii almazları ilə müqayisəsi onların kimyəvi tərkibinin əmələ gəlmənin oksidləşmə-reduksiya şərtlərini aydın əks etdirdiyini təsdiqləyib. Kəşf almazların yaranma tarixini daha dəqiq müəyyən etməyə, kratonların tektonik dəyişikliklərə davamlılığını proqnozlaşdırmağa və Yerin səthi ilə dərinlikləri arasında qlobal karbon dövranını izləməyə imkan verir.

Turan İSMAYIL