Alimlər neftin əvəzləyicisini tapıblar

Yapon alimləri çörək mayasının elə bir növünü yaradıblar ki, bu mikroorqanizmlər aqressiv mühitdə yüzlərlə dəfə daha dayanıqlı olur və eyni zamanda farmasevtika və kosmetika sənayesi üçün qiymətli üzvi birləşməni səmərəli şəkildə istehsal edə bilir.

Bu yenilik neft-kimya sənayesini əvəz edə biləcək ekoloji təmiz biotexnologiyaların yaradılmasına bir addım daha yaxınlaşdırır.

BAKU.WS xəbər verir ki, araşdırma Applied Microbiology and Biotechnology (AMB) jurnalında dərc olunub.

Tədqiqat Osaka Bələdiyyə Universitetinin dosenti Resuke Yamadanın rəhbərliyi altında aparılıb. Alimlərin diqqət mərkəzində 2,3-butanediol adlı maddə olub - bu birləşmə dərman, kosmetika və müxtəlif kimyəvi materialların istehsalında geniş istifadə olunur.

Onu mikroorqanizmlər vasitəsilə əldə etmək mümkündür, lakin əsas "biofabrika" sayılan Saccharomyces cerevisiae (çörək mayası) bu prosesdə ciddi problemlə üzləşir: 2,3-butanediol yüksək konsentrasiyada mayalar üçün toksik olur.

Nəticədə mayalar böyüməyi dayandırır və maddənin istehsalı kəskin azalır, bu isə texnologiyanın sənaye miqyasında tətbiqini iqtisadi cəhətdən sərfəsiz edir.

Bu problemi həll etmək üçün alimlər yönləndirilmiş mutagenez metodundan istifadə ediblər - yəni maya hüceyrələrinin genetik koduna dəyişikliklər edərək ən dayanıqlı variantları seçiblər.

Eksperimentlər zamanı etanol, yüksək temperatur, turşu mühit və 2,3-butanediolun yüksək səviyyələri kimi stres amillərinə eyni vaxtda məruz qalan dörd modifikasiya olunmuş ştam əldə edilib.

Nəticədə alimlər YPH499/Co58 adlı ştamı müəyyənləşdiriblər. Bu növ yüksək 2,3-butanediol konsentrasiyasında adi mayalardan 122 dəfə daha sürətlə çoxalıb.

Genetik analiz göstərib ki, bu dayanıqlıq hüceyrə daxilində bir neçə müdafiə mexanizminin aktivləşməsi ilə bağlıdır. Hüceyrələr toksik təsirə qarşı daha effektiv mübarizə aparmağa və enerji balansını saxlamağa başlayıblar.

Alimlərin fikrincə, bu yanaşma davamlı biotexnologiyaların inkişafına yol aça bilər. Belə texnologiyalar fosil yanacaqlardan asılılığı azaltmaqla, kimyəvi birləşmələrin istehsalını daha ekoloji və təhlükəsiz edə bilər.

Gələcəkdə bu cür modifikasiya olunmuş mikroorqanizmlər yanacaq, dərman və sənaye komponentlərinin "yaşıl" sintezi üçün geniş tətbiq oluna bilər.