Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Alimlər planetimizin mənşəyi nəzəriyyəsinə şübhə ilə yanaşıblar...

Alimlər planetimizin mənşəyi nəzəriyyəsinə şübhə ilə yanaşıblar...

Icma.az bildirir, Sia Az saytına əsaslanaraq.

...Astronomlar “ulduz tozunun” Yer kürəsində və canlı orqanizmlərdə necə tapıldığına dair yeni bir ssenari təklif ediblər.

SİA-nın məlumatına görə, Kopenhagen Universitetinin alimlərinin apardığı bir araşdırmaya görə, supernova partlayışlarında əmələ gələn maddənin əhəmiyyətli bir hissəsi erkən Günəş Sisteminə əvvəllər düşünüldüyü kimi toz dənəcikləri üzərində deyil, buzda "kilidlənmiş" şəkildə daxil olub.

Bu nəticə həmçinin böyük protoplanetlərin toqquşması yolu ilə Yer kürəsinin əmələ gəlməsinin klassik modelini də şübhə altına alır.

Tədqiqatın preprinti arXiv portalında dərc edilib. İnsanların sözün əsl mənasında "ulduz tozundan" ibarət olması fikri uzun müddətdir elmi mədəniyyətin bir hissəsidir. Məlumdur ki, həyat üçün vacib olan bir çox element və izotoplar yalnız nəhəng ulduzların nüvələrində və supernova partlayışları zamanı əmələ gəlir.

Uzun müddətdir ki, bu məhsulların Qalaktika boyunca kiçik toz dənəcikləri şəklində səpələndiyinə və daha sonra planetar sistemlərin formalaşmasına daxil olduğuna inanılırdı.

Lakin yeni tədqiqatlar bu materialın daşınması üçün alternativ bir yol göstərir.

Köhnə modelə yenidən baxmağın açarı nadir sirkonium izotopu olan Zr-96 idi.

O, yalnız supernova partlayışlarında əmələ gəlir və bu da onu ulduz mənşəyi üçün əlverişli bir "işarə" halına gətirir.

Alimlər müxtəlif növ meteorit nümunələrini zəif sirkə turşusu ilə müalicə edərək təhlil etdilər. Bu yanaşma onlara su və buzla əlaqəli komponentləri bərk mineral dənələrindən ayırmağa imkan verdi.

Nəticə gözlənilməz oldu: həll olmuş "su" fraksiyasında Zr-96-nın konsentrasiyası bərk süxurdakından minlərlə dəfə yüksək idi. Bu o deməkdir ki, supernova materialının əhəmiyyətli bir hissəsi buz hissəcikləri şəklində ulduzlararası fəzadan daşınırdı.

Əsasən, ulduz fəlakətlərində əmələ gələn atomlar tozda deyil, protoplanetar disklərə düşən buzda yerləşmişdi.

Bu mexanizm Günəş sistemində ulduz izotoplarının paylanmasını yaxşı izah edir.

Planet Günəşə nə qədər yaxınlaşırsa, istilik bir o qədər çox olur və buz bir o qədər çox buxarlanır.

Nəticədə daxili planetlər - Merkuri, Venera və Yer - "supernova" izotoplarının əhəmiyyətli bir hissəsindən tükənmişdi.

Uran və Neptun kimi xarici dünyalar onları daha çox bolluqda saxlayıblar. Astronomlar bu xətti əlaqəni uzun müddətdir ki, öz məlumatlarında müşahidə edirlər, lakin indiyə qədər bunu inandırıcı şəkildə izah edə bilməyiblər.

Bu nəticələrin daha fundamental nəticələri də var. Yer kürəsinin əmələ gəlməsinə töhfə verdiyi düşünülən asteroidlərlə müqayisədə Zr-96 izotopu tükənib.

Əgər planet daha böyük cisimlərin toqquşmasından əmələ gəlsəydi, bu izotopun daha çox hissəsini miras almış olardı. Lakin onun çatışmazlığı, Yer kürəsinin kiçik buzlu "çınqıllar" axınlarından əmələ gəldiyini irəli sürən çınqıl akkresiya modelinə uyğundur.

Sözdə qar xəttini keçdikdə, bu çınqıllardakı buz buxarlanaraq ulduz izotoplarını da özü ilə apardı.

Müəlliflər vurğuladılar ki, onların tapıntıları əlavə yoxlama tələb edir, lakin təsdiqlənərsə, onlar Günəş Sisteminin erkən tarixi haqqında anlayışımızı əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər.

Əgər Yer həqiqətən də böyük protoplanetlərin toqquşmasından deyil, buzlu çınqıllardan əmələ gəlibsə, bu, həyatın yarandığı materialın mənşəyinə yeni işıq salır.

Əli Babayev

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:212
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 17 Dekabr 2025 21:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see412

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see331

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see311

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see306

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see295

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see288

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see285

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see280

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see266

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see265

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see256

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see241

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see236

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see225

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see221

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see200

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see198

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see190

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see181

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri