Alimlər yaxşı valideynlərin dörd keyfiyyətini müəyyən ediblər...

...Valideynlərin müəyyən şəxsiyyət xüsusiyyətləri uşaqların akademik, sosial vəziyyətlərdə, sağlamlıq və həyatın digər sahələrində nə dərəcədə yaxşı nəticələr göstərmələri ilə əlaqələndirilə bilər.

Beş əsas şəxsiyyət xüsusiyyəti modeli ən azı 1929-cu ildən bəri mövcuddur, baxmayaraq ki, onun spesifik prinsipləri zamanla dəyişib.

Bu gün bu modeli istifadə edən şəxsiyyət tədqiqatçıları inanırlar ki, hər birimizin necə düşündüyü, davrandığı və duyğuları necə yaşadığı təcrübəyə açıqlıq, vicdanlılıq, ekstrovertlik, razılıq və nevrotiklik spektrinə uyğun gəlir.

SİA xəbər verir ki, Your Tango-ya görə, bu xüsusiyyətlər həyatın bütün sahələrində necə fəaliyyət göstərdiyimizə təsir göstərir.

Bu yaxınlarda tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, valideynlərdə dörd spesifik xüsusiyyət varsa, onların uşaqları bu xüsusiyyətlərdən məhrum olan valideynlərin uşaqlarına nisbətən daha yaxşı həyat nəticələrinə nail olmağa meyllidirlər.

Bu xüsusiyyətlərin bəziləri olduqca sabitdir, lakin istəklə uşaqların rifahı üçün səy göstərməklə çox şey dəyişdirilə bilər.

Nevrotiksiz açıqlıq...

Açıq fikirli olmaq yalnız yeni perspektivləri qəbul etmək və ya yeni şeylər sınamaqla bağlı deyil. Bu, həmçinin təxəyyül və yaradıcılıqla da bağlıdır.

Yeni təcrübələrə açıq, lakin nevrotik olmayan valideynlər uşaqlarına dünyanı kəşf etməyə və həqiqətən zövq aldıqları şeyləri tapmağa kömək edirlər.

Bu valideynlər uşaqlara onları maraqlandıran hobbiləri tapmağa və onlara sadiq qalmağa kömək edirlər.

Valideynlər uşaqlarını yeni fəaliyyətlər sınamağa təşviq etməklə onların ehtiraslarını kəşf etmələrinə və inkişaf etdirmələrinə kömək edirlər.

İnsan bir şeyə həqiqətən həvəsli olduqda, adətən daha çox çalışmağa hazır olur, çünki onu sona çatdırmaq üçün motivasiya alırlar.

Bu valideynlər uşaqlarına müəyyən gözləntiləri doğrultmağa məcbur etmədən məqsədlərinə çatmağa kömək edirlər.

Ekstroversiya...

Ekstroversiya başqaları ilə qarşılıqlı əlaqədən enerji əldə etmək qabiliyyəti ilə əlaqələndirilir. Bu xüsusiyyətə malik valideynlər, əvvəllər onlarla görüşməsələr belə, müxtəlif insanlarla ünsiyyət qura bilirlər.

Bu davranışı müşahidə etməklə uşaqlar vacib ünsiyyət bacarıqları qazanır və başqaları ilə əlaqə qurmağı öyrənirlər. Tədqiqat göstərdi ki, ekstrovert valideynlər də müəyyən problemlərlə qarşılaşa bilərlər, lakin bu, daha çox nevrotik olan valideynlərdən daha yaxşıdır.

Nevrotik valideynlər tərəfindən böyüdülən uşaqlar tez-tez məktəbdə və dərsdənkənar fəaliyyətlərdə iştirak etməkdə çətinlik çəkirlər.

Bu, onların ümumi sağlamlığına mənfi təsir göstərir ki, bu da ekstrovert valideynlərin uşaqlarında eyni dərəcədə müşahidə edilmir.

Ekstrovert valideynlər həmişə uşaqlarının qiymətlərinə o qədər də diqqət yetirmirlər, lakin adətən onların ünsiyyətcil olmasını təşviq edirlər.

Bu, mənalı əlaqələrin qurulması üçün də az əhəmiyyət kəsb etmir: ünsiyyət vasitəsilə uşaqlar sosial bacarıqlar inkişaf etdirir və təcrid olunma ehtimalı daha azdır.

Razılaşmaq...

Razılaşmaq çətin ola bilər, amma vacibdir. Əgər valideyndə bu xüsusiyyət yoxdursa, onlar daha çox lazımsız münaqişələrdə ola və ya inadkarlıqla öz mövqelərinə sadiq qala bilərlər.

Digər tərəfdən, razılaşan valideynlər başqaları ilə əməkdaşlıq edə və ortaq məxrəc tapa bilirlər. Bu cür valideynlər uşaqlarına münaqişələri effektiv şəkildə necə həll etməyi öyrədirlər.

Onlar uşaqların dedi-qoduya qapılmasının qarşısını alır və məsuliyyətdən yayınmağa mane olurlar. Onlar onlara çevik olmağı və başqalarının fikirlərinə hörmətlə yanaşmağı öyrədirlər. Bu, uşaqların başqaları ilə güclü münasibətlər qurmasına kömək edir.

Həmçinin, dəstəkləyici valideynlərin uşaqların sağlamlığına müsbət təsir göstərdiyi də göstərilib.

Bu parametr üzrə daha yüksək bal toplayan valideynlərin fiziki cəhətdən sağlam uşaqlara sahib olma ehtimalı xeyli yüksək idi.

Vicdanlılıq...

...Vicdanlılıq o deməkdir ki, insan öz hərəkətlərini diqqətlə nəzərdən keçirir. Bu cür insanlar başqaları ilə qarşılıqlı münasibətlərinə şüurlu şəkildə yanaşır və ünsiyyətdən mümkün qədər səmərəli istifadə etməyə çalışırlar.

Onlar başqalarının şəxsi sərhədlərinə diqqət yetirir və onlara hörmətlə yanaşırlar. Vicdanlı insanlar başqalarının sərhədlərini pozmağın başqa bir insanın zehni sağlamlığına ciddi təsir göstərə biləcəyini başa düşür və bunun qarşısını almağa çalışırlar.

Bu cür valideynlər həmçinin uşaqlarının fiziki sağlamlığının qorunmasına kömək edirlər.

Tədqiqatın müəllifləri qeyd edirlər ki, “Valideynləri vicdanlı olarsa, uşaqların daha sağlam olma ehtimalı daha yüksəkdir.” Bu valideynlər fiziki sağlamlığın vacibliyini başa düşürlər, çünki özləri də bu cür məsələləri diqqətlə nəzərdən keçirməyə öyrəşiblər.

Onlar uşaqlarını idman etməyə və sağlam qidalanmağa təşviq edirlər. Əgər övladları bu şeyləri etmirsə, onların sağlamlığını təmin etmək üçün müdaxilə edirlər. Onlar bunun nə qədər vacib olduğunu başa düşürlər və uşaqlarını xoşbəxt və sağlam saxlamaq üçün yeni yollar tapa bilirlər.

Lili Bell ingilis dilini öyrənən və nəşriyyat işi ilə məşğul olan kollec tələbəsidir. O, münasibətlər, zehni sağlamlıq və insan təcrübəsi ilə əlaqəli şəxsi hekayələr haqqında yazır.

Əli Babayev