Alimlər Yer mantiyasında gözlənilməz deformasiya aşkar etdi

Yer mantiyasının dərinliklərində alimlər ən geniş yayılmış minerallardan birində gözlənilməz xüsusiyyətlər aşkar ediblər. Əvvəllər nadir hesab olunan kiçik qüsurların əslində planetimizin daxili qatlarında baş verən hərəkətlərdə daha böyük rol oynaya biləcəyi müəyyən edilib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Daily Galaxy" nəşri yazır.

Qeyd olunur ki, Yer kürəsinin yuxarı mantiyasında əsasən olivin minerali üstünlük təşkil edir. Bu mineral onilliklərdir öyrənilsə də, alimlər onun ekstremal şəraitdə davranışı ilə bağlı yeni detalları aşkar etməyə davam edir.

İndiyədək hesab olunurdu ki, olivin əsasən "a” və "c” adlanan iki istiqamətdə deformasiya olunur. Üçüncü istiqamət – "b” isə çox nadir sayıldığı üçün demək olar ki, nəzərə alınmırdı.

Yeni araşdırmaya görə, analiz edilən kristalların təxminən 17 faizində məhz "b” istiqaməti ilə bağlı deformasiya əlamətləri müşahidə edilib. Bu isə əvvəllər nəzərdən qaçırılmış mühüm bir mexanizmin mövcudluğunu göstərir.

Liverpul Universitetinin geoloqu Con Uiler bildirib ki, bu cür dislokasiyalar əvvəl düşünüləndən daha geniş yayılmış ola bilər və bu, Yer mantiyasının necə deformasiya olunduğunu daha yaxşı anlamağa kömək edir. Onun sözlərinə görə, bu prosesə təzyiq, temperatur və gərginlik səviyyələri təsir göstərir. "b” dislokasiyalarının ölçülməsi alimlərə deformasiyanın hansı dərinlikdə və hansı şəraitdə baş verdiyini müəyyən etməyə imkan verə bilər.

Bu qüsurları aşkar etmək üçün tədqiqatçılar əvvəlcə elektronların geri səpilməsi difraksiyası metodundan istifadə edərək kristalların strukturundakı incə dəyişiklikləri müəyyənləşdiriblər. Daha sonra isə daha detallı analiz üçün transmissiya elektron mikroskopiyasına müraciət edilib. Bu üsul ilkin nəticələri təsdiqləyərək, ehtimal olunan sahələrdə həqiqətən də "b” tipli dislokasiyaların mövcud olduğunu göstərib.

Alimlərin fikrincə, bu kəşf Yer səthinin altında baş verən prosesləri daha dərindən anlamağa mühüm töhfə verə bilər.

Aydın