Ani unutqanlıq: Adını bildiyimiz halda niyə xatırlaya bilmirik?

Hər birimiz zaman-zaman belə hallarla qarşılaşmışıq: Yaxın tanıdığımız bir şəxs haqqında danışmaq istəyirik, lakin adını bir anlığa xatırlaya bilmirik. Bu ani yaddaş boşluqları çoxlarını narahat edir. Bəziləri bunu yaşlanmanın, digərləri isə zəif yaddaşın və ya diqqətsizliyin əlaməti kimi qəbul edir. Bəs əslində, bu hadisələrin arxasında nə dayanır?

Bizimyol.info xəbər verir ki, nevroloqlar qeyd edir ki, beynin yaddaşla bağlı funksiyaları çox mürəkkəbdir. Məlumatlar beyində fərqli "anbarlarda" saxlanılır – qısa müddətli və uzun müddətli yaddaşda. Bəzən məlumat mövcuddur, sadəcə olaraq onu oradan “tapıb çağırmaq” çətindir. Bu vəziyyətə "dilin ucunda sindromu" deyilir və elmi araşdırmalarda da tez-tez rast gəlinən bir haldır.

Stres və emosional yüklənmə

Stres və yorğunluq yaddaşa ciddi təsir göstərir. Beyin, həyati əhəmiyyət kəsb edən məsələlərə fokuslanarkən, əhəmiyyətsiz hesab etdiyi məlumatları arxa plana keçirə bilər. Bu zaman tanıdığımız bir şəxsin adını da xatırlaya bilmərik – baxmayaraq ki, o informasiya oradadır.

Diqqətin dağılması

Psixoloqlar bildirirlər ki, ani unutqanlığın səbəblərindən biri də diqqət dağınıqlığıdır. Yəni bir anın içində birdən çox şeyə fokuslanmaq, beyinin məlumatları aydın şəkildə seçməsinə və ifadə etməsinə mane olur.

Yaş faktorları

Yaş artdıqca beyin hüceyrələrinin yenilənməsi yavaşlayır. 40 yaşdan sonra "ani yaddaş boşluqları" daha tez-tez baş verir. Bu normal fizioloji haldır və hər yaşlı insan üçün xəstəlik sayılmır. Lakin əgər bu halların sayı artarsa, Alzheimer və digər nevroloji xəstəliklərin ilkin əlamətləri ola bilər.

Texnologiyanın təsiri

Müasir dövrdə yaddaşımızın bir hissəsini smartfonlara və kompüterlərə "etibar etmişik". Telefon nömrələrini, adları, ünvanları artıq yadda saxlamağa ehtiyac duymuruq. Bu isə passiv yaddaşın zəifləməsinə gətirib çıxarır.

Ekspert rəyi:

Nevroloq: "İnsanların tanıdıqları şəxsin adını bir anda xatırlaya bilməməsi çox zaman normal bir haldır və gündəlik stress, yuxusuzluq və ya diqqətsizliklə əlaqəlidir. Lakin bu hallar tez-tez təkrarlanırsa və adlar, tarixlər, hadisələr unudulursa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır", - deyə bildirib.

Ani unutqanlıq həm beyindəki təbii proseslərin, həm də müasir həyatın gətirdiyi psixoloji yüklənmənin nəticəsidir. Bu hal bəzən zəif natiqlik bacarığı ilə qarışdırılsa da, əslində yaddaşın informasiyanı çağırma mexanizminin bir anlıq pozulmasıdır. Əgər bu nadir hallarda baş verirsə, narahat olmağa ehtiyac yoxdur. Ancaq unutqanlıq həyat keyfiyyətinə təsir edirsə, mütəxəssis dəstəyi vacibdir.

Qadir, Bizimyol.info