Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Antarktidanı ilk kim kəşf edib? Əfsanəyə görə bu, daha əvvəl baş verə bilər

Antarktidanı ilk kim kəşf edib? Əfsanəyə görə bu, daha əvvəl baş verə bilər

Qaynarinfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Avropalı səyyahlar Antarktida qitəsini 19-cu əsrdə kəşf etsələr də, qədim Maori əfsanələri bu kəşfin daha əvvəl başqa bir xalq tərəfindən edilə biləcəyini göstərir: polineziyalılar. 

Qaynarino xəbər verir ki, əfsanəvi dənizçi Hui Te Rançioranın təxminən 1000 il əvvəl Antarktida sularına yelkən açdığı düşünülür.

Antarktidanın ilk avropalı ziyarətçiləri

Qərb tarix kitablarında Antarktidanın kəşfi adətən 1773-cü ildə "Ceyms Kuk"un Antarktika dairəsini keçməsi ilə başlanır. Lakin qitənin ilk rəsmi müşahidəsi 1820-ci ildə rus səyyah "Taddeus fon Bellinshauzen" tərəfindən qeydə alınıb. Bu müşahidədə "son dərəcə hündür buz sahili" təsvir edilir. Sonrakı illərdə bir çox tədqiqat səfərləri təşkil olunub, lakin bəziləri sağ qayıda bilməyib.

Hui Te Rançioranın cənub səfəri

2021-ci ildə Yeni Zelandiya Kral Cəmiyyətinin jurnalında yayımlanan araşdırmaya əsasən, Hui Te Rançiora adlı polineziyalı dənizçi, "Te İvi o Atea" adlı gəmisi ilə VII əsrdə böyük səfərlərə çıxmış ola bilər. Tədqiqat "Prissilla Veyi"nin rəhbərliyi ilə aparılıb və Maori şifahi ənənələrində nəql edilən hekayələri mərkəzə alır.

Bu hekayələrdə Hui Te Rançioranın adalar arasında geniş səfər şəbəkəsi qurduğu, hətta Qərbli kəşfiyyatçıların "göl” adlandıra biləcəyi qədər böyük ərazilərdən keçdiyi bildirilir. Bəzi əfsanələrdə isə onun daha da cənuba, Antarktidanın buzlu sularına qədər irəlilədiyi qeyd olunur.

Buzlu dənizlər və canavarlı sular

Maori hekayələrində təsvir olunan mənzərələr olduqca diqqətçəkicidir:

"Rapanın o tayındakı uzaq sularda ucalan qayalar, dəniz səthində burula-burula hərəkət edən nəhəng dalğalar, suda yaşayan dişli varlıqlar, buz kimi dəniz və günəşin heç parlamadığı dumanlı, qaranlıq bir bölgə..."

Bu kimi təsvirlər günümüzdə buzdağları və soyuq dəniz canlıları ilə əlaqələndirilə bilir. Günəş işığının görünməməsi isə Antarktidanın uzun və qaranlıq qış mövsümünü xatırladır.

Te tai-uka-a-pia: donmuş dəniz ifadəsi

Əfsanələrdə qeyd olunan "Te tai-uka-a-pia” adlı yerin adı tədqiqatçılara görə donmuş okeanı bildirir. Bu ifadədəki "pia”, nişastalı bir kök olan ararot bitkisini təsvir edir; sürtüldükdə qara bənzəyən bir görünüş alır. Bu bənzətmə Maori xalqının buzla örtülü dənizləri təsvir etmək üçün istifadə etdiyi ifadə ola bilər.

Şifahi tarixlərin əhəmiyyəti və şübhələr

"Bluff" şəhərində yerləşən oyma bir dirək (pou whakairo), Hui Te Rançioranın xatirəsini və cənub okeanlarının qoruyuculuğunu simvollaşdırır. Yeni Zelandiyanın Cənub Adasındakı "Nqai Tahu" kimi tayfalar bu cür şifahi irsi yüksək qiymətləndirir. Bununla belə, bu hekayələrin tarixi dəqiqliyi hələ də müzakirə mövzusudur. Bəzi mütəxəssislər bu əfsanələrin Avropalı balina ovçuları və missionerlərin təsiri ilə formalaşdığını iddia edir.

Yeni zelandiyalı antropoloq "Sir Piter Bak" deyir: "Əgər bu hekayələr həqiqətən Avropa dövründən əvvələ aiddirsə, polineziyalıların zəif texniki imkanlarla belə bir səfəri həyata keçirmələri böyük dözümlülük nümunəsidir.” Lakin o, bir çox ənənələrdə qeyd olunan təhlükəli cənub dənizlərinin bu səfərlərin gerçəkliyini sual altına aldığını da bildirir.

Həqiqət, yoxsa əfsanə?

Maori əfsanələrinin və ənənəvi biliklərin elmi baxımdan dəyərləndirilməsi, Antarktidanın ilk ziyarətçiləri haqqında baxış bucağımızı köklü şəkildə dəyişə bilər. Bununla belə, bu cür iddiaların daha güclü sübutlarla dəstəklənməsi vacibdir. Yenə də Hui Te Rançioranın hekayəsi, tarixdən öncəki dənizçiliyə dair ruhlandırıcı və düşündürücü bir nümunə olaraq diqqət çəkir.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:182
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 11 İyul 2025 10:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see307

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see304

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see282

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see279

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see262

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see255

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see247

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see244

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see239

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see236

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see235

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see223

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see214

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see212

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see209

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see195

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see193

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see188

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see187

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri