Antarktidanın qorxulu elçisi : Ekosistemi məhv edə bilər

Dünyanın ən böyük aysberqi hesab edilən A23a parçalanmağa başlayıb. Ondan təxminən 80 kv.km sahəyə malik böyük bir hissə qopub. Bu, ümumi 3360 kv.km-lik sahənin kiçik bir hissəsi olsa da, yenə də ciddi təhlükə yaradır.

Qaynarinfo bu barədə "RIA Novosti"yə istinadən xəbər verir.

Sürüşən buz kütləsi gündə 48 km sürətlə Şimali Cənubi Corciya adasına doğru irəliləyir. Bu, ekspertlər arasında narahatlıq yaradır. Onlar hesab edirlər ki, aysberq orada yaşayan canlılar üçün təhlükə törədə bilər.

Britaniya Antarktika Xidmətindən okeanoqraf Endryu Meyers bildirib ki, bu, bu qədər böyük ölçüdə ilk qopan parçadır.

"A23a təxminən bir trilyon ton ağırlığındadır. Aysberqin sualtı hissəsi görünən səthindən 10 dəfə böyükdür. Keçmişdə bu cür nəhənglər iri fraqmentlər itirdikdən sonra bir neçə həftə ərzində tamamilə parçalanırdı", deyə o, AFP agentliyinə müsahibəsində deyib.

A23a 1986-cı ildə Antarktidada Filxner şelf buzlağından qopub və uzun müddət yerində qalıb. Lakin 2020-ci ildən etibarən şimal istiqamətində hərəkət etməyə başlayıb, dəniz cərəyanlarına görə zaman-zaman sürətini azaldıb.

İsti sular və eroziya təsiri altında aysberq tədricən dağılır. Hazırda A23a dünyanın ən böyük aysberqi hesab olunur - görünüşü "Taxt oyunları" serialındakı buz divarını xatırladır. Lakin onun aqibəti artıq bəllidir: digər aysberqlər kimi o da zamanla kiçik hissələrə ayrılacaq.

A23a kimi aysberqlərin əriməsi qlobal istiləşmənin vacib göstəricisidir və bu proses dünya okeanının səviyyəsinə təsir göstərə bilər. Bu isə öz növbəsində Nyu-York, Honq-Konq, London və Amsterdam kimi iri sahilyanı şəhərlərin su altında qalması təhlükəsini artırır. Müəyyən şərtlər altında Sankt-Peterburqun da su altında qalma ehtimalı var.

Bu ərazilərin daşqınlara məruz qalması milyonlarla insanın evlərini tərk etməsinə və misli görünməmiş miqyasda miqrasiya böhranına səbəb ola bilər. Bundan əlavə, aysberqlərin əriməsi nəticəsində okeanlarda duzluluq və temperatur dəyişə bilər ki, bu da ekosistemlərin məhv olmasına gətirib çıxara bilər. Belə dəyişikliklər dəniz florası və faunası üçün ciddi nəticələr doğura bilər. Ekosistemlərin dəyişməsi tez-tez bəzi növlərin məhv olması və biomüxtəlifliyin azalması ilə nəticələnir. Bu da öz növbəsində dəniz mühitinin dayanıqlığını azaldır.

Aysberqlərin əriməsi həm də iqlim şəraitinə təsir göstərir. Buz şelfləri və aysberqlər Günəş işığını əks etdirmək və planetin əsas bölgələrində aşağı temperaturu qorumaq üçün mühüm rol oynayır. Okean cərəyanlarında dəyişikliklər yeni soyuma və ya isinmə dövrü yarada bilər ki, bu da qasırğa, güclü yağış və quraqlıq kimi ekstremal hava hadisələrinin artmasına səbəb ola bilər.

Bu dəyişikliklər iqlim modelini pozaraq kənd təsərrüfatına, içməli su ehtiyatlarına və insanların sağlamlığına təsir göstərə bilər.

Bundan başqa, bu proses dəniz dibində donmuş halda olan metan qazının sərbəst buraxılmasına gətirib çıxara bilər. Metan istixana effektini gücləndirən əsas qazlardan biridir və bu, istiliyin daha çox buz əriməsinə səbəb olduğu təhlükəli bir dövrə səbəb ola bilər.

Aydın