Antarktidanın taleyi növbəti 10 ildə həll olunacaq..?

Region artıq nəzərəçarpacaq dərəcədə istiləşir və bu dəyişikliklər qlobal emissiyaların nə qədər azaldılmasından asılı olaraq güclənəcək...

...Böyük Britaniyadan olan alimlər və beynəlxalq iqlimşünaslar qrupu iqlim dəyişikliyinin müxtəlif istixana qazı emissiyası ssenariləri altında Antarktida yarımadasına qarşıdakı onilliklərdə və 21-ci əsrin sonuna qədər necə təsir edəcəyini təhlil ediblər.

SİA-nın məlumatına görə, onların "Frontiers in Environmental Science" jurnalında dərc olunmuş icmalı qlobal istiləşmənin üç səviyyəsi üçün gələcək iqlim modellərinə əsaslanır: aşağı, orta və yüksək.

Region artıq nəzərəçarpacaq dərəcədə istiləşir və bu dəyişikliklər qlobal emissiyaların nə qədər azaldılmasından asılı olaraq güclənəcək.

Hətta aşağı emissiyalarla belə (temperaturun artımını sənayedən əvvəlki səviyyələrdən təxminən 1,8°C-yə qədər məhdudlaşdırmaqla), yarımadada temperatur bu günlə müqayisədə artacaq.

Daha yüksək emissiyalarla orta regional iqlim bir neçə dərəcə istiləşə bilər və temperaturun 0°C-dən yuxarı olduğu günlərin sayı, xüsusən də yayda əhəmiyyətli dərəcədə artacaq.

Bu dəyişikliklər buzlaqların əriməsinin sürətlənməsinə, dəniz buzlarının azalmasına və güclü yağışlar və dənizdəki buz rəflərinin sürətlə incəlməsi də daxil olmaqla daha tez-tez baş verən ekstremal hava hadisələrinə səbəb olacaq.

Yüksək emissiya ssenariləri altında, yarımadanın bəzi buz rəfləri, məsələn, Larsen C və Wilkins, əsrin sonuna qədər əhəmiyyətli dərəcədə və ya qismən zəifləyə bilər və bu da bölgənin qlobal dəniz səviyyəsinin qalxmasına töhfəsini artıra bilər.

Alimlər qeyd edirlər ki, növbəti on il iqlim dəyişikliyinin ən ciddi təsirlərinin qarşısını almaq üçün çox vacib olacaq.

Bu müddət ərzində davam edən proseslər yarımadanın buz və ekosistemlərinin uzunmüddətli yaşamını müəyyən edəcək. Daha əvvəl Qərbi Avstraliya Universitetinin alimləri Cənubi Şetland adaları yaxınlığındakı kameralarda 490 metr dərinlikdə, suyun temperaturu cəmi 1,27°C olan 3-4 metr uzunluğunda böyük bir köpəkbalığı qeydə almışdılar ki, bu da Antarktida sularında köpəkbalıqlarının olmaması ilə bağlı ümumi qəbul edilmiş nəzəriyyənin əksinədir.

Bu, yırtıcının indiyə qədər cənubda ilk sənədləşdirilmiş müşahidəsidir və bu, köpəkbalıqlarının iqlim dəyişikliyi səbəbindən Cənubi yarımkürənin daha soyuq sularına köç etdiyini göstərə bilər.

Əli Babayev